155. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են՝
ա. հատուկ մակբայներ.
3. անկեղծ, լիրիկ, դողդոջ՝ինչ, լռելին
բ. թերի մակբայներ.
2) անտարբեր, դեն ընկած, դինջորեն, կես-կես
156. Ո՞ր շարքում չկա՝
ա. լիֆ մակբայ.
1. ներքեւում, անմիջապես, հետո, նույնիսկ
բ. ժամանակի մակբայ.
3) երբեք, թերեւս, գնալով, շուտ-շուտ
Խորհրդային Հայաստանը ԽՍՀՄ կազմում 1920-1930-ական թվականներին շարունակեց իր զարգացումը որպես սովետական հանրապետություն։ 1920 թվականի նոյեմբերին, երբ Սովետական Ռուսաստան ներխուժեց Հայաստան, ավարտվեց Հայաստանի առաջին հանրապետության պատմությունը, և սկսվեց խորհրդային կարգերի հաստատումը։ 1922 թվականին Հայաստանի Սովետական Հանրապետությունը դարձավ Ղուկասյանի, Թուրքմենիստանի և Վրաստանի հետ մի մաս խորհրդային Դաշնության։ Այս շրջանում հայ ժողովրդի կյանքը փոխվեց՝ սկսվեց սոցիալիստական բարեփոխումների իրականացման գործընթացը։
1920-1930-ական թվականները Հայաստանի համար նշանավոր էին տնտեսության, քաղաքականության ու հասարակության ոլորտներում տեղի ունեցած լուրջ փոփոխություններով։ Խորհրդային Հայաստանի քաղաքական իրավիճակը դառնացվեց՝ ձերբակալելով և հետապնդելով տարբեր ընդդիմադիր խմբեր։ 1921-1922 թվականներին խորհրդային իշխանությունները սկսեցին պայքարել նաև ընդդիմադիր զորավարների՝ Դաշնակցական կուսակցության և այլ քաղաքական ուժերի դեմ։
Տնտեսության ոլորտում իրականացվեցին զանգվածային սոցիալիստական բարեփոխումներ։ 1921-1922 թվականներին սկսվեց չեղարկել ֆեոդալիզմը՝ իրականացնելով կոլեկտիվացում և կազմակերպելով արդյունաբերություն։ Միաժամանակ, Հայաստանի տնտեսական իրավիճակը դժվար էր՝ պատերազմից և ցեղասպանությունից հետո երկիրը գտնվում էր ճգնաժամի մեջ, և Սովետական Միությունը նախաձեռնում էր ներդրումային ծրագրեր։
Սոցիալիստական շրջանում եկան նաև սոցիալական փոփոխություններ՝ կրթություն, առողջապահություն ու սոցիալական ապահովություն դարձան պետության պատասխանատվությունը։ Սակայն, այդ ամենի հետ մեկտեղ, հայ ժողովրդի կյանքը խիստ վերափոխվեց՝ բռնությամբ ու իհարկե մշակութային և քաղաքական ճնշումներով։
1930-ական թվականներին սկսվեց մեծ մասշտաբի ֆիզիկական ու մտավոր ազատամարտի ճնշումները՝ թուրքերի ու ադրբեջանցիների տարածած քաղաքական ճնշումներին ուղղված։ 1930-ականների երկրորդ կեսին, հատկապես ստալինիզմի ծավալման պայմաններում, Հայաստանում սկսվեց զանգվածային հետապնդում և «մաքրման» լայնածավալ գործընթաց։ 1937 թվականին Սովետական իշխանությունները ավելի խիստ ճնշումներ գործադրեցին՝ կալանավորելով, դատապարտելով ու գնդակահարելով բազմաթիվ մտավորականների, գործիչների ու հասարակական ակտիվիստների։
Այս շրջանում Հայաստանը, որպես ԽՍՀՄ մի մաս, լրջորեն փոխեց իր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի տեսքը՝ դառնալով մի մասն իր մեծ ազգաբառարանական ուժերից, որն իր մեջ էր ներառում նաև Սովետական Միության սոցիալիստական գաղափարները։
4o mini
Գործողության հատկանիշ ցույց տվաղ բառերը կոչվում են մակբայներ։
Մակբայները լինում են տեղի, ձևի, չափ ու քանակի, ժամանակի։
Տեղի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման տեղը, օրինակ՝ ամենուրեք, դեմ դիմաց, հեռու, մեջտեղ, գյուղեգյուղ, դռնեդուռ։
Ձևի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, օրինակ՝ արագ, բարեկամաբար, դանդաղ, կամաց, հերոսաբար, միաձայն, լրջորեն, հազիվհազ, հապճեպ, հոտնկայս, ներքուստ, արտաքուստ։
Չափ ու քանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման
չափը, հատկանիշի դրսևորման աստիճանը, օրինակ՝ ամբողջովին, հաճախ, լիովին, գրեթե, մոտավորապես, բազմիցս, մասամբ, չափազանց, փոքր-ինչ, իսպառ, քառակի։
Ժամանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամանակը, օրինակ՝ այժմ, այլևս, այսուհետև, արդեն, նախօրոք, վաղ, վաղուց, ուշ, օրեցօր, առայժմ, միշտ, հիմա, հավիտյան։
Որոշ մակբայներ բազմիմաստ են և տարբեր նախադասություններում կարող են արտահայտել տարբեր իմաստներ։ Սրանք կոչվում են ընդհանրական մակբայներ, օրինակ՝ Շուտ-շուտ այցելում է (չափ). Շուտ-շուտ ուտում էր (ձև)։ Սրանց տեսակը որոշվում է ըստ տվյալ կիրառության։
Մակբայների մի մասը կազմված է մակբայակերտ ածանցներով, որոնցից են՝ -բար (օրինակ՝ հերոսաբար), -պես (օրինակ՝ մշտապես), —որեն(օրինակ՝ մտերմորեն), -ովին (օրինակ՝ ամբողջովին), —ակի (օրինակ՝ շեղակի), -գին (օրինակ՝ ցավագին), -պատիկ (օրինակ՝ կրկնապատիկ), —վարի (օրինակ՝ մարդավարի), —ուստ (օրինակ՝ ներքուստ) և այլն։
Նախադասության կազմում մակբայները կատարում են պարագաների
շարահյուսական պաշտոններ։
Գործնական աշխատանք
1. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր, այստեղ
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. ոչինչ, գրեթե, ինչ-որ, այսպես
6. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
7. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
8. ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
9. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր
10. ողջ, ամբողջ, ամբողջովին, ոչ միոչ մի
2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։
Նա հերոսաբար պայքարեց մարտի դաշտում։
Ճամփորդները մասամբ հաջողեցին հասնել նպատակակետին։
Աղեղնավորի կրակոցը փոքր-ինչ սխալ էր։
Նրան ամենուրեք ճանաչում են որպես լիդեր։
Մեկ օրում նա լիովին լրացրեց աշխատանքը։
3.Հետևյալ մակբայները գործածել բայերի հետ, գրել մակբայի տեսակը։
Հանկարծակի — լրջորեն
Գյուղեգյուղ — հաճախակի
Դեսուդեն — արագ-արագ
Լրջորեն — մեն-մենակ
Մեն-մենակ — միաձայն
Միաձայն — ամբողջովին
Ամբողջովին — տարեցտարի
Տարեցտարի — անմիջապես
Անմիջապես — հոտնկայս
Աղահաբար — խումբ-խումբ
Հաճախակի — նյութապես
Խումբ-խումբ — գյուղեգյուղ
Արագ-արագ — դեսուդեն
Վերջիվերջո — հանկարծակի
Հոտնկայս — ներքուստ
Ներքուստ — լրջորեն
Նյութապես — վերջիվերջո
4.Տրված ածականներից ածանցների միջոցով կազմել մակբայներ։
Քննքուշ — քնքուշորեն
Չար — չարաբար
Համեստ — համեստորեն
Դաժան — դաժանաբար
Վայրագ — վայրագաբար
Մեղմ — մեղմորեն
Խիզախ — խիզախաբար
Քաջ — քաջաբար
Վեհ — վեհորեն
Անշեղ — անշեղորեն
Խոնարհ — խոնարհաբար
Մարդկային — մարդկայնորեն
Լուրջ — լրջորեն
Աղահ — աղահաբար
5.Գտնել մակբայները, որոշել տեսակը։
Այստեղ օդն այնքան խեղդուկ էր, որ մարդիկ հազիվ կարողանում էին շունչ քաշել։ Շշնջյունները վայրկենաբար ընդհատվեցին։ Բժիշկը կամացուկ հայտնեց նրան որդու ժամանման լուրը։ Նա տխրում էր մենակ, առանց զավակների։ Թվում է, թե վաղուց, շատ վաղուց է բաժանվել նրանցից և կարծես անջատված է նրանցից հավիտյան։
Այստեղ — վայր
Վայրկենաբար — ժամանակ
Կամացուկ — աստիճան
Մենակ — եղանակ
Վաղուց — ժամանակ
Շատ վաղուց — ժամանակ
Հավիտյան — ժամանակ
Թեման՝ <<Թթուներ, բանաձևերի կազմումը, անվանումը, դասակագումը, թթվային մնացորդի անվանումը, աղերի բանաձևերի կազմումը, անվանումը>>
Լաբորատոր փորձեր. <<Թթուների քիմիական հատկությունները(հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը թթվային միջավայրում, թթուների փոխազդեցությունը մետաղների, հիմնային օքսիդների,հիմքերի և աղերի հետ>>: Հայտանյութերը` օրգանական ներկեր են,որոնք ցույց են տալիս հիմքի կամ թթվի առկայությունը լուծույթում:
Լաբորատոր փորձ 1. Թթուների փոխազդեցությունը հայտանյութերի (ինդիկատորների) հետ: Փորձի նկարագրում` աղաթթվի ջրային լուծույթը լցրեք երեք փորձանոթների մեջ 3-4մլ չափով, առաջինի մեջ իջեցրեք լակմուսի թուղթ կամ մի քանի կաթիլ լակմուսի լուծույթ, երկրորդի վրա ավելացրեք մի քանի կաթիլ ֆենոլֆտալեինի լուծույթ, երրորդի վրա մի քանի կաթիլ մեթիլնարնջագույն: Ի՞նչ նկատեցիք:
| Ինդիկատորների անվանումը | Նրանց գույները | Թթուներում առաջացած գույները |
| Լակմուս | Մանուշակագույն | |
| ֆենոլֆտալեին | Անգույն | |
| մեթիլնարնջագույն | Նարնջագույն |
Լաբորատոր փորձ 2.Թթուների փոխազդեցությունը հիմքերի հետ՝ չեզոքացման ռեակցիա
Լաբորատոր փորձ 3. Թթուների փոխազդեցությունը ակտիվ մետաղների հետ՝ տեղակալման ռեակցիա:
դասագրքից սովորեք էջ 18-ից 22-ը, կատարեք վարժությունները` էջ 22-ից 23-ը:
1. գ) Կատիոնն ու անիոնը հավասարաչափ բաշխվում են լուծիչի մեջ:
2. պ) KNO₃:
3. Ջուր (H₂O):
4. Չհաղորդող լուծույթները:
5. HCl, H₂SO₄, HNO₃:
6. Հիդրոլիզ:
7. 110 գ:
8. 1,53 մոլ:
228. Այո
229.
ա) b = 0
բ) a = 0
գ) Չի կարելի
դ) Անհնար է
230
ա) x=-2
բ) x≠3
գ) x≠3
դ) x=1
231.
ա) x=0
բ) x=3
գ) x=-2.5
232.
ա) x=2
բ) x=7 , x=-1.5
գ) x=3
դ) x=3, x=-9
ե) x=-3, x=3
զ) x=-1, x=7
է) x=-1, x=-4
ը) x=-2, x=3
233.
ա) x=7
բ) x=-2
գ) x=-8
234.
ա) x=-3; x=2
բ) x=-7
գ) x=5; x=-4
դ) լուծում չկա
235.
ա) x=0; x=-5/4
բ) x= 0; x = -3
գ) x=0; x=6
դ) x=-1/5
Նախակորիզավորներ կառուցվածքը և առանձնահատկությունները՝էջ36_38։
Ցիտոպլազմա, բջջի հիմնական օրգանոիդները, 2 ,3
Նկարագրել որևէ օրգանոիդի կառուցվածքը և ֆունկցիան ` համեմատելով (համապատասխանեցնել)մեզ շրջապատող կառույցների հետ(ծառ, էլեկտրոկայան, բժիշկ, հիվանդանոց, տնօրեն, զինվոր և այլն)
Լիզոսոմ փոքր օրգանոիդներ, մարսում են թափոններ։
Համեմատություն բժիշկ, ով բուժում է հիվանդությունները։
Լրացուցիչ աշխատանք
Կրկնում եք նաև նախորդ թեմաները, թարգմանում, նյութ պատրաստում։
Նախակորիզավորներ կառուցվածքը և առանձնահատկությունները՝էջ36_38։
Իրավունքի առաջադրանք
Թեմա ՝ «Փոքրամասնության իրավունքներ և սեռային իրավահավասարություն»
Ընթերցե՛ք նյութը՝ հասարակագիտութուն, էջեր 12-15
Պատասխանե՛ք հարցերին
Ընթերցե՛ք նյութը ՝Հասարակագիտություն 9-րդ դասարան, էջեր 3-11
Պատասխանե՛ք հարցերին
Մտորելու համար հարցեր
1. Combine words in the box to make phrases:
Rely on someone
Get on well with someone
Make friends with someone
Keep in touch
Depend on someone
A close friend
2. Answer the questions:
Another way of saying “stay in contact with someone” is keep in touch
Rely (on) is a verb. What’s the adjective? Reliable
What’s a synonym for rely on? Depend on
A sociable person enjoys the company of others. What’s the opposite?Antisocial
What’s the opposite of loyal? Disloyal
What’s the relationship between people who are friends? Friendship
What do you call a friend you like very much? A close friend
3. Rewrite the sentences using the words in capitals:
He isn’t very sociable
He is very friendly
She never keeps in touch with us
I don’t get on well with my father
I made her my friend at university
My boss is very reliable
I’ve known Donna for a long time; she’s an old friend
4 Test yourself Cover the examples and meanings What are the meanings
Get to know sb
One another
Get together
Go wrong
Realize sth
Have nothing in common
Regret sth
Split up with sb
Go out with sb
In a (serious) relationship
Fall out with sb
5 Circle the correct word
They were very happy, then something went wrong.
Hana’s in a serious relationship.
Lian and Chen have fallen out.
They have lots in common.
She got to know Len at university.
How did you get to know Anya?
6 Complete the missing words
I went out with Osman for two months, then we fell out over something stupid.
I don’t get on with Dirk. We argue a lot, and last week we had a terrible row.
I’d like to get to know Anders better because we have a lot in common.
Karli split up with him last week and I think she regrets it now; she’s a bit depressed.
We have nothing in common. That’s why I realized I could never go out with him.
7 Complete the text
Milo and I got to know one another when we worked together during the summer. We had a lot in common and got on really well, but, unfortunately, he was in a serious relationship at the time. Then it all went wrong. He and his girlfriend Inez had a big row, and he split up with her. We started to fall out with each other almost immediately, but Milo soon regretted his decision to end his relationship with Inez. He realized he was still in love with her, and that our relationship was a big mistake.
1 Complete the words or phrases
1. stepmother
2. an only child
3. foster parents
4. stepfather
5. get divorced
6. adopt a child
7. single parent
8. bring somebody up
2 Same or different? Write S or D.
1. D
2. S
3. S
4. D
5. S
6. S
3 Complete the questions.
1. Where were you brought up?
2. Have you got any brothers or sisters, or are you an only child?
3. Do you have any half-brothers or -sisters?
4. Do you know anyone who is a single parent? If so, who?
5. Do you know anyone who has recently got divorced?
5 Circle the correct answer.
1. Our ancestors were Italian immigrants.
2. She is one of my ancestors; she was born in 1880.
3. Janet looks like her daughter.
4. My ancestors emigrated to Australia a century ago.
5. Are your relatives from Italy?
6. He’s married to a member of the royal family.
6 Complete the questions.
1. What do you know about your ancestors?
2. Are you related to anyone famous?
3. Do you have a royal family in your country? If so, do you have a king or a queen?
4. Where do/did the previous generations of your family live?
5. Which member of your family do you look like?
6. Do you take after your mother or your father? How?
162.
163.
164.
165. Ապացուցված է, որ 55-րդ նկարի եռանկյունները նման են, քանի որ հատվածների համեմատականության պայմանը կատարվում է:
166.
167. Եռանկյունների նմանության և կողմերի հարաբերությունների պայմաններից ելնելով՝ ստացվում է,
168.
զուգահեռ գծերի կից անկյունների հավասարության պատճառով:
169. Երրորդանկյունների ABC և DEF նմանությամբ ապացուցվում է հատվածների հարաբերականությունը:
170. Հետևում է, որ ուղիղները զուգահեռ են, և եռանկյունները նման են, քանի որ կողմերի համեմատականությունը կատարվում է:
180.
184. Դիցուք երկրորդ և երրորդ հատվածները զուգահեռ են առաջինին:
187. Օգտագործելով նմանության պայմանը՝ գտնում ենք կողմերի հարաբերությունները:
Եթե որևէ խնդրի մանրամասն բացատրություն է անհրաժեշտ, խնդրում եմ տեղեկացրեք ինձ:
Ռոբերտ Մխիթարյան 