Месяц: Апрель 2025

Էկոլոգիայի հիմունքներ էջ`139-141:

Էկոլոգիական գործոններ, դրանց դասակարումը:

• Թվարկել էկոլոգիական գործոնները, բերել օրինակներ
  
  Էկոլոգիական գործոններն են՝ աբիոտիկ, բիոտիկ, անտրոպոգեն։

Թեմայի  անվանումը՝<<Մետաղներ>>

Բովանդակությունը.

• Մետաղների  ընդհանուր   բնութագրումը` ֆիզիկական  և  քիմիական հատկությունները:
• Մետաղների ստացման  ընդհանուր եղանակները: Էլեկտրոլիզ:
• Ալկալիական  մետաղներ` նատրիում, կալիում:
• Բերիլիում, մագնեզիում և հողալկալիական  մետա ղներ:  Ջրի կոշտությունն  և  դրա վերացման եղանակները:
• Ալյումին: Ալյումինի օքսիդի  և  հիդրօքսիդի  ամֆոտերությունը:
• Երկաթ: Երկաթի օքսիդները, հիդրօքսիդները և աղերը:

Անհատական   աշխատանքների   թեմաները.

*-Մետաղների ընդհանուր  բնութագրումը

Մետաղները ամուր, փայլուն, ջերմություն ու հոսանք լավ հաղորդող տարրեր են։ Ունեն բարձր հալման ջերմաստիճան, ճկուն են։ Քիմիապես ակտիվ են՝ արձագանքում են թթուների, ջրի և թթվածնի հետ՝ առաջացնելով աղեր, օքսիդներ և ջրածին։

*-Ջրի կոշտությունն ու դրա վերացման եղանակները:

*-Էլեկտրոլիզ: Էլեկտրոլիզի  կիրառությունը:

*-Ազնիվ  մետաղներ՝ ոսկի, արծաթ, պլատին և պլատինային մետաղներ:

*-Համաձուլվածքների  տեսակները`  սև  և  գունավոր:

*-Մետաղների  կիրառման  բնագավառները (երկաթի, ալյումինի, պղնձի):

Ուղղորդող   հարցերը`

• Ո՞ր  տարրերն  են ավելի  շատ  մետաղները, թե՞  ոչմետաղները
  Մետաղները ավելի շատ են, որովհետև նրանք զբաղեցնում են Պարբերական աղյուսակի մեծ մասը։
• Երկրակեղևում  ո՞ր մետաղի  միացություններն  են ամենաշատը
  Երկրակեղևում ամենաշատը ալյումինի միացություններն են, որովհետև ալյումինը շատ է քարերում։
• Ո՞ր  մետաղների  համաձուլվածքն  է  բրոնզը
  Բրոնզը պղնձի և անագի համաձուլվածք է, որովհետև դրանք միասին տալիս են ամուր մետաղ։
• Ո՞ր  մետաղի  համաձուլվածքն  է պողպատը
  Պողպատը երկաթի և ածխածնի համաձուլվածք է, որովհետև ածխածինը դարձնում է երկաթը ավելի ամուր։
• Ո՞ր  մետաղն  է  սենյակային  ջերմաստիճանում գտնվում  հեղուկ  վիճակում
  Սենյակային ջերմաստիճանում հեղուկ է սնդիկը, որովհետև հեշտ է հալվում։
• Ո՞ր  մետաղն  է  էլեկտրականության  ամենալավ  հաղորդիչը
  Սենյակային ջերմաստիճանում հեղուկ է սնդիկը, որովհետև հեշտ է հալվում։
• Ի՞նչ  ձևով  են  ազնիվ  մետաղները  հանդիպում  բնության  մեջ
  Ազնիվ մետաղները բնությունում հանդիպում են մաքուր վիճակում, առանց միացությունների։
• Ո՞ր  ջուրն  է  կոշտ   համարվում,  ինպե՞ս  են  վերացնում  ջրի  կոշտությունը
  Կոշտ ջուրն այն ջուրն է, որում բարձր է կալցիումի և մագնեզիումի մատակարարը։ Ջրի կոշտությունը վերացնում են կրճատելով այս տարրերի մակարդակը, օրինակ՝ տաքացնելով կամ օգտագործելով խտացման մեթոդներ։

Чередование гласных в корне «равн/ровн»

Бороться за равноправие, вровень, выровненный асфальт, выровнивание, выровнивать, выровнитель, выровнять складки, выровнять строчки, держать равнение в рядах, заровнивание, заровнять канаву, лестное сравнение, несравненный, несравнимые величины, несравнимый ни с кем, обровнять края, плоская равнина, подровнять листы, кусты, подровнять строй, подровняться в строю, поровняться с прохожим, приравнивать, приравнять величины, ровесник века, равнение на середину, равнина, равнинный, равнобедренный, равноденствие, равнозначный, равноправие, равноценный работник, равняться на передовиков, разравнивать, разравнять грядку, решить уравнение, равномерное движение, сравнять землю в саду, сравнение, сравнимый с чем-либо, сравнительный, сравнить по качеству, сравнять с землей, сравнять с землёй (фраз.), сравнять счёт, сравняться в силе, уровень производства, удачное сравнение, уравнение, уравновешенный человек, уравнять в правах, уравнять дорожку, землю.

Правописание -пре- и -при-

Презабавный, приуныть, прельстить, престарый, пречудливый, приласкать, приспособиться, преодолеть, приклеить, привокзальный, придержать, привязать, президиум, прикрикнуть, привилегия президента, преданья старины, радиоприёмник, прибывать вовремя.

Прикрикнуть, предобрый, приоткрыть, преобразовать, придвинуть, пригнуть, пришкольный, прилечь, премилый, приземлиться, прервать, прекратить, преспокойно, притихнуть, привилегия президента, преданья старины, радиоприёмник, при**бывать вовремя.

Пребывать в плохом настроении, презабавный случай, преодолеть препятствие, исчезать в ночи, неприступные преграды, бесконечная вереница, приподняться над полом, воздвигнуть здание, убегать домой, жил здесь безвыездно, привилегия президента, преданья старины, радиоприёмник, прибывать вовремя.

Կյանքի ծագման ժամանակակից պատկերացումները։Էջ 130-135։

• Կյանքի ծագման ի՞նչ վարկածներ կան
  
  Կյանքի ծագման վարկածներն են նախակենսաբանական ապուրի տեսություն, ՌՆԹ-ի աշխարհ, հիդրոթերմալ աղբյուրների տեսություն, կավի մակերեսի վարկած, պանսպերմիա տեսություն և էլեկտրական կայծի վարկած։
  
• Նշված վարկածներից, ո՞րն եք համարում ամենահավանականը, ինչո՞ւ։
  
  
  Ամենահավանականը կարող է համարվել ՌՆԹ-ի աշխարհի վարկածը, քանի որ ՌՆԹ-ն կարող է միաժամանակ պահպանել գենետիկական տեղեկատվություն և կատալիզացնել ռեակցիաներ, ինչը կարևոր է կյանքի ինքնուրույն ձևավորման համար։
  
• Ո՞րն եք համարաում ամենաանհավանականը, ինչո՞ւ։
  
  
  Ամենաանհավանականը կարող է համարվել պանսպերմիայի վարկածը, քանի որ այն ենթադրում է, որ կյանքը Երկիր է հասել տիեզերքից, բայց դա չի բացատրում՝ ինչպես և որտեղ է այն առաջացել սկզբնապես։

Ուղղորդող հարցեր.   

• Մարդկությանը հուզող ինչպիսի՞ էկոլոգիական  հիմնախնդիրներ  գիտեք,թվարկեք…
  
  Կլիմայի փոփոխություն
  Ջրի պակասություն
  Բուսական և կենդանական աշխարհի անհետացում
  Ցայտագործություն
  Թունավոր մնացորդներ բնության մեջ
  
• Ի՞նչ կարծիք  ունեք կենսական  միջավայրի  մասին
  
  Կենսական միջավայրը շատ կարևոր է մարդու առողջության և գոյության համար, ուստի պետք է պահպանենք այն:
  
• Որո՞նք են առողջ ապրելակերպի սկզբունքները
  
  Առողջ սնունդ
  Ֆիզիկական ակտիվություն
  Հոգեկան առողջություն
  Սթրեսի նվազեցում
  Կարգապահություն
  
• Ինչպիսի՞  թունավոր  նյութեր  կան  օդում, հողում և  ջրում
  
  Օդում՝ կարբոնային գազ, ազոտի օքսիդներ
  Հողում՝ ծանր մետաղներ (սվին, պղինձ)
  Ջրում՝ նիտրատներ, ֆոսֆատներ, ծանր մետաղներ
  
• Ո՞րն է համարվում  էկոլոգիապես  մաքուր  սնունդ
  
  
  
  Սնունդը, որն աճեցվում է առանց սինթետիկ պեստիցիդների, քիմիական պարարտանյութերի ու GMO-ների:
  
  
• Որո՞նք  են  սննդանյութերի  օրգանոլեպտիկ  հատկությունները
  
  Դրանք այն հատկություններն են, որոնք վերաբերում են սննդի համը, հոտը, տեսքը, կառուցվածքը և այլ ֆիզիկական հատկանիշները:
  
• Ի՞նչ  է  <<նիտրատային  աղետը>>
  
  Նիտրատների բարձր մակարդակների առկայությունը ջրում կամ սննդում, ինչը կարող է հանգեցնել առողջական խնդիրների, օրինակ՝ մետհեմոգլոբինեմիա:
  
• Ո՞րն է համարվում մաքուր խմելու ջուր
  
  Ջուրը, որն անցել է մաքրման գործընթաց և համապատասխանում է առողջության համար պահանջվող ստանդարտներին:
  
• Որո՞նք  են  ջրի  աղտոտման  տեսակները:
  
  Քիմիական աղտոտում (հասարակ կամ թունավոր նյութերով)
  Միկրոբային աղտոտում (բակտերիաներ, վիրուսներ)
  Ֆիզիկական աղտոտում (տարրեր, մատակարարող նյութեր)

Թեմայի անվանումը՝ <<Համար  մեկ  նյութը Երկրագնդում՝  Ջուր>>

Հարցադրումներ.

1. Ջուրը համար մեկ նյութն է Երկրագնդում, ինչու՞ Ջուրը համարվում է համար մեկ նյութ, որովհետև այն տարածված է ամբողջ Երկրի մակերևույթում և անհրաժեշտ է բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար։

2. Ջրի ֆիզիկական հատկությունները

Հեղուկ վիճակ

Բարձր խտություն

Բարձր եռման և հալման կետեր

Հազարներով լուծում է տարբեր նյութեր

Մեծ մակերեսային լարման ունակություն

3. Ջրի քիմիական հատկությունները Ջուրը լավ լուծիչ է, փոխազդում է տարբեր նյութերի հետ, օրինակ՝ \text{NaCl} (աղ) + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{Na}^+ + \text{Cl}^- Ջրի փոխազդեցությունը հիդրոլիզի գործընթացների հետ նույնպես լայնորեն տարածված է։

4. Ծանր ջուրը և դրա կիրառությունները Ծանր ջուրը (D₂O) այն ջուրն է, որտեղ սովորական ջրի հիդրոգենատոմի փոխարեն ծանր հիդրոգեն (դեութերիում) է։ Այն օգտագործվում է միջուկային ռեակտորներում։

5. Ջրի օրգանոլեպտիկ հատկությունները և մաքուր խմելու ջուրը Օրգանոլեպտիկ հատկությունները վերաբերում են ջրի համը, հոտը, տեսքը։ Մաքուր խմելու ջուրը պետք է լինի առանց հոտի, համի և անուշադրելի հսկայական նյութերի։

6. Քլորով հագեցած ջրի վնասակար հատկություններ Քլորով ջուրը կարող է առաջացնել մարսողական համակարգի խնդիրներ և ազդել հյուսվածքների վրա։

7. Ջրի աղտոտման տեսակները

Քիմիական աղտոտում

Միկրոբային աղտոտում

Ֆիզիկական աղտոտում

8. Կոշտ ջուրը և դրա վերացման եղանակները Կոշտ ջուրն այն ջուրն է, որը պարունակում է բարձր մակարդակի կալցիում և մագնեզիում։ Այն վերացնում են խտացման կամ փոխարինման մեթոդներով։

9. Ջրի մաքրման տարբերակները

Բարձր ջերմության մաքրում

Հոսքի միջոցով մաքրում

Քիմիական մաքրում

10. **Ինչու՞ են ասում <<Առանց Ջրի Կյանք չկա…>> Ջուրը կենսաբանական բոլոր գործընթացների համար անփոխարինելի է, առանց այն կյանքը անհնար է։