Месяц: Октябрь 2024

Թվական անունը ցույց է տալիս առարկայի թիվ, քանակ, թվային կարգ,
օրինակ՝ երեք գրիչ, երկրորդ կուրս, երկուական տետր և այլն։ Թվականները
լինում են չորս տեսակի՝ քանակական, դասական, բաշխական, կոտորակային։
Քանակական թվականներն արտահայտում են առարկաների քանակն ամբողջ
թվերով, ինչպես՝ հինգ գրիչ, տասը տուն, քսանութ քանոն և այլն։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ մեկ, երկու), արաբական թվանշաններով
(1, 2, 3 և այլն), ինչպես նաև հայոց այբուբենի տառերով25 (Ա-1, Բ-2, Ժ-10 և այլն)։
Բառերով գրվելիս տասնմեկից մինչև իննսունինը թվականները գրվում են միասին
(տասնութ, քսանհինգ, երեսունութ, հիսունհինգ և այլն), իսկ հարյուրից հետո
գրվում են առանձին (օրինակ՝ հազար ինը հարյուր քառասունութ)։ Ինը և տասը26
թվականներն ունեն երկու ձև՝ ինը և ինն, տասը և տասն։ Ինը և տասը գրվում է,
երբ նրանց հաջորդում է բաղաձայնով սկսվող բառ (օրինակ՝ ինը գիրք, քսանինը
գիրք, տասը գրիչ), իսկ երբ նրանց հաջորդում է ձայնավորով սկսվող բառ, հիմնականում գրվում է ինն, տասն բայց երբեմն, արտասանության տեմպով և տրամաբանական շեշտով պայմանավորված, կարող է գրվել նաև ինը, տասը (օրինակ՝ ինն օր, ինը օր, տասն անգամ, տասը անուն)։ Բաղադրյալ քանակական թվականների մեջ որպես առաջին կամ միջին բաղադրիչ գործածվելիս միշտ գրվում է ինն և տասն (օրինակ՝ իննսունհինգ, տասներկու, տասնչորս, հազար երկու հարյուր տասնութ)։ Երկու թվականը, երբ գոյականաբար գործածվելիս հոլովվում է, հոգնակի թվով է գործածվում կամ էլ հոդ ստանում, ունենում է երկուս ձևը, ինչպես՝ երկուսներ, երկուսի, երկուսը և այլն։
Դասական թվականները ցույց են տալիս առարկայի թվային կարգը, օրինակ՝
երկրորդ հարկ, հինգերորդ դասարան։ Այս թվականները կազմվում են քանակականներից՝
-րորդ կամ -երորդ ածանցներով. -րորդ-ով կազմվում են երկրորդ,
երրորդ, չորրորդ դասական թվականները։ Որպես մեկ թվականի դասական գործածվում
է առաջին բառը։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ առաջին,
երկրորդ, վեցերորդ, քսաներկուերորդ, վաթսունհինգերորդ), արաբական
թվանշաններով, որոնց կցվում են –ին և -րդ մասնիկները՝ 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 48-րդ
և այլն, հռոմեական թվերով՝ II, VI, IX և այլն, որոնց մասնիկ չի կցվում։ 1-ին կարդացվում
է առաջին, բայց կարող է նշանակել նաև մեկին, ինչպես՝ սեպտեմբերի 1-
ին։ Դասական թվականները կարող են գրվել նաև հայոց այբուբենի տառերով,
որոնցից հետո դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ ա), բ., ինչպես նաև արաբական
թվանշաններով, որոնցից հետո դարձյալ դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ 1), 2.։
Սրանք սովորաբար գործածվում են համարակալման ժամանակ։ Կա նաև դասական
թվականի իմաստ արտահայտելու այսպիսի ձև։ Երբ արաբական թվանշանը
գրվում է իր լրացյալից հետո, ստանում է դասականի իմաստ։ Օրինակ՝ 5 տուն
նշանակում է հինգ հատ տուն, իսկ տուն 5 նշանակում է տուն համար հինգ։
Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի
թվերով, ինչպես՝ բաժանել երկուական թերթիկ, բաշխել երեք-երեք և այլն։
Բաշխական թվականները կազմվում են քանակականներից՝ -ական ածանցով
(օրինակ՝ վեցական, ութական, իննական, տասական, քսանական) կամ էլ քանակական
թվականի կրկնությամբ, օրինակ՝ երկու-երկու, հինգ-հինգ, ութ-ութ։
Կրկնությամբ կազմված բաշխական թվականները գրվում են գծիկով։
Կոտորակային թվականները ցույց են տալիս առարկայի քանակը մասի և
ամբողջի հարաբերությամբ, օրինակ՝ մեկ հինգերորդ, երկու երրորդ։ Կոտորակային թվականները կազմվում են համարիչից (բերված օրինակներում՝ մեկ, երկու) և հայտարարից (հինգերորդ, երրորդ)։ Համարիչն արտահայտվում է քանակական թվականով, իսկ հայտարարը՝ դասական։ Կոտորակային թվականները գրվում են թվանշաններով, օրինակ՝ 1/2, 3/4 կամ էլ բառերով, որոնք գրվում են առանձին-առանձին, օրինակ՝ մեկ երկրորդ, երեք չորրորդ։ Չորրորդ հայտարարի փոխարեն գործածվում է նաև քառորդ բառը՝ երեք քառորդ։ Տասնորդական կոտորակների հայտարարը կազմվում է -ական ածանցով՝ զրո ամբողջ հինգ տասնորդական։
Մեկ երկրորդ-ի փոխարեն գործածվում է նաև կես բառը։
Թվականները ածականների նման կարող են գործածվել գոյականաբար,
օրինակ՝ երեք աշակերտ-երեքը, ութ գրքից-ութից։

Գործնական աշխատանք

1. Դո՛ւրս գրել տեքստում եղած թվականները, որոշե՛լ գրության
ձևը (արաբական թվանշաններով, այբուբենի տառերով և այլն)։ Թվականները
գրել բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության տարիներից էլ՝ 641-661, արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643-ին և հիմնականում ավարտվել 652-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով (բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905-ին Թ. Թորամանյանը ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական սյուն, տրամագիծը՝ 0,6 մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»
Թվերով
641
661
652
643
652
1905
35 75
6
Բառերով
վաթսուն մեկը
վաթսուն չորս
վաթսուն յոթ
վեց հարյուր հիսուն երկու
վեց հարյուր քառասուն երեք
հազար յոթ հարյուր հինգ
չորրորդ
հինգերորդ
տասներորդ
զրո
երեք
յոթ

2. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV։
9 — ինը
12 — տասներկու
99 — իննսունինը
50 — հիսուն
60 — վաթսուն
70 — յոթանասուն
80 — ութսուն
100 — հարյուր
1938 — հազար ինն հարյուր երեսուն ութ
II — երկրորդ
III — երրորդ
IV — չորրորդ

 3.Ո՞ր շարքի բոլոր թվականներն են կազմությամբ պարզ
(արմատական):
1. տասնինը, երեսուն, ինը
2. քառասուն, մեկ, հազար
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր
4. տասը, երկու, տասնմեկ
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք
8. տասը, երկու, տասնմեկ

Հայկական հարցը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում և Սևրի պայմանագիրը 1919-1920 թվականներին կարևոր դեր ունեցան Հայաստանի պետականության հարցում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո աշխարհի պետությունները սկսեցին քննարկել պատերազմից առաջ և հետո առաջացած սահմանային ու էթնիկ խնդիրները։ Հայկական հարցը դարձավ կարևոր թեմաներից մեկը, հատկապես թե ինչպես լուծել Օսմանյան կայսրության քայքայման հետևանքով ստեղծված իրավիճակը։

Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովը (1919-1920) տեղի ունեցավ գլխավորապես եվրոպական երկրների ու Միացյալ Նահանգների մասնակցությամբ, որտեղ քննարկվեցին Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո առաջացած խնդիրները։ Հայաստանի առաջին հանրապետության ներկայացուցիչները, գլխավորապես Արամ Մանուկյանը, Հովհաննես Քաջազնունին և մյուսները, ներգրավված էին այդ քննարկումներում՝ ներկայացնելով հայկական հարցը միջազգային մակարդակում։ Հայկական կողմը պնդում էր, որ Հայաստանը պետք է ճանաչվի որպես անկախ պետություն, իսկ Օսմանյան Թուրքիայից պետք է վերցվեն հայկական տարածքները։

Այս բանակցությունների արդյունքում 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին ստորագրվեց Սևրի պայմանագիրը, որը նախատեսում էր Օսմանյան կայսրության հողային կրճատումը և որոշ տարածքների՝ այդ թվում՝ Կիլիկիայի, Հայաստան և մի քանի այլ տարածքների փոխանցումը Հայաստանին։ Սևրի պայմանագիրը ստեղծում էր պայմաններ Հայաստանի անկախության համար, սակայն պայմանագրի կատարմանը խոչընդոտներ առաջացան՝ թուրքական ընդդիմության և ներգրավված մյուս ուժերի կողմից։

Ավելի ուշ, 1923 թվականին, Սևրի պայմանագիրը չեղարկվեց Լոզանի պայմանագրով, և Հայաստանը չկարողացավ պահպանել Սևրի պայմանագրով ձեռք բերված տարածքները և անկախությունը։

Վարժություն 1։ 
Գաբրիել, սրթնել, սրդել, դարպաս, դարբին, շամփուր, երթ, իբրև, խաբել, խարխափել, Հակոբ, համբերել, ջրարփի, համբույր, փրփուր, հHazվագյուտ, հապճեպ, հաշտակել, հարել, նուրբ, շաբաթ, որձ, Սերոբ, ապշել, սուրփ, սրփել, հղփանալ, ուրփաթ, Քերոբ, թրթռտալ, աղբանոց, ցայտաղբյուր, եղբայր, ողբ։

Վարժություն 2։
Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով գ, կ կամ ք։
Անգամ, ավագ, կողպե՛լ, գով, երանգ, զուգվել, թաքնավոր, վարագույր, թարմացնել, կարագ, կար, հանճարել, հանհափոր, հոսնել, հոդի, հովհոնակի, ձկն, ձի, տարերք, ճիտ, ճռան, մարագ, մարքարե, մարքարիտ, փեղկ, տրտմաշունչ, փողկալ, նորոգել, շոք, ովիդ, բազրիկ, պատառա, պառակև, սուրճ, արտասու, փակցնել, թաքցնել, ուրախ, հոգնել, Օսկար, վարուցան, քսուք, օգտվել։

Վարժություն 3։
 Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով դ, տ կամ թ։
Աղորդք, առար, առեն, առյոք, արդյունք, թփուտ, առուկ, բարեն, բերել, բուրել, դաւար, դրել, երիկ, երում, զառ, լաջվար, զվար, լերանալ, լյար, խնձոր, խորուբոր, թուղթ, կարանալ, կենսանի, հաչորել, պաղարակ, մար, նյար, սթափվել, թաթերական, Նվարդ, որորդ (ճիճու), որող (խաղողի վազ), որին, վարել, Վարդան, վարապետ, շկեր, Վարագես, վրոդել, օր, օրիորդ, գնոր, ժողովուր, խրհվիլակ, ընթացները, ընթաց հակառակը, փառամ, ընթաց, ընունակ, ընունել, ընծամանալ։з

Լրացնել բաց թողնված տառերը:(ձ կամ ց) 

Արագուրդ, բարեկարգ, դարային, ընթերցել, հարազատ, դեղին, քաղցրահամ, ոճային, սոսեցակալել, աղեղն, հարտուխ, հարակերույթ, քաղած, լվացք, վրայն, փախել, արունք, տողադառ, վարել, արևադարս, բարել, մերավոր, ընդառաջ, արականագործ, ոսկալար, ուրախ, փորակառու, շրջադառ, տողադառ:

Լրացնել բաց թողնված տառերը: (ջ կամ չ)

Վերակետ, նկարիչական, առթրիչել, փախչել, առարկ, առջև, մեխ, ոճար, առաքին, միացատ, գրիչ, իջեցում, վերացնել, չարարվել, թռչոց, անքաբաց, անտակողմ, խաղարիչ, թռիչել, ոճար, ամբողջ, աղջիկ, իջնել, անջ, մինջև, գրիչաման:

Լրացնել բաց թողնված տառերը: խ կամ ղ)

Սանդուղք, տախտակ, վարկոտ, խախտել, խող, թուխս, ոկույզ, խեծել, խեծճ, բատվավոր, թթապանակ, շաղգամ, կետոտ, ուստապան, կետոտ, մառախլապատ, ծախկանոց, թափել, կոնփեք, ճեղք, ծածել.

2.Թարգմանել հղումներով նշված  որևէ նյութ և պատրաստել ուսումնական նյութեր:

Գործնական քերականություն

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
Այգեգետ, այժմյան, անբնական, անպատեհ, առջև, առօրեական, անվռպ, գոմեշ, գրեթ, դողոցք, ելևջ, երբևէ, երբևիցե, էլեկտրաէներգիա, էմալ, ինչև, ինչևիցե, լայնակրան, խոյեցի, կրեթ, հրկ, հապճապ, հիպոթեզ, հյուլե, հնաբան, մանանա, մանր, միջօրեական, որև, որևիցե, պոմ, սեթևեթել, վայրանջք, տիեզերք, տոթակիզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։

Ականջեղեն, ամանառյա, ամենօրյա, անգնական, անթևան, անորոշ, ապակինի, արծաթազարդ, բացթյա, բնառան, գազջախ, գիշերուզօր, գիշերաթիկ, զրկ, լավարան, կեսօր, հանապազերդ, հանապազօրյա, հեգս, հարմարավետ, հարթնկայս, մեղմուռ, մեղմեն, միօրինակ, նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրհնեք, վաղորդայն, վաղըորոք, տասնյակ, տարորոշել, տափարակ, օրըստօրե, օրանել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։

Ակնարկետ, ակնթարթ, անակնկալ, անդադար, առընթեր, առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, ընտրանք, ինքնազգացողություն, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել, հյուրնկալ, ձեռնարկ, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորագույն, որոտընդոստ, սրանդթաց, ունկնդիր։

4․ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յո, իո, եո։

Ամբիոն, աքսիոն, բրաբիոն, լեգիոն, հետընթաց, արդիական, մարմարային, թագավորեմ, մեդալյոն, միլիոն, ակորդիոն, չեմպիոն, պանսիոնատ, Սրապիոն, տրիլիոն, օրորդ ավիացիոն, ինդուկցիոն, ամբիոն, քամելիոն։

5. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության գրելով յ տառը։

Կյանուն, հաղորդելի, Միքայել, զրոյական, եռություն, նաևել, վայելել, գայիսոն, եռակ, ատամնաբույժ, Ռաֆայել, միայն, պոեմ, պոետ, միասին, հիանալ, թեևել, խնամել, հիանալ, որդիական։

Урок: История создания «Подсолнухов» Ван Гога

Цели урока:

1. Познакомить учеников с жизнью и творчеством Ван Гога․
2. Познакомиться с цветовой палитрой полотен Ван Гога․
3. Ознакомиться с историей создания картин с подсолнухами Ван Гога.
4. Изучить влияние работ на развитие искусства.

---

Вот несколько интересных фактов о Винсенте Ван Гоге:

1. Творческая активность: Ван Гог создал более 2,1 тысячи произведений за всего лишь 10 лет своей художественной карьеры. Это включает в себя около 860 масляных картин.
2. Неизвестность при жизни: Ван Гог продал всего одну картину за свою жизнь — «Красные виноградники» в Арле, что стало причиной его глубокой депрессии.
3. Сложные отношения: Его отношения с братом Тео были очень близкими и поддерживающими. Тео не только был его самым преданным поклонником, но и финансово поддерживал Ван Гога на протяжении всей его жизни.
4. Ухо и миф: Легенда о том, что Ван Гог отрезал себе ухо, часто преувеличена. Он действительно отрезал часть уха после ссоры с художником Полем Гогеном, но точные обстоятельства этого события остаются предметом споров.
5. Синестезия: Ван Гог страдал от синестезии — состояния, при котором одно чувство вызывает восприятие другого. Например, он ассоциировал цвета с музыкальными нотами.
6. Влияние импрессионизма: Ван Гог вдохновлялся импрессионистами, но развил свой уникальный стиль, характеризующийся яркими цветами и динамичными мазками.
7. Посмертная слава: Ван Гог стал одним из самых известных художников в мире лишь после своей смерти. Его работы начали приобретать огромную популярность в начале 20 века.
8. Психические проблемы: Ван Гог боролся с психическими расстройствами, что отразилось на его искусстве. Его картины часто содержат эмоциональную нагрузку и глубину.
9. Тема природы: Многие его картины вдохновлены природой, особенно полями, цветами и звёздным небом. Его работа «Звёздная ночь» считается одной из самых известных картин в мире.
10. Влияние на современное искусство: Ван Гог оказал значительное влияние на многих художников, включая таких мастеров, как Пабло Пикассо и Анри Матисса, что сделало его ключевой фигурой в истории искусства.

• Задайте вопросы: «Что вы знаете о Ван Гоге?» и «Какой цвет ассоциируется у вас с радостью?»
• Объясните, что Ван Гог — один из самых известных художников, который использовал цвет и форму для передачи эмоций.

---

Серия картин «Подсолнухи»

Контекст создания:

• Ван Гог начал работать над серией «Подсолнухов» в 1886 году в Париже, где он вдохновился импрессионизмом.
• В 1888 году он переехал в Арль с целью создать «Желтый дом» для встреч художников.

Символизм подсолнухов:

• Подсолнухи символизируют радость, жизнь и солнце.
• Ван Гог использовал их как способ выразить свое эмоциональное состояние.

Техника исполнения:

• ипользование ярких оттенков желтого и техники импасто (нанесение густого слоя краски).

Влияние на искусство:

• «Подсолнухи» стали одним из самых известных мотивов Ван Гога и вдохновили множество художников будущих поколений.

---

Домашнее задание:

Написать небольшое эссе։ ,,значение цвета в моей жизни,,․

Цвета играют важную роль в нашей жизни. Они влияют на наше настроение, восприятие мира и даже на принятие решений. Например, яркие цвета, такие как желтый и оранжевый, могут вызывать радость и энергичность. Холодные цвета, такие как синий и зеленый, часто ассоциируются с спокойствием и умиротворением.

В повседневной жизни я часто использую цвета для выражения своего настроения. Например, в одежде я предпочитаю носить яркие цвета, когда чувствую себя уверенно и счастливо, и более нейтральные оттенки, когда хочу скрыться от лишнего внимания.

Я особенно люблю оранжевый цвет. Он ассоциируется у меня с теплом, радостью и энергией. Этот цвет вдохновляет меня, поднимает настроение и делает каждый день ярче. В общем, цвета — это не просто визуальные элементы, а мощные инструменты, которые помогают нам чувствовать и воспринимать мир вокруг, и оранжевый цвет занимает в этом списке особое место.

Բաղադրյալ հատուկ անունների ուղղագրությունը

Հատուկ գոյականներն ըստ կազմության լինում են պարզ և բաղադրյալ։
Պարզ են մեկ բառից կազմված հատուկ անունները՝ Արտաշատ, Գյումրի,
Սպիտակ, Գորիս և այլն։ Բաղադրյալ են մեկից ավելի բառերից կազմված հատուկ անունները՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Սևանա լիճ, Արագած լեռ և այլն։
Պարզ հատուկ գոյականների առաջին տառը գրվում է մեծատառ, իսկ
բաղադրյալ հատուկ անունների գրության դեպքում գործում է երկու սկզբունք.
Բոլոր բառերն են գրվում մեծատառ, կամ միայն առաջին բառն է գրվում մեծատառ։

1.Բոլոր բառերն սկսել մեծատառով.
Ա. Բոլոր պետությունների պաշտոնական բաղադրյալ հատուկ անուններում. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Արաբական Միացյալ Ամիրայություններ, Աֆղանստանի Իսլամական Պետություն, Բելառուսի Հանրապետություն:
Բ. Բոլոր բաղադրյալ այն անձնանուններում և մականուններում ու
ծածկանուններում.

• Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան (Եղիշե Չարենց), Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, Ջորջ Նոել Գորդոն Բայրոն, Ջորջ Նոել Գորդոն Բայրոն, Նար-Դոս, Սայաթ-Նովա
• Աշոտ Երկաթ, Արա Գեղեցիկ, Սահակ Պարթև, Տիգրան Մեծ, Անանիա Շիրակացի, Սողոմոն Իմաստուն, Հայկ Նահապետ, այսպես նաև՝ Առյուծաձև
  Մհեր, Գայլ Վահան, Ձախորդ Փանոս, Ձենով Օհան

Գ. Այն հատուկ անուններում, որոնք ունեն նախադաս որոշիչ լրացում.

Արևելյան Եփրատ, Արևմտյան Բեռլին, Բարձր Հայք,
Կենտրոնական Աֆրիկա, Հարավային Ամերիկա, Մեծ Մասիս, Նոր Արեշ, Փոքր Ասիա, Ներքին Թալին, Վերին Արտաշատ

Գործնական աշխատանք

Վարժություն 1։ Արտագրե՛լ՝ մեծատառերը թողնելով ըստ անհրաժեշտության։
1. ՓՈՔՐ ԾԱՌ Է ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՆՇԵՆԻՆ. ՀԱԶԻՎ ՀԱՍՆՈՒՄ Է 4-8 Մ
ԲԱՐՁՐՈՒԹՅԱՆ, 10-40 ՍՄ ԲՆԻ ՏՐԱՄԱԳԾՈՎ։ ԱՐԺԵՔԱՎՈՐ ՊՏՂԱՏՈՒ ԲՈՒՅՍ ԼԻՆԵԼՈՒ ՀԵՏ ՆՇԵՆԻՆ ՆԱԵՎ ԲԱՐՁՐ ԴԵԿՈՐԱՏԻՎ ԾԱՌԱՏԵՍԱԿ Է։ ՀԱՏԿԱՊԵՍ ԳԵՂԵՑԻԿ Է ՎԱՂ ԳԱՐՆԱՆԸ, ԵՐԲ ԾԱՌԸ ԱՄԲՈՂՋՈՎԻՆ ԾԱԾԿՎՈՒՄ Է ՁՅՈՒՆԱՍՊԻՏԱԿ ԲՈՒՐՈՒՄՆԱՎԵՏ ԾԱՂԻԿՆԵՐՈՎ։ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է ԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԻՐԱՆՈՒՄ, ԱՖՂԱՆՍՏԱՆՈՒՄ, ՓՈՔՐ ԱՍԻԱՅՈՒՄ։ 

Փոքր ծառ է սովորական նշենի։ Հազիվ հասնում է 4-8 մ բարձրության, 10-40 սմ բնութրամագծով։ Արժևոր պտղատու բույս լինելու հետ նշենի նաև բարձր դեկորատիվ ծառատեսակ է։ Հատկապես գեղեղծիկ է վաղ գարնանը, երբ ծառը ամբողջովին ծածկվում է ձյունասպիտակ բուրումնավետ ծաղիկներով։ Տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Փոքր Ասիայում։

Լևոն Հարությունյանի «Քո շրջապատի ծառերը» գրքից

2. ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՈՐՈՐԸ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ, ԱՍԻԱՅՈՒՄ,
ԿԱՄՉԱՏԿԱՅՈՒՄ՝ ՄԻՆՉԵՎ ՍԱՌՈՒՑՅԱԼ ՕՎԿԻԱՆՈՍ, ՍԵՎ ԾՈՎԻ ԱՓԵՐԻՆ,
ԱՆԴՐԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԱՆԴՐԲԱՅԿԱԼՈՒՄ ԵՎ ՕԽՈՏՅԱՆ
ԾՈՎՈՒՄ։ ՄԻՋԻՆ ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՐ Է, ԹԵՎԵՐԸ ՄՈԽՐԱԳՈՒՅՆ՝ ՍԵՎ
ԾԱՅՐԵՐՈՎ. ՄՆԱՑԱԾ ՓԵՏՐԱՎՈՐՈՒՄԸ ՍՊԻՏԱԿ Է, ԿՏՈՒՑԸ ԵՎ ՈՏՔԵՐԸ
ՄՈՒԳ ԿԱՐՄԻՐ ԵՆ։ ԱՄՌԱՆԸ ԳԼՈՒԽԸ ՍԵՎ Է, ՁՄՌԱՆԸ՝ ՍՊԻՏԱԿ, ԱՉՔԻ
ՄՈՏ ՈՒՆԻ ԳՈՐՇ ԿԵՏ։

Սովորական որորին տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Կամչատկայում՝ մինչև Սառուցյալ Օվկիանոս, Սև ծովի ափերին, Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում, Անդրբայկալում և Օխոտյան ծովում։ Միջին մեծության որոր է, թևերը մոխրագույն՝ Սև ծայրերով։ Մնացած պետրավորումը սպիտակ է, կտուցը և ոտքերը մուգ կարմիր են։ Ամռանը գլուխը սև է, ձմռանը՝ սպիտակ, աչքի մոտ ունի գորշ կետ։
Մարտին Ադամյանի «Հայաստանի թռչունները» գրքից

Վարժություն 2։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի հատուկ անունների բոլոր
բաղադրիչներն են գրվում մեծատառով։

1. Հայաստանի Հանրապետություն, Ակսել Բակունց, Արծա-Սևան
2. Աշոտ Երկաթ, Վերին Արտաշատ, Արարատյան դաշտ
3. Դավիթ Անհաղթ, Եղիշե Չարենց, Հեռավոր արևելք
4. Առյուծաձև Մհեր, Լեոնարդո դե Վինչի, Նարդոս
5. Արա Գեղեղիկ, Ծիր Կաթին, Գայլ Վահան

3. Ո՞ր շարքի բառերի (բառակապակցությունների) բոլոր բաղադրիչներն են գրվում մեծատառով:

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԱՄԵՐԻԿԱ, ՉԵԽԻԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈԻԹՅՈԻՆ, ՆՈՐ ԲԱՅԱԶԵՏ, ՄԱՐԻԱՆՅԱՆ ԻՋՎԱԾՔ

ՄԵԾ ՀԱՅՔ, ԼՅՈՒԴՈՎԻԿՈՍ ՏԱՍՆՎԵՑԵՐՈՐԴ, ՄԻԱՎՈՐՎԱԾ ԱԶԳԵՐԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆ, ԹԱԻԼԱՆԴԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԿԻԼԻԿԻԱՅԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ, ԺԱՆ ԲԱՏԻՍՏ ՄՈԼԻԵՐ, ՆԵՂՈՍԻ ՀՈՎԻՏ

ՎԵՐԻՆ ԱՐՏԱՇԱՏ, ՍՈՂՈՄՈՆ ԻՄԱՍՏՈՒՆ, ՄԱՐ ԱԲԱՍ ԿԱՏԻՆԱ, ԵՐՎԱՆԴ ՍԱԿԱՎԱԿՅԱՑ

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԱՄԵՐԻԿԱ
ՉԵԽԻԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՄԵԾ ՀԱՅՔ
ԹԱԻԼԱՆԴԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ

• Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի (բառակապակցությունների) միայն առաջին բաղադրիչն է գրվում մեծատառով:

ՊԱՐՍԻՑ ԾՈՑ, ՏՐԴԱՏ ԵՐՐՈՐԴ, ՀՅՈՒՍԻՍԱՏԼԱՆՏՅԱՆ ԴԱՇԻՆՔ, ԱՂԲՅՈՒՐ ՍԵՐՈԲ

ԲԵՐՄՈՒԴՅԱՆ ԵՌԱՆԿՅՈՒՆԻ, ՀՌՈՄԵԱԿԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏԱՎՐՈՍ, ՀՌՈԴՈՍԻ ԿՈԹՈՂ

ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ ԿԱՄՈՒՐՋ, ՔԵՈՓՍԻ ԲՈՒՐԳ, ՀԱՅՐԵՆԱԿԱՆ ՄԵԾ ՊԱՏԵՐԱԶՄ, ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ՊՈՂՈՏԱ

ՀԱԿՈԲ ՄԵՂԱՊԱՐՏ, ՊՈՂՈՍ ԱՌԱՔՅԱԼ, ԷՋՄԻԱԾՆԻ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ, ԱՐՏԵՄԻՍԻ ՏԱՃԱՐ

ՊԱՐՍԻՑ ԾՈՑ
ՏՐԴԱՏ ԵՐՐՈՐԴ
ՀՅՈՒՍԻՍԱՏԼԱՆՏՅԱՆ ԴԱՇԻՆՔ
ԱՂԲՅՈՒՐ ՍԵՐՈԲ

• Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի (բառակապակցությունների) երկրորդ բաղադրիչներն են գրվում փոքրատառով:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԵՐՈՍԻ ԿՈՉՈՒՄ, ԱՐՇԱԿՈՒՆՅԱՑ ԴԻՆԱՍՏԻԱ, ԽԱՄԱՃԻԿՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԹԱՏՐՈՆ, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՇԱԽՄԱՏԻ ՖԵԴԵՐԱՑԻԱ

ՈՍԿԱՆ ԵՐԵՎԱՆՑԻ, ՎԻԵՆՆԱՅԻ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԲԱՆԿ

ԹԱԴԵՎՈՍ ԱՌԱՔՅԱԼ, ՀՈԲ ԵՐԱՆԵԼԻ, ԵՄԵՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ՁԵՐԴ ԲԱՐԵԾՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԵՐՈՍԻ ԿՈՉՈՒՄ
ԽԱՄԱՃԻԿՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԹԱՏՐՈՆ
ՈՍԿԱՆ ԵՐԵՎԱՆՑԻ
ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԹԱԴԵՎՈՍ ԱՌԱՔՅԱԼ
ՀՈԲ ԵՐԱՆԵԼԻ

«ՊԱՏՎՈ ԼԵԳԵՈՆ» ՇՔԱՆՇԱՆ, ՆՈՐՎԵԳԻԱՅԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԱՍԵՂԻ ՀՐՎԱՆԴԱՆ, ՅԱՐՈՍԼԱՎ ԻՄԱՍՏՈՒՆ

Մանավանդ նյութի ամփոփման ժամանակ արդյունավետ ենք համարում այնպիսի առաջադրանքները, երբ պետք է աշակերտն ընդհանուր բառաշարքից  գտնի սխալը կամ ճիշտը, օրինակ՝

4.Ո՞ր նախադասության մեջ մեծատառի գրության սխալ չկա:

Հայաստանի գրեթե բոլոր քաղաքները` Վան, Բագավան, Կարին, Երվանդաշատ, Վաղարշապատ, Նախիջևան, Արտաշատ, բռնված էին Պարսից զորքով:

Խրիմյան Հայրիկն ասաց, որ վաղը ևեթ կկարգադրի, որ Սուրբ Մասիսի հողից, Երասխի ջրից ու Հայաստանի ծաղիկներից մի քիչ վերցնեն և ուղարկեն Վենետիկ:

Վրաց Միհրդատ թագավորը Վարդանի Համհարզին ընդունեց պալատի վեհաշուք դահլիճում թարգմանի ներկայությամբ:

Ալեքսանդր Մակեդոնացին անցավ նաև Հայկական բարձրավանդակը:

ճիշտ նախադասություն՝ երկրորդ նախադասություն

5. Ո՞ր շարքում մեծատառի գրության սխալ կա:

Փոքր Ասիա, Օսմանյան կայսրություն, Վերին Շեն, Շիրակի մարզ

Վինսենթ Վան Գոգ, Վերին Դվին, Սուրբ Ղազար կղզի, Ազգային ժողով

Մարոկկոյի Թագավորություն, Հարյուրամյա պատերազմ, Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն, Հարուն ալ Ռաշիդ

Մշո Առաքելոց վանք, Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Սյունյաց անտառ, Մար Աբաս Կատինա

սխալ շարքը՝ երրորդ շարքում

Հովհաննես Քաջազնունու և Արամ Մանուկյանի հանդիպումը Խալիլ Փաշայի հետ Երևանում 1918 թվականի օգոստոսին կարևոր իրադարձություն էր Հայաստանի առաջին հանրապետության պատմության մեջ, որը կապված էր թուրքական զորքերի սպառնալիքի և Հայաստանի պաշտպանության հարցերի հետ։

Օգոստոսին, երբ Օսմանյան Թուրքիայի զորքերը փորձում էին ընդլայնել իրենց դիրքերը Կովկասում, հատկապես Հարավային Կովկասում, Հայաստանի կառավարությունը կանգնել էր թշնամու դեմ պայքարելու անհրաժեշտության առջև։ Խալիլ Փաշան, ով Օսմանյան Թուրքիայի զորքերի հրամանատարներից մեկն էր, ցանկանում էր բանակցել հայերի հետ՝ պատերազմը դադարեցնելու և մի շարք տարածքներ թուրքերին հանձնելու մասին։

Այս հանդիպումը տեղի ունեցավ Երևանում, որտեղ Հովհաննես Քաջազնունին, որը ժամանակին եղել էր Հայկական բանակի գլխավոր հրամանատարներից մեկը, և Արամ Մանուկյանը, Հայաստանի Հանրապետության գործադիր կոմիտեի անդամներից մեկը, քննարկեցին Թուրքիայի հետ խաղաղության հնարավորությունները։ Փաշին բանակցությունների ընթացքում փորձեց հասնել այնպիսի պայմանների, որոնք նպաստեին թուրքական շահերին, սակայն Հայաստանի ղեկավարները չհամաձայնեցին հանձնել որևէ տարածք կամ ընդունել թուրքերի հրապուրիչ առաջարկները։

Սակայն այս հանդիպումը ավելի խորացրեց հայ-թուրքական լարվածությունը։ Քաջազնունին ու Մանուկյանը հասկացան, որ պետք է շարունակել պաշտպանել երկրի անկախությունը, առանց որևէ միտումի դեպի զիջումներ, քանի որ Օսմանյան Թուրքիան չկարողացավ ընդունել հայերի պահանջները և վերջնականապես հրաժարվեց խաղաղ բանակցություններից։

Այս հանդիպումը դարձավ խորհրդանշական՝ ի ցույց դնելով Հայաստանի ղեկավարների որոշումը՝ պայքարել մինչև վերջ ու պահպանել ազգային իրավունքները, անգամ եթե դա ենթադրում էր շարունակական պատերազմի վտանգ։