1.Համանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նույնն են, իմաստներով՝ տարբեր, օրինակ՝ տոն (ձայնաստիճան)- տոն (տոնախմբություն), հանդերձ (հագուստ)-հանդերձ (միասին), մարտ (կռիվ)-մարտ ( ամիս)։
Տոն (ձայնաստիճան)
Տոն (տոնախմբություն)
Հանդերձ (հագուստ)
Հանդերձ (միասին)
Մարտ (կռիվ)
Մարտ (ամիս)
2.Հարանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նման են, սակայն իմաստով տարբեր
են։ Օրինակ՝ հրավեր-հրավերք, ցուցում-ցուցմունք, զգացում-զգացմունք,
այգաբաց-այգեբաց։
Հրավեր — Հրավերք
Ցուցում — Ցուցմունք
Զգացում — Զգացմունք
Այգաբաց — Այգեբաց
Գործնական աշխատանք
1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։
1. Նա երկու օր ավել աշխատեց։
Ձայն (բառ): խոսքի ձայն
Ձայն (ճյուղ): ձայնի իրադարձություն
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։
Կոտրել (գործիք): բանն իրագործելու համար:
Կոտրել (սեփականություն): վնասել ինչ-որ բան
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։
Խոսք (խոսել): խոսելու գործողություն
Խոսք (մտք): մտածելու կամ արտահայտելու միջոց
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։
Կառավարել (համակարգ): կառավարել համակարգը
Կառավարել (մարդ): ղեկավարել մարդկանց
5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով
Սեր (զգացում): սիրո զգացում
Սեր (ապրում): բարեկամական կապ
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։
Հարկ (բաժին): հարկերի համակարգ:
Հարկ (պարտավորություն): հարկային պարտավորություն
7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։
Գիծ (գծանշել): գիծ քաշել
Գիծ (սահման): սահմանագիծ
8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։
Ունենալ (տիրապետել): ինչ-որ բան ունենալ
Ունենալ (հանդիպել): ունենալ հանդիպում
9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։
Հարմար (ընդունել): հեշտություն կամ հարմարավետություն
Հարմար (տեխնիկական): տեխնիկական պայմաններ
10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։
Խաղ (վերարտադրություն): խաղային գործընթաց
Խաղ (սոցիալական): ընկերական խաղ
2. Մեկնաբանե՛լ, թե ինչ իմաստներով կարող են ընկալվել
տրված բառակապակցություններն ու նախադասությունները։
1. բարձր հարկ
Հարկ (լուսավորություն): Վերևի հարկ
Հարկ (ֆիզիկական): Լուսավորություն
2. ավել գնել
Գնել (առևտուր): Ավելի շատ բան գնել
Գնել (տեխնիկական): Ավելորդ բան գնել
3. ոչխարի հոտ
Հոտ (ճարպիկ): Ոչխարների խումբ
Հոտ (բռնում): Միանգամյա բաներ վերցնել
4. մետաքսի կտոր
Կտոր (տեքստիլ): Մետաքսից կտոր
Կտոր (հեղինակային): Հեղինակային բան
5. Նա ջրում է։
Ջրում է (գործողություն): Ջրի մեջ աշխատել
Ջրում է (խաղ): Ջրի վրա լինել
6. Նա գնում է։
Գնում է (ուղևորություն): Գնալ որևէ տեղ
Գնում է (ծառայություն): Ծառայություններ մատուցել
7. Խավարում է։
Խավարում է (ճնշում): Թեթև ճնշում
Խավարում է (բնական): Հանդիպել մթության հետ
3. Տրված համանուններով կազմել նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)
Սերը ոգևորում է, իսկ կաթի սերը կաթնաշոռում է։
2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)
Կետի մեծությունն հետաքրքիր է, կետանիշը՝ կարևոր։
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական գործիք)
Քանոնի սկզբունքները կարևոր են երաժշտության և կողմնորոշման համար։
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)
Դողը մարմնում սարսուռ է, իսկ դողը օգտակար է խաղում։
5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)
Տոնը տևում է մեկ օր, երաժշտության տոնը՝ ձայնային աստիճան։
4.Արտագրե՛լ՝ փակագծերում տրված հարանուններից ընտրելով
նախադասությանը համապատասխանողը։
1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ (հրատարակությունը, հրատարակչությունը)։
Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ հրատարակությունը.
2. Այդ (հրատարակությունը, հրատարակչությունը) լույս է ընծայել գրքի
վերջին հատորը։
Այդ հրատարակությունը լույս է ընծայել գրքի վերջին հատորը.
3. Նա այդ գործում մեծ (երախտիք, երախտագիտություն) ունի։
Նա այդ գործում մեծ երախտիք ունի.
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների (տեղիք տվեց, տեղի տվեց)։
Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների տեղիք տվեց.
5. Ամենուրեք (փտում, փթթում) էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։
Ամենուրեք փտում էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները.
6. Բակում խաղացող երեխան (հովարով, հովհարով) գլխարկ էր դրել։
Բակում խաղացող երեխան հովհարով գլխարկ էր դրել.
7. Զարմացած երեխան (թոթովեց, թոթվեց) ուսերը։
Զարմացած երեխան թոթովեց ուսերը.
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու (հրավերք, հրավեր) էին ստացել։
Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու հրավար էին ստացել.
9. Ջրատար խողովակի (փականը, փականքը) նորոգեցին։
Ջրատար խողովակի փականը նորոգեցին.
10. Վարպետը (պատրաստականությամբ, պատրաստակամությամբ) օգնեց մեզ։
Վարպետը պատրաստակամությամբ օգնեց մեզ.
5.Գտնե՛լ և դո՛ւրս գրել հարանուն բառերն ու բառաձևերը.
ո՞ր բառերն են (բառաձևերը) քերականական փոփոխության հետևանքով հարանուն դարձել այլ բառի։
Տաք ճառագայթ է, մրսած փաթիլ…
Մրսած փաթիլը դառնում է կաթիլ…
Եվ պիտի ելնի ծիլը հողից,
Եվ արտը կախվի լեռան կողից։
Եվ ծիլը պիտի դառնա ցողուն,
Ցողունը պիտի հասկահանի
Սվսվոցներով հասկանալի։
Եվ հասկը ուռած կոպերի տակ
Ամփոփի պիտի արևներ խակ….
Եզը գութանի գութն ու գրգիռն էր,
Ոգու կորովն ու արյան թրթիռն էր,
Ուղեծիր հանող նրա հրթիռն էր…
Ճակատագիրն էր։
Եզան կերածը դարման ու սեզ էր,
Ինքը բարության քայլող մի դեզ էր,
Համառ էր, բայց և խոնարհ ու հեզ էր….
Հայրենի հեռավոր ձորում
Քարերից երկինք է ծորում։
Հայրենի հեռավոր դռան
Ծաղկել են ծառերը նռան։
Թափառող թախիծն եմ հողիդ,
Հայրենի հեռավոր հովիտ։
(Համո Սահյան)





