День: 23 ноября 2021

Ողջույն , հետաքրքրասեր պատանի, արի միասին աշխատենք: 

Անուն Ռոբերտ

Ազգանուն Մխիթարյան

Ազգությունը Հայ

Քաղաքը Երևան 

Երկիրը Հայաստան 

1.Ինչպես է կոչվել, այն երկիրը, որտեղ կազմավորվել է հայ ժաղավուրդը 

Ա. Ուրարտու, Արատտա, վանի թագավորություն

Բ.ըստ վրացիների Սոմխեթի

2.Փորձիր ներկայացել Հայկական լեռնաշխարհի 

ա.5 խոշոր գետերը Եփրատ, Տիգրիս, Կուր, Արաքս, Արածանի

բ. 3 մեծ լճերը Վանա լիճ, Սևանա լիճ, Երևանա լիճ

գ.լեռները-դասավորիր լեռները/Արագած, Մասիս, Սիս, Սիփան, Նեմրութ/ 

Ա.հարավից հյուսիս                           բ. Ըստ բարձրության 

նեմրութ                                                     Մասիս-5165 

սիփան                                                        Սիփան-4434 

սիս                                                               Արագած-4090 

մասիս                                                         Սիս-3925 

արագած                                                   նեմրութ-3050 

4.Փորձիր լրացնել 

Մասիս Արագած լեռների միջև Արաքս /Երասխի/ միջին հոսանքում փռված է

Արարատյան դաշտը ,որտեղ գտնվել են Հայաստանի հինավուրց  մայրաքաղաքները՝  Էրեբունի, Արտաշատ, Երվանդաշատ, Վաղարշապատ Արմավիր, Դվինը, գտնվում է նաև Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը Երևանը։

5.Ըստ Անանաիա Շիրակացու «Աշխարհացույցի» Մեծ Հայքը բաժանված էր 15 նահանգների «աշխարհների»: Փորձիր լրացնել: 

Ա.տարածքով ամենամեծը ներկիր կարմիր 

Բ.տարածքով ամենափոքրը ներկիր դեղին 

6.Փորձիր նշել 5 պայման, որոնց առկայության դեպքում կարող է ստեղծվել պետություն 

1. Տարածք

2. Արքա

3․ Ժողովուրդ

4. Հետապնդում

5.

7.Վանի թագավորության այլ անվանումները ———————————————————————————————————————————————————————————————— 

Փորձիր լրացնել աղյուսակը 

արքա	Սարդուրի Առաջին	Մենուա	Արգիշտի Առաջին	Սարդուրի Երկրորդ
Կառավարման թթ-ները/մոտ/
Հիմնած քաղաքները
Ներքին քաղաքականություն
Արտաքին քաղաքականություն

8.Վանի թագավորության երեք գլխավոր աստվածները 

9.Փորձիր գտնել Վանի թագավորության թագավորների անվանումները 

ՄենուահյգֆգդսոեռհգֆալօհԻշպուինիււըւըւեռեռհգհգՍՍարդուրիԱՍԱՍԱրգիշտիՀԳՀՍԳՀԳՌուսա լկլկլլկԱրամեռտռտռտ 

10.Համապատասխանեցրու 

1.Թեյշեբա                                                                    գլխավոր աստված 

2.Շիվինի                                                                      Արևելյան Եփրատ 

3.Բզնունյաց ծով                                                         պատերազմի աստված 

4.Կապուտան լիճ                                                        արևի աստված 

5.Գեղամա ծով                                                            Ուրմիո լիճ 

6.Էրեբունի                                                                  ԱրգիշտիԱ 

7.Երասխ                                                                     Մենուա 

8.Արածանի                                                                Վանա լիճ 

9.Տուշպա                                                                    Արաքս 

10.Շամիրամի ջրանցք                                              Սևանա լիճ 

11.Խալդի                                                                  Սարդուրի Ա 

11.Փորձիր տալ այս բառերի բացատրությունը 

Էրեբունի—————————————————————————————————————- 

Հետևակ—————————————————————————————————————— 

Հեծելազոր————————————————————————————————————— 

Արձանագրություն——————————————————————————————————————— 

Սեպագիր—————————————————————————————————————- 

Պալեոլիթ—————————————————————————————————————— 

Մեզոլիթ——————————————————————————————————————— 

Նեոլիթ——————————————————————————————————————— 

Աշխարհազոր——————————— 

12.Փորձիր նշել 5 պայման, որի դեպքում տերություն է վերանում: 

1.——————— 

2.——————— 

3.———————— 

4.——————— 

5.——————— 

Թեմա՝ Ամբողջ թվերի հանումը.

Իմանալով, թե ինչպես է կատարվում ամբողջ թվերի գումարումը` դժվար չէ հասկանալ, թե ինչպես պիտի կատարվի նրանց հանումը։

Ենթադրենք, թե +3 թվից պետք է հանել +7 թիվը։  Այս թվերի տարբերությունն այն թիվն է, որը հանելիին (+7) գումարելով՝ կստանանք նվազելին (+3)։ Դա –4 թիվն է, քանի որ (+7) + (–4) = +3։

Ուրեմն (+3) – (+7) = –4։

Նույն կերպ (–5) – (–2) = –3, քանի որ (–3) + (–2) = –5:

Մյուս կողմից` (+3) + (–7) = –4, (–5) + (+2) = –3, ուստի կարող ենք գրել

(+3) – (+7) = (+3) + (–7), (–5) – (–2) = (–5) + (+2):

Բերենք օրինակ.

(+12) – (+9) = (+12) + (–9) = +3,

(–11) – (–7) = (–11) + (+7) = –4,

(+5) – (+4) = (+5) + (–4) = +1։

Այս օրինաչափությունը ճիշտ է ցանկացած երկու ամբողջ թվերի համար, ուստի մի ամբողջ թվից մեկ ուրիշ ամբողջ թիվ հանելու համար պետք է նվազելիին գումարել հանելիին հակադիր թիվը։

Բերված կանոնից հետևում է, որ ամբողջ թվից զրո հանելիս ստացվում է նույն ամբողջ թիվը, իսկ զրոյից որևէ ամբողջ թիվ հանելիս ստացվում է հանելիին հակադիր թիվը:

Առաջադրանքներ
1) Ինչպես են ամբողջ թվերը իրարից հանում, գրիր կանոնը:
մի ամբողջ թվից մեկ ուրիշ ամբողջ թիվ հանելու համար պետք է նվազելիին գումարել հանելիին հակադիր թիվը
2) Գրիր երկու բացասական թվեր և իրարից հանիր:

3)Հաշվիր.

ա) 6 – 7=-1
բ) –30 – 44=-74
գ) 12 – 9=3
դ) 18 – 23=-5
ե) –11 – 9=-20
զ) 8 – 2=6
է) –16 – 7=-23
ը) 0 –16=-16

4) Կատարիր հանումը.

ա) 34–(–7)=41
բ) 101 – (–8)=+109
գ) 29 – (–11)=+40
դ) –70 – (–14)=-56
ե) –48–(–25)=-23
զ) –17 – (–34)=-17
է) –52 – (–2)=-50
ը) 82 – (–3)=-85

5) Գտե՛ք և համեմատե՛ք արտահայտությունների արժեքները.

ա) 8 – 3 > 3 – 8,
գ) –25 – (–3) > –3 – (–25),
բ) (–7) – 4 < 4 – (–7),
դ) 6 – (–2) > (–2) – 6։

6) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի հավասարություն ստացվի.

ա) 2 –8 = –6,
դ) -28+ 25 = –3,
է) -3+ 9 = 6,
բ) 0 – (14) = 7,
ե) –15+ 14 = –1,
ը) 19 – 8 = 8,
գ) 3 + (-23) = –20,
զ) –(-10) + 30 = 20,
թ) –61 – (+83) = 22։

7) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20, =-12
դ) (–18 + 6) – 39,=-51

8) Բերե՛ք երկու այնպիսի ամբողջ թվերի օրինակ, որոնց տարբերությունը լինի  դրական թիվ:

+1+(+1)=+2

9) Սուզանավի խորաչափը ցույց էր տալիս ծովի մակերևույթից 145 մ խորություն (–145 մ)։ Որոշ ժամանակ անց խորաչափի ցուցմունքը դարձավ –173 մ։ Ինչքա՞ն էր սուզանավի ընթացքի նախկին և նորխորությունների տարբերությունը։

-28