Автор: Ռոբերտ Մխիթարյան

Եկե՛ք վերհիշենք

Խոսքում գոյական, ածական, թվական անունները չկրկնելու համար հաճախ դրանք փոխարինվում են անվան դեր կատարող բառերով, այսինքն՝ դերանուններով։ Այլ կերպ ասած՝ դերանուն են կոչվում այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ կամ որակ՝ առանց դրանք անվանելու։ Դերանունները հանդես են գալիս իրենց ութ տեսակներով, դրանք են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, անորոշ, որոշյալ և ժխտական:

Անձնական դերանունները մատնացույց են անում խոսող, խոսակից կամ մի երրորդ անձ` առանց դրանց անվանելու։

Անձնական դերանուններն են՝ ես, ինքս, մենք, ինքներս, դու, ինքդ, դուք, ինքներդ, նա, ինքը, նրանք, իրենք:

Առաջադրանքներ

1.Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր և լրացրո՛ւ նախադասությունը:

Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան,…:

Իմ գնդակը պայթեց։

Քո ընկյերը գնաց ուրիշ երկիր։

Նրա մայրը հիվանդ է։

Իր մեքենան սիրուն է։

Մեր բնակարանում կան շատ ծաղիկներ։

Ձեր Նոր տարին շնորհավոր։

2. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով :

Եղբոր  խաղալիքն էր ջարդել:

Ընկերոջ  ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Հանուն ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Ո՞ւմ պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:

Հանձնաժողովն ո՞ւմ տվեց մրցանակը:

 3.Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:

Իմ, ինձ

քո, քեզ,

նրա, նրան,

իր, իրեն,

մեր, մեզ,

ձեր, ձեզ:

4.Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը  և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական (ո՞վ)-
Սեռական (ո՞ւմ)-
Տրական (ո՞ւմ)-
Բացառական(ումի՞ց)-
Գործիական (ումո՞վ)-
Ներգոյական- (ո՞ւմ մեջ)

Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:

Դերանուններից որո՞նց հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:

Դերանուն

Խոսքում գոյական, ածական, թվական անունները չկրկնելու համար հաճախ դրանք փոխարինվում են անվան դեր կատարող բառերով, այսինքն՝ դերանուններով։ Այլ կերպ ասած՝ դերանուն են կոչվում այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ կամ որակ՝ առանց դրանք անվանելու։ Դերանունները հանդես են գալիս իրենց ութ տեսակներով, դրանք են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, անորոշ, որոշյալ և ժխտական:

Առաջադրանքներ

1. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ:

Ոչ ոք չիմացավ, թե որտեղի՛ց  հայտնվեց:

Ոչ մեկը չփորձեց հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:

Բոլոր ճանապարհորդներին մի տեղ տարան :

Բոլորը հրավիրվեցին կիրակի օրվա հավաքին:

Կարծես թե ամբողջ քաղաքը հրապարակ լցվեց:

Ամբողջը դառցավ կրակի բաժին:

2. Փորձի՛ր պատասխանել:

ա) ով ե՛րբ է ասում «ես»,

Եսը խոսողն է:

բ) ով ո՛ւմ է ասում «դու»,

Դուն խոսակիցն է:

գ) ո՛ւմ մասին է ասում «նա»:

Նա-ն այն մարդն է, ով մեզանից հեռու է գտնվում:

3. Հարցերին պատասխանի՛ր:

Ո՞ր առարկային ենք ասում «սա», որին՝ «դա», որին՝  «նա»:

Ո՞ր բաժակի մասին ենք ասում՝ «այս բաժակը», որի մասին՝ «այդ բաժակը», որի մասին՝ «այն բաժակը»:

4. Գտի՛ր տրված բառերի բոլոր նմանությունները (ձևի, իմաստի):

ա) Ես, սա, այս:

Այս բառերը առաջին դեմքից են, և իրենց մեջ ներառում են ս տառը:

բ) Դու, դա, այդ:

Այս բառերը երկրորդ դեմքից են և ներառում են դ տառը:

գ) Նա, այն:

Այս բառերը երրորդ դեմքից են և ներառում են ն տառը:

5. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

…քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ … պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:

Հիմա նա… հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե … է ապրում ու … սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի… տանը ապրեց:
Տատս … բողոքում է, բայց առանց … էլ չի դիմանում:

6. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ:

Ո՞ւմ  պայուսակը:
Մոտենալ ո՞ւմ :
Հեռանալ ումի՞ց:
Հիանալ ումո՞վ:

Թեմա՝ Միանդամի և բազմանդամի արտադրյալը
Դասը կարդա այստեղ:
Աշխատանք գրքից՝  108, 109, 110, 111, 112:

Միանդամի և բազմանդամի արտ.

ա) 3 * (a+b)= 3a+3b

բ) x *(a-b) = xa — xb

գ) (x+1) *5 = 5x + 5

դ) (a-b) * x = ax — bx

ա) (a+3) *7= 7a + 21

բ) (x-y) * 10=10x-10y

գ) a * (x-y)=ax-ay

դ) a * (a+b)= a²+ab

ե) (a+b-c) * 2=2a+2b-2c

զ) (a-b) * (-6)= -6a+6b

է) x * (x-y+c)= x²-xy+xc

ը) (a-b) * 5a = 5a²-5ab

ա) -2x-2y

բ) -14xy-6x²+2x³y²

գ) 3a³b-6a²b+3ab

դ) 2ax+2ay

ա) 6a+6b

բ) 11x-11y

գ) 2-2x

դ) 5a-3b

ե) -a-5b

ա) 0

բ) 0

Թեմա՝ Բազմանադամների գումարը և տարբերությունը:

Սիրելի սովորողներ, տեղեկացնում եմ, որ  մաթեմատիկա առարկայից  օլիմպադայի դպրոցական փուլը տեղի կունենա նոյեմբերի 21-ին: Ցանկացողները այսօր, վաղը անհատական նամակով ինձ տեղեկացնեն:

Աշխատանք դասագրքից՝  համարներ
98, 99ա, բ, գ, դ, 100,

ա) 5a+3-a-b=4a+3-b

բ) 3x-1-y+2x=5x

գ) 2a+b-a-2b=a-b

դ) x+y-2x+4y=-x+6y

ա) 5a²-4a-2a²-5a=3a²-9a

բ) 3x-5x³-7x³+4x=7x-12x³

գ) a+b+c+a-b+c=2a+2c

դ) x-y+n+y-n=2x-2y

ա) x²+4x+1

բ)

գ)

դ)

Թեմա՝ Միանդամի և բազմանդամի արտադրյալը
Դասը կարդա այստեղ:
Աշխատանք գրքից՝  108, 109, 110, 111, 112:

108․

ա) 3a + 3b
բ) xa – xb
գ) 5x + 5
դ) xa – xb

109.

ա) 7a + 21
բ) 10x – 10y
գ) ax – ay
դ)a^2 + b
ե) 2a + 2b – 2c
զ) 6a + 6b
է) x^2 – xy + xc
ը) 5a^2 – 5ab

110․

ա) -2x – 2y
բ) -14xy – 6xy² + 2x³y²
գ) 3a³b – 6²b + 3ab
դ) 2ax + 2ay
ե) -12x³y ³– 24x²y⁴ – 12xy⁵
զ) 21a⁵b⁵ – 84a³b⁷ – 21a²b⁷
է) a²b²c – a²bc² – ab²c²
ը) a²c – 2ac²

111․

ա) 6 (a + b)
բ) 11 (x – y)
գ) 2-2x
դ) 5a – 3b
ե) a – 5b
զ) ax – ay – bx -by
է) 4ab – 2b + 8a
ը) 2a²b + 16ab² – 3a²b²

Պատրաստել Ուսումնական նյութ դասագրքի հետևյալ հարցերով, էջ՝ 30: Աշխատանքը նախատեսված է ամբողջ նոյեմբեր ամսվա համար: Նյութը տեղադրել բլոգում, հղումը ուղարկել l.hakobyan@mskh.am հասցեին մինչև նոյեմբերի 27-ը:
Oրվա առաջադրանքներ

44.

<ABC=<MBN

<CBN=<ABM

45.

110/2=55

46.

90/2=45

47.

Այո

48,

Այո

S-(ես)անցած ճանապար

t-(տէ) ժամանակ

V-(վե) արագություն

Արագության բանաձև V=S/t

ճանապարհի բանաձևը S=V*t

Ժամանակի բանաձևը t=S/V

I S=250մ t=S/V=250մ/5 8/վ=50վ
Պատ․՝ 3

V=5 S/t
———-
t (վ) ?

II t=15վ․=4մ․ վ․ S=V*t=4մ․ վ․ * 15վ․

Պատ․՝ 60 մ.

III V=60կմ/ժ

III V=

Պատրաստել Ուսումնական նյութ դասագրքի հետևյալ հարցերով, էջ՝ 30: Աշխատանքը նախատեսված է ամբողջ նոյեմբեր ամսվա համար: Նյութը տեղադրել բլոգում, հղումը ուղարկել l.hakobyan@mskh.am հասցեին մինչև նոյեմբերի 27-ը:

Աշխատանք տանը և դասարանում։ Համարներ դասագրքից՝ 76, 77, 78,79, 80:

Ա) <2+<4=220o

<2=220o/2=110=<4

<3=<1

<3=180o-110^o

<3=70^o

<1=70^o

Բ) 3(<1+<3)=<2+<4

3(2*<1)=2*<2

6*<1=2*<2

3*<1=<2

3*<1=180^o-<1

3*<1+<1=180^o

4*<1=180^o

<1=45^o=<3

<2=135^o=<4

Գ) <2-<1=30o

180o-(<1-<1)=30^o

180^o-2*<1=30^o

180^o-30o=2*<1

150^o=2*<1

<3=<1=150o/2=75^o

<2=<4=180^o-75=105^o

180^o

<AOF=60^o

<AOC=70^o

<BOD=130^o

<COE=110^o

<COD=60^o

Ոչ

Միայն անկյան մեկ ուղիղը կարող է լինել ուղղահայաց ուղղին, անգամ ամենափոքր անկյան դեպքում։

Թեման․Իներցիայի երևույթը։Խնդիրների լուծումներ։

Կրկնել նախորդ դասը

Դասարաանում քննարկվող հարցեր․

1․Ինչպե՞ս է շարժվում մարմինը,եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում

Եթե մարմնի վրա այլ մարմիներ չեն ազդոււմ ապա այն կշարժվի ուղագիծ հավասարաչափ։

2․Ո՞ր երևույթն  է կոչվում իներցիա

Այն մարմինների ազդեցության բացակայությամբ մարմնի դադարի կամ ուղագիծ հավասարաչափ երևույթը կոչվում է իներցիա։

3․Ինչու՞ է վտանգավոր թռչել շարժվող ավտոբուսից

Վտանգավոր է թռչել շարժվող ավտոբուսից, որովհետև մարդը կստանա շատ վնասվածքներ և կշարժի ավտոբուսի ուղությամբ՝ գլորվելով։

4․Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը,թե՞ ոչ:

ոչ

Պատրաստել Ուսումնական նյութ դասագրքի հետևյալ հարցերով, էջ՝ 30: Աշխատանքը նախատեսված է ամբողջ նոյեմբեր ամսվա համար: Նյութը տեղադրել բլոգում, հղումը ուղարկել l.hakobyan@mskh.am հասցեին մինչև նոյեմբերի 27-ը:

Աշխատանք տանը և դասարանում։ Համարներ դասագրքից՝ 72, 73, 74, 75:

BOC=60

AOC=150

AOD=106

Անկյուն 2 = Անկյուն 4 = 117

Անկյուն3 = Անկյուն 1 = 63

Չփռված անկյունները = 57