Տիգրան Բ Մեծը Մեծ Հայքի արքան էր մ.թ.ա. 95-55 թվականներին նրա օրոք Հայաստանը դարձավ տարածաշրջանի ամենահզոր պետություններից մեկը նա ընդլայնեց երկրի սահմանները ներառելով Պարթևստանի Սիրիայի Փյունիկիայի Կիլիկիայի և Միջագետքի տարածքները նա հիմնադրեց նոր մայրաքաղաք Տիգրանակերտը որը դարձավ մշակութային և առևտրային կենտրոն մ.թ.ա. 87 թվականին Տիգրան Բ-ը հաղթեց Պարթևներին և միավորեց Մեծ Հայքի հողերը սակայն մ.թ.ա. 69 թվականին Հռոմեական զորահրամանատար Լուկուլլոսի և 66 թվականին Պոմպեոսի զորքերը պարտության մատնեցին նրան որից հետո նա ստիպված եղավ դառնալ Հռոմի վասալ սակայն պահեց իր գահը մինչև կյանքի վերջ նրա կառավարման շրջանը համարվում է հայկական պատմության ոսկե դար քանի որ այդ ժամանակ Հայաստանը հասավ իր երբևէ ունեցած ամենամեծ քաղաքական ռազմական և տնտեսական ուժին
Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։
Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ աշակերտով։ Ջուրն արյամբ չեն լվանա։ Տիգրանը ինչո՞վ կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա միջոցով ստացավ այս սարքավորումները։
Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին։
Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։
Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր ժողովրդի կողմից։ Ուսուցիչը հարգվում է աշակերտներից։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ շերտով։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք արյունով։
Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։
Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին կինոյից։ Ծերունիները պատմում են պատերազմից։
Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։
Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում Արամի մասին։ Կատարվածի վերաբերյալ հայտնեցինք տնօրենին։
Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։
Օրինակ` Այդ մասին շատ է խոսվել։ Այս առումով շատ զրուցեցինք։ Այս կապակցությամբ դեռ պիտի մտածեք։
Անջատման խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորությամբ) և ամբողջովին հակադրվում է հանգման խնդրին։ Այս խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որից հեռանում կամ անջատվում է ինչ-որ առարկա։
Օրինակ՝ Տղաներից անջատվեցին աղջիկները։ Քեզնից հեռացա՞վ քույրդ։ Ումի՞ց ես խուսափում։ Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են անջատման խնդիրներ․ դրանք են՝ բաժանվել, հեռանալ, առանձնացնել, մեկուսանալ, փախչել, պոկվել, խուսափել, խուսանավել, ջոկել, քաշվել, շորթել, փախցնել, գանձել և նման շատ այլ բայեր։
Նա բացեց պահարանը բանալիով։ Գիրքը գրվել է հեղինակի կողմից։ Մենք խոսեցինք շրջակա միջավայրի մասին։ Նա հեռացավ ընկերներից։
Ենթակա
2․ Շարահյուսորեն վերլուծել հետևյալ նախադասությունը։ Ու ահա Վարդուշի ուղարկած գաթաները իրենց բուրմունքով արդեն արթնացրել էին հուշերի մի աշխարհ, որոնք սկսել էին հստակ բյուրեղացում և ձևավորում ստանալ՝ գույների ու ծավալի նոր հղացումներով։
Ենթակա–Թամարի ուղարկած գաթաները Պատմյալ–արթնացրել էին Հավելված–հուշերի մի աշխարհ Հանգամանք–Նա արագ վազեց մենք հանդիպեցինք երեկ։ Բարդ նախադասություն–ոնի հարաբերական նախադասություն
Познакомить учащихся с историей создания азбуки Морзе.
Развить у школьников навыки анализа текста.
Подготовить учащихся к решению проблемных ситуаций, связанных с историей телеграфии и созданием кодов.
Азбука Морзе, или код Морзе — способ кодирования букв алфавита, цифр, знаков препинания и других символов при помощи длинных и коротких сигналов, так называемых «тире» и «точек» (а также пауз, разделяющих буквы) . За единицу времени принимается длительность одной точки. Длительность тире равна трeм точкам. Пауза между элементами одного знака — одна точка, между знаками в слове — 3 точки, между словами — 7 точек.
История создания азбуки Морзе
Азбука Морзе была создана Самюэлом Финли Бризом Морзе, который родился 27 апреля 1791 года в семье проповедника, в штате Массачусетс. Сэмюэль Морзе не имел никакого специального технического образования. Он был вполне успешным художником, основателем и президентом Национальной академии рисунка в Нью-Йорке. Возвращаясь из путешествия по Европе на корабле, Морзе увидел фокусы с применением электромагнитной индукции, которыми развлекали скучающую публику. Провод под электрическим напряжением подносили к компасу, стрелка которого начинала бешено крутиться.
Именно после этого Морзе пришла идея создания специальной азбуки, способной передавать по проводам определенные сигналы. Он тут же набросал схему прообраза телеграфа. Прибор состоял из рычага на пружине, к концу которого был прикреплен карандаш. Подавался ток и карандаш опускался на движущуюся бумажную ленту, оставляя линию за собой. При отключении тока карандаш поднимался и получался пробел.
Лишь через три года Морзе смог реализовать свой замысел, всё же сказывалось отсутствие технического образования. Первый аппарат смог принять и зафиксировать сигнал по проводу, длиной 500 метров. Но тогда данное изобретение не стало популярным, так как не имело коммерческой выгоды. Однако, один человек всё же заинтересовался изобретением. Это был американский промышленник Стив Вэйл, который профинансировал дальнейшие исследования художника и приставил к нему помощником своего сына Альфреда. В итоге прибор удалось усовершенствовать – длина провода возросла во много раз и сигнал получался более точный. В 1843 году Конгресс США постановил провести первую телеграфную линию между Балтимором и Вашингтоном. И через год по этой линии была передана первая телеграмма со словами «Чудны дела твои, Господи».
Тем не менее, аппарат не мог передавать буквы, только лишь линии определенной длины. Различные комбинации линий и точек обозначали собой знаки алфавита и цифры. Историки не могут сказать наверняка, был ли этот код изобретением Морзе или его партнера Вейла.
Первоначально азбука Морзе состояла из трёх сигналов разной длительности. За единицу времени принималась точка. Знак тире состоял из трёх точек. Пауза между буквами в слове — три точки, между словами — семь точек. Но такое количество знаков создавало путаницу и усложняло весь процесс передачи телеграммы. Поэтому азбука была доработана конкурентами Морзе. Для самых популярных букв и слов были разработаны наиболее простые комбинации букв или цифр.
В наше время, как правило, используют более современные средства связи. Азбука Морзе очень популярна среди радиолюбителей. Иногда также ее применяют на флоте и в МЧС.
Пример азбуки Морзе:
A — .-
B — -…
C — -.-.
S — …
Первая телеграфная линия, использующая этот код, была построена в 1844 году в США, и она продемонстрировала всю эффективность нового способа передачи информации. С помощью азбуки Морзе люди смогли быстро передавать важные сообщения, что было особенно полезно в экстренных ситуациях, например, во время военных конфликтов.
Впоследствии азбука Морзе была адаптирована и использована во всем мире, и до сих пор применяется в некоторых областях связи, например, в авиации и на флоте.
Часть 2. Проблемные вопросы к тексту
Почему Самуэль Морзе не ограничился только созданием телеграфа, а также разработал систему кода для передачи сообщений?
Чтобы передавать сообщения эффективно, быстро и без ошибок через телеграф.
Как вы думаете, почему было необходимо создать систему кодирования для передачи информации?
Для точной, быстрой и безопасной передачи информации, особенно на расстоянии и в сложных условиях.
Какие преимущества и недостатки были у азбуки Морзе по сравнению с другими методами передачи сообщений того времени?
Азбука Морзе была быстрой и универсальной, но требовала обучения и зависела от телеграфа.
Как вы думаете, каковы были бы последствия, если бы азбука Морзе не была создана?
Передача сообщений была бы медленнее, сложнее и менее доступной на расстоянии.
Какую роль сыграла азбука Морзе в военных конфликтах того времени?
Азбука Морзе обеспечила оперативную связь, координацию войск и передачу секретных сообщений.
Почему коды и шифры так важны для успешной связи в условиях войны?
Они защищают информацию от врага, обеспечивают надежную и точную передачу команд.
Как современные технологии, такие как мобильные телефоны или интернет, изменили способы передачи информации по сравнению с использованием азбуки Морзе?
Современные технологии сделали связь мгновенной, удобной, массовой и защищенной, исключив необходимость ручного кодирования.
Какие особенности современной связи вы бы хотели сохранить, чтобы улучшить коммуникацию?
Скорость, безопасность, надежность и доступность связи в любых условиях.
Какие другие способы шифрования сообщений, кроме азбуки Морзе, использовались в истории?
Ռոբերտ Մխիթարյան 