Հայ դասական գրականություն
Դերենիկ Դեմիրճյան — «Ավելորդը»
Հարցաշար
1․ Ըստ քեզ՝ ինչպիսի՞ն է Հաճի աղան տագնապի պահին։
Հաճի աղան տագնապի պահին խուճապահար է, չի կարողանում սթափ որոշում կայացնել, միայն մտածում է իր և ընտանիքի փրկության մասին։
2․ «Հաճի աղան՝ բահի մորուքով և ընկույզի խոշոր աչքերով» արտահայտությունը բացատրիր։
«Բահի մորուքով և ընկույզի խոշոր աչքերով» նշանակում է՝ երկար, խիտ մորուքով և մեծ, կլոր աչքերով մարդ։
3․ Ովքե՞ր էին ընտանիքի անդամները, էլ ո՞վքեր էին Հաճի աղայի տան բնակիչները։
Ընտանիքի անդամներն էին՝ Հաճի աղան, կինը, երեխաները։ Տան բնակիչներն էին նաև աղախինը, ծառան և անդամալույծ պապը։
4․ Մեկնաբանիր նախադասությունը՝ «Հաճին նայեց անդամալույծին, բայց չտեսավ նրան»։
«Հաճին նայեց անդամալույծին, բայց չտեսավ նրան» նշանակում է՝ նա անտեսեց նրան, չհիշեց որպես մարդ, այլ միայն իր հարմարության ու օգտակարության շրջանակում էր մտածում։
5․ Պատմվածքում անընդհատ շեշտադրվում է՝ «ամենապետքական իրերը» արտահայտությունը, իսկ ո՞րն է «անպետքը»։
«Ամենապետքական իրերը»՝ դրանք Հաճու համար արժեքավոր, օգտագործելի իրերն են, իսկ «անպետքը»՝ անդամալույծ պապն էր, ում համար ոչ մի տեղ չկար իրենց փախուստում։
6․ Բացատրիր անդամալույծի անձնազոհությունը։
Անդամալույծ պապը չի ուզում խանգարել ընտանիքի փրկությանը, գիտակցում է, որ իր պատճառով կարող են բոլորը վտանգի ենթարկվել և լուռ համաձայնվում է մնալ։
7․ Բացատրիր «Քաղաքը տեղից վեր կացել, գնում էր» փոխաբերությունը։
«Քաղաքը տեղից վեր կացել, գնում էր»՝ նշանակում է, որ բոլորը փախչում էին, քաղաքը դատարկվում էր՝ մարդկանց հետ միասին շարժման մեջ էր։
8․ Ինչո՞ւ է անդամալույծի ճակատագիրը մնում անհայտ։
Նրա ճակատագիրը մնում է անհայտ, քանի որ ոչ ոք չհետաքրքրվեց նրանով, կարծես նա արդեն մոռացված էր։
9․ Հաճի աղայի զղջման պատճառը։
Հաճի աղան զղջում է, երբ հասկանում է, որ թողել էր մարդուն՝ կենդանի էակին, որն արժանի էր ապրելու՝ միայն թե ինքը փրկվեր։
10․ Ի՞նչ է նշանակում «Ավելորդ մարդ չկա․ Աստծու աջև հոգին հոգի է» նախադասությունը։
«Ավելորդ մարդ չկա․ Աստծու առաջ հոգին հոգի է»՝ նշանակում է, որ յուրաքանչյուր մարդ արժեք ունի, անկախ նրանից՝ կարող է օգտակար լինել թե ոչ։
11․ Դուրս գրել ժողովրդական արտահայտությունները, դարձվածքները, համեմատությունները։
Ժողովրդական արտահայտություններ ու դարձվածքներ՝ «դոշի վրա հարվածեց», «թեկուզ գլուխս կորչի» (կատաղի վճռականություն), համեմատություններ՝ «աչքերը՝ ընկույզի պես»։
12․ Դուրս գրել բարբառային բառերը և բացատրել։
Բարբառային բառեր՝ «հարամ», «մազալու» — «անօգուտ», «անպետք»։
13․ Դուրս գրել օտարաբանությունները և բացատրել։
Օտարաբանություններ՝ «հարամ» (արաբ.), «աղա» (թուրք.)։