1.GEOGEBRA ծրագրով գծիր սուրանկյուն եռանկյուն, ինչ գիտես սուրանկյուն եռանկյան մասին։
Բոլոր անկյունները 90օ-ից փոքր են։
2.GEOGEBRA ծրագրով գծիր բութանկյուն եռանկյուն, ինչ գիտես բութանկյուն եռանկյան մասին։
Եռանկյունը կարող է ունենալ միայն 1 բութ անկյուն։
3.GEOGEBRA ծրագրով գծիր ուղղանկյուն եռանկյուն, ինչ գիտես ուղղանկյուն եռանկյան մասին։
Եռանկյունը, որի անկյուններից մեկն ուղղիղ է կոչվում է ուղղանկյուն եռանկյուն։
Ուղիղ անկյան դիմացի կողմը կոչվում է ներքնաձիգ, մյուս կողմերը էջեր։
4.GEOGEBRA ծրագրով գծիր հավասարակողմ եռանկյուն, ինչ գիտես հավասարակողմ եռանկյան մասին։
Եռանկյունը, որի բոլոր կողմերը հավասար են կոչվում է հավասարակողմ, նրա բոլոր անկյունները իրար հավասար են, 60o+60o+60o=180o։
5.GEOGEBRA ծրագրով գծիր հավասարասրուն եռանկյուն, ինչ գիտես հավասարասրուն եռանկյան մասին։
Հավասարասրուն եռանկյան 2 կողմերը իրար հավասար են և կոչվում են սրունքներ, իսկ 3-րդ կողմը հիմք։
Հիմքին առնթեր երկու անկյունները իրար հավասար են, եթե անկյուններից 1-ը 60o, ապա եռանկյունը հավասարակողմ է։
Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը միջնաձիգ է և կիսորդ։ Խնդիրներ։ 6. Գտեք հավասարասրուն եռանկյան անկյունները, եթե նրա անկյուններից մեկը հավասար է (դիտարկեք բոլոր հնարավոր դեպքերը) ա) 40^0
1) <B=40o, <A+<C=180o-40o=140o, <A=<C=70o
2) <A=<C=40o, <B=100o բ) 60^0
Բոլոր անկյունների գումարը=180o, բոլոր անկյունները 60o են։ գ)90^0
<A=90o
<A+<B+<C=180o
<C=<B=(180o-90o)/2=45o
դ) 100^0
<B=100o, <A=<C=(180o-100o)/2=40o
7. AC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ տարված է AD կիսորդը։ Գտեք <ADC -ն, եթե <C=50^0։
Ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել)
Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
Ընկերդ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով։
Իմ որսն իր ոտքով եկավ:
Որսս իր ոտքով եկավ:
Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
Ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս:
Մեր ամենաուժեղ մարզիկդ, հաղթանակով պիտի գաս:
Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
Ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
Մեր շնորհալի տղաներդ ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
Քո սիրտը քա՛ր է, քար:
Սիրտդ քա՛ր է, քար:
Ձեր ձեոքն ընկնողին պրծում չկա:
Ձեռքդ ընկնողին պրծում չկա։
2. Կետադրի՛ր: Ընկերս, զվարթ ու կատակաբան շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին: Կանաչազարդ դաշտավայրը՝ ցողված վաղորդյան մարգարիտներով վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով: Այդ առավոտ տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր՝ ծաղկազգեստ ու բուրող: Մայրամուտին, ծովը շառագույն ու հանդարտ հանկարծ ալեկոծվեց:
3. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր խնդիր (գործողության հետ առնչություն ունեցող առարկա) լրացումներով: Մի ականատես նկարագրում էր (ո՞ւմ), (ի՞նչը):—նկարչի կենսագրությունը։ Բնության բոլոր ուժերը միասին անճանաչելիորեն փոխում են (ի՞նչը):—եղանակը։ Լավան մոտենում էր (ինչի՞ն):—գյուղին։ Մի քանի օր անց որսորդներն են օգնության հասնում (ո՞ւմ):—փրկարարները։ Լեռները դղրդում էին (ինչի՞ց):—երկրաշարժից։ ժայռի գագաթը միայն (ինչո՞վ) կարելի է բարձրանալ:—պարանով
1. Ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել):
Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
Ընկերդ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով։
Իմ որսն իր ոտքով եկավ:
Որսս իր ոտքով եկավ:
Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
Ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս:
Մեր ամենաուժեղ մարզիկդ, հաղթանակով պիտի գաս:
Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
Ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
Մեր շնորհալի տղաներդ ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
Քո սիրտը քա՛ր է, քար:
Սիրտդ քա՛ր է, քար:
Ձեր ձեոքն ընկնողին պրծում չկա:
Ձեռքդ ընկնողին պրծում չկա։
2. Կետադրի՛ր: Ընկերս, զվարթ ու կատակաբան շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին: Կանաչազարդ դաշտավայրը՝ ցողված վաղորդյան մարգարիտներով վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով: Այդ առավոտ տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր՝ ծաղկազգեստ ու բուրող: Մայրամուտին, ծովը շառագույն ու հանդարտ հանկարծ ալեկոծվեց:
3. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր խնդիր (գործողության հետ առնչություն ունեցող առարկա) լրացումներով: Մի ականատես նկարագրում էր (ո՞ւմ), (ի՞նչը):—նկարչի կենսագրությունը։ Բնության բոլոր ուժերը միասին անճանաչելիորեն փոխում են (ի՞նչը):—եղանակը։ Լավան մոտենում էր (ինչի՞ն):—գյուղին։ Մի քանի օր անց որսորդներն են օգնության հասնում (ո՞ւմ):—փրկարարները։ Լեռները դղրդում էին (ինչի՞ց):—երկրաշարժից։ ժայռի գագաթը միայն (ինչո՞վ) կարելի է բարձրանալ:—պարանով
Միջավայրի հետ ակտիվ փոխազդեցությունը հանգեցրել է աղեխորշավորների մոտ առաջին անգամ նյարդային համակարգի ի հայտ գալուն: Այն ունի պարզ կառուցվածք, սակայն համարժեք է նյարդային համակարգի կառուցման սկզբունքին:
Նյարդային համակարգը բազմաբջիջ օրգանիզմներում կյանքի կազմավորման բարդացումը ապահովող կարևորագույն գործոն է:
Նյարդային համակարգը ապահովում է.
բոլոր բջիջների մասնագիտացված և համակարգված փոխգործակցությունը որպես մեկ ամբողջական օրգանիզմ,
օրգանիզմի ինքնակարգավորումը և գործառույթների և գործընթացների կառավարումը,
արտաքին միջավայրի հետ օրգանիզմի բազմաբնույթ կապերի ապահովումը՝ հիմնված գրգռման և պատասխան ռեակցիայի վրա:
Աղեխորշավորների, ինչպես նաև բոլոր կենդանիների նյարդային բջիջն է նեյրոնը, որը ունակ է գրգռվել ազդակների ներգործությամբ և ազդակը փոխանցելով այլ բջիջների` առաջ բերել նրանց գործունեության դրդում:
Օրինակ
ստիպել, որպեսզի մաշկամկանային բջիջները կծկվեն և հիդրան շարժվի, կամ ստիպել խայթող բջիջներին գործարկվել և այլն:
Օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան գրգռիչին, որը իրականանում է նյարդային համակարգի միջոցով, կոչվում է ռեֆլեքս:
Ռեֆլեքսը բազմաբջիջ կենդանիների կենսագործունեությունը ապահովող հիմնական աշխատանքային գործոնն է:
Նյարդային բջիջները աստղաձև են և ունեն ելուստներ, որոնց միջոցով միանում են իրար՝ կազմելով ցանցային նյարդային համակարգ: Այդ ցանցը ծածկում է կենդանու ամբողջ մարմինը և նյարդավորում է հիդրայի օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջիջ: Նյարդային բջիջների քանակը հատկապես մեծ է բերանային անցքի շուրջ` շոշափուկներում և ներբանի վրա: Դա պայմանավորված է նրանով, որ դրանք արտաքին միջավայրին առնչվող հիմնական հատվածներն են:
Խայթող բջիջներ
Հիդրան գիշատիչ օրգանիզմ է, ուստի որս է կատարում, սակայն հիդրան ունի նաև պաշտպանության կարիք: Այդ պատճառով հիդրային բնորոշ են խայթող բջիջներ, որոնք էլ հանդիսանում են նրա «զինանոցը»: Խայթող բջիջների մեծ մասը կուտակված է շոշափուկների վրա, քանի որ նրանք անհրաժեշտ են որսի համար: Այս բջիջներն ունեն խայթող թել, որը գալարված է թույնով լի պատիճում: Խայթող բջջի վրա կա զգայուն մազիկ, որը գրգռվում է անհրաժեշտության դեպքում և ստացված գրգիռը ուղարկում է ցանցային նյարդային համակարգ: Նյարդային բջիջները վերլուծում են գրգիռը, մշակում են պատասխան և այն ազդակի տեսքով տալիս բջջին՝ ազատելու խայթող թելը:
Ազդակը ստանալուց հետո խայթող թելը դուրս է նետվում պատիճից և խրվում է զոհի մարմնի մեջ՝ ներարկելով թունավոր հեղուկը: Սա բերում է զոհի մահվան կամ անշարժացմանը, որից հետո շոշափուկները նրան մոտեցնում են բերանային անցքին և գցում մարսողական խոռոչ: Խայթող բջիջը նույնպես մահանում է, և նրա փոխարեն առաջանում է նոր բջիջ՝ մեզոգլեայում գտնվող բջիջներից:
Ռեգեներացիա
Նյարդային համակարգը անընդհատ վերահսկում է հիդրայի մարմնի ամբողջականությունը և անխափան աշխատանքը: Որևէ բջջի ոչնչացման կամ վնասման դեպքում այն հրաման է ուղարկում, որպեսզի մեզոգլեայում գտնվող միջանկյալ բջիջներից ձևավորվի համապատասխան բջիջ և լրացնի կորսված դաշտը:
Միջակա բջիջները կարող են զարգանալ, վերափոխվել՝ առաջացնելով հիդրայի մարմնի ցանկացած բջիջ: Նույնիսկ եթե հիդրային մասնատենք, նրա մասերը կվերականգնեն ամբողջականությունը միջակա բջիջների բազմացման և մասնագիտացման շնորհիվ:
Մարմնի վնասված մասերը վերականգնելու ունակությունը կոչվում է ռեգեներացիա:
Ռեգեներացիայի հատկությունը բնորոշ է գրեթե բոլոր կենդանի օրգանիզմներին և կյանքի բնորոշ հիմնական հատկություններից է:
Բազմացումը
Հիդրան բազմանում է և՛ անսեռ, և՛ սեռական եղանակով:
Բարենպաստ պայմաններում հիդրան բազմանում է անսեռ եղանակով՝ բողբոջմամբ:
Բողբոջումը անսեռ բազմացման տեսակ է, որը խիստ յուրահատուկ է դրոժավոր սնկերին և աղեխորշավորներին:
Բողբոջման ընթացքում հիդրայի մաշկամկանային պարկի արտաքին և ներքին շերտերը արտափքվում են՝ առաջացնելով բողբոջ: Այն մեծանում է և սկսում է զարգանալ. ազատ ծայրին առաջանում են բերանային անցքը և շոշափուկները: Վերջ ի վերջո ձևավորվում է ամբողջական, երիտասարդ հիդրա, որը պոկվում է մայրական օրգանիզմից և վարում ինքնուրույն կյանք: Հիդրայի վրա կարող է առաջանալ մի քանի բողբոջ միաժամանակ:
Անբարենպաստ պայմաններում, օրինակ՝ աշնանը հիդրան բազմանում է սեռական եղանակով: Հիդրայի միջակա բջիջներից են առաջանում նաև նրա արական և իգական սեռական բջիջները:
Նրա մարմնի վրա առաջանում են թմբիկներ, որոնցում հասունանում են սպերմատոզոիդներ կամ ձվաբջիջ:
Հիդրաները հերմաֆրոդիտ են, այսինքն՝ և՛ արական, և՛ իգական գամետները առաջանում են նույն կենդանու մոտ:
Ինքնաբեղմնավորումից խուսափելու համար արական և իգական գամետները միաժամանակ չեն հասունանում: Հասունացած սպերմատոզոիդները դուրս են գալիս ջրի մեջ և մտրակների օգնությամբ շարժվում դեպի մեկ այլ հիդրայի մարմինը, թափանցում նրա մեջ և միաձուլվում ձվաբջջին: Բեղմնավորված բջիջը պատվում է ամուր պատյանով և ընկնում ջրավազանի հատակին, իսկ մայրական օրգանիզմը աշնանը մահանում է: Գարնանը սաղմի զարգացումը շարունակվում է՝ բջիջները սկսում են արագ տրոհվել, որից հետո կազմավորում է երկշերտ օրգանիզմ, և երիտասարդ հիդրան դուրս է գալիս արտաքին միջավայր:
1.99999, 9999, 999, ․․․թվերը գրված են ինչ որ օրինաչափությամբ։ Գտեք 999-ից հետո գրված առաջին թիվը։
99
2.Աննան մտապահած թիվը մեծացրեց 20 անգամ, հետո արտադյալը մեծացնելով 20-ով, ստացավ 140։ Գտիր մտապահած թիվը։
x*20+20=140
20x=120
x=6
3.Քանի՞ պիցցա պետք է պատվիրել 12 հոգանոց խմբի համար, եթե յուրաքանչյուր պիցցա 6 կտոր է և խմբի յուրաքանչյուր անդամ ուզում է ուտել երկու կտոր պիցցա։
12*2=24
24/6=4 4.Նարեն պահարանում ունի 4 զույգ կոշիկ։ Առանց նայելու առնվազն քանի՞ կոշիկ պետք է հանի, որպեսզի վստահ լինի, որ գոնե մեկ զույգ կոշիկ հանել է:
5 5.Տակառում կար 48 դույլ ջուր։ Երբ տակառից վերցրին մի քանի դույլ ջուր, այնտեղ մնաց 7 անգամ ավելի շատ ջուր, քան վերցրել էին։ Քանի՞ դույլ ջուր էին վերցրել տակառից։
48-x=7x
x=48/8
x=6
6.Վեց տարի առաջ իմ և պապիկիս տարիքների գումարը 54 էր: Որքա՞ն կլինի մեր տարիքների գումարը 2 տարի հետո։
x+y=54
x+y=54+12
x+y=66
x+y=66+4
x+y=70
7. Գոռն ուներ 7 խնձոր և 2 բանան: Նա 2 խնձոր տվեց Նարեկին, որն իր հերթին մի քանի բանան տվեց Գոռին: Նարեկը քանի՞ բանան տվեց Գոռին, եթե դրանից հետո Գոռն ուներ հավասար քանակով բանան և խնձոր:
Մեռեալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի ակ չի կարող ապրել: Արևմտյան Ասիայի տոթակեզ անանձրև կլիմայի պատճառով անտնդհատ շատ ջուր է գոլորշաանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունը. աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քարորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է։
2.Ո՞ր նախադասության մեջ դերանվան գործածության սխալ կա։
Ծերունին իրեն համար նստել էր ծառի տակ։
Աղջիկը իր համար գիրք էր կարդում։
Իր ընկերոջ մասին խոսում էր մեծ հիացմունքով։
Իրեն ամենից շատ սիրում էին հարազատները։
3.Ո՞ր դերանունը չունի հոգնակի ձև։
Ես, դու, նա, մեկը+։
4.Կապակցություններն արտահայտել մեկ ածականով։
թախծոտ դեմքով-թածխադեմք
փայտից պատրաստված-փայտե
մեգով պատված-միգապառ
միրգ տվող-մրգատու
շահույթ բերող-շահաբեր
շնորհներ ունեցող-շնորհալի
ոսկուց ձուլված-ոսկեձուլ
5.Նշված անձնանուններից քանի՞սը կարող են գործածվել որպես հասարակ անուն։
Մեռ.ալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կեն.անի .ակ չի կարող ապրել: Ար.մտյան Աս. այի տո.ակեզ անանձր. կլիմա.ի պատ.առով ան.դ.ատ շատ ջուր է գոլորշ.անում ծովի մակեր.ույթից, իսկ լուծվա. աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղ.ությունը: Ծովում խորանալուն զուգ.նթաց` աղիությու.. աճում է: Աղերը Մեռ.ալ ծովի քա.որդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ըն..անուր քանակը քա.ասուն միլ..ն տո..ա է։
Մեռյալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի էակ չի կարող ապրել: Արևմտյան Ասիայի տոթակեզ անանձր կլիմայի պատճառով անըդհատ շատ ջուր է գոլորշիանամ ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունը աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քառորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է:
2.Ո՞ր նախադասության մեջ դերանվան գործածության սխալ կա։
Ծերունին իրեն համար նստել էր ծառի տակ։
Աղջիկը իր համար գիրք էր կարդում։
Իր-Նա ընկերոջ մասին խոսում էր մեծ հիացմունքով։
Իրեն-Նրան ամենից շատ սիրում էին հարազատները։
3.Ո՞ր դերանունը չունի հոգնակի ձև։
Ես, դու, նա, մեկը։
4.Կապակցություններն արտահայտել մեկ ածականով։
թախծոտ դեմքով-Թախծալի
փայտից պատրաստված-փայտեդուռ
մեգով պատված-մեգապատ
միրգ տվող-մրգատու
շահույթ բերող-շահութաբեր
շնորհներ ունեցող-շնորքով
ոսկուց ձուլված-ոսկեձուլ
5.Նշված անձնանուններից քանի՞սը կարող են գործածվել որպես հասարակ անուն։
Члены предложения – это слова, которые входят в состав предложения. Они делятся на главные и второстепенные.
Спишите. Подчеркните главные члены предложения.
Воробей лежал на моей ладони. 2. На пригорке играли лисята. 3. За рекой поднялась большая тëмная туча. 4. Ветер гнул макушки деревьев. 5. На землю упали тяжëлые капли дождя.
Вскоре хлынул тëплый летний дождь. 7. Небо прояснилось. 8. Снова вернулось ласковое лето. 9. Мы с нетерпением ждали весны. 10. Листья падают с клëнов.
2. Спишите предложения, вставляя пропущенные буквы. Подчеркните подлежащее и сказуемое.
Мышли по неширокой тропе. Узенькая дорожка бежала между белыми стволами кудрявых березок. Вскоре я услыхал таинственный плеск воды. Рекапротекала по дну ущелья. У самой реки росли ивы. Они опустили свои ветки в воду. У берега росли золотые кувшинки.
3. Спишите, заменяя существительные местоимениями. Образец: Бабушка сидела у порога. – Она сидела у порога.
Они обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города. 2. Она подошла к памятнику. 3. Они жадно разевали голодные рты. 4. В пять лет он уже читал. 5. Оно ласково плескалось у самых моих ног. 6. Весной они возвращаются к своим покинутым домам.
4. Спишите, вставляя подходящие по смыслу подлежащие. Подчеркните главные члены предложения.
Внизу под ногами шуршат сухие … . 2. В долгое плавание уходят … . 3. Слышалась звонкая … соловья. 4. … зорко охраняют наши границы. 5. На деревьях распустились первые нежные
… . 6. По небу проплывало огромное белое … . 7. В траве между камней журчал … .
Ответ:
1. Внизу под ногами шуршат сухие листья.
2. В долгое плавание уходят корабли (или моряки).
3. Слышалась звонкая трель (или песня) соловья.
4. Пограничники зорко охраняют наши границы.
5. На деревьях распустились первые нежные цветы (или листья).
6. По небу проплывало огромное белое облако.
7. В траве между камней журчал ручей.
8. Анна всё в жизни делала самостоятельно.
9. В небе одна за другой гасли звёзды.
10. Вдоль каменного забора росли высокие, стройные берёзы