Месяц: Февраль 2024

Թեմա՝ Թվաբանական գործողություններ իրական թվերի հետ։

a,b,c իրական թվերի համար տեղի ունեն գումարման և բազմապատկման ընդունված կանոնները՝

a+b=b+a    ab=ba     a+(b+c)=(a+b)+c   a(bc)=(ab)c    (a+b)c=ac+bc:

Տեղի ունեն նաև թվերի նշանների վերաբերյալ հետևյալ կանոնները՝ 

— երկու դրական թվերի արտադրյալը (քանորդը) դրական թիվ է,
— երկու բացասական թվերի արտադրյալը (քանորդը) դրական թիվ է,
— դրական և բացասական թվերի արտադրյալը (քանորդը) բացասական թիվ է: 

Թվաբանական գործողությունները իրական թվերի հետ ունեն հետևյալ հատկությունները:

1. Ռացիոնալ թվերի հետ ցանկացած թվաբանական գործողության (բացի 0-ի վրա բաժանելուց) արդյունքում ստացվում է ռացիոնալ թիվ:

2. Իռացիոնալ թվերի հետ թվաբանական գործողության արդյունքում կարող է ստացվել ինչպես ռացիոնալ, այնպես էլ իռացիոնալ թիվ:

3. Ռացիոնալ և իռացիոնալ թվերի հետ թվաբանական գործողության (բացի 0-ի վրա բաժանելուց և բազմապատկելուց) արդյունքում ստացվում է իռացիոնալ թիվ:

Բերված կանոններն ու հատկությունները տեսական բնույթ ունեն: Հիշում ենք, որ իրական թվերը անվերջ տասնորդական կոտորակներ են: Այդ պատճառով, գործնականում, հարմար է թվաբանական գործողությունները կատարել մոտավոր հաշված (կլորացրած) կոտորակների հետ:

Երկու իրական թվերի գումարը (տարբերությունը) մոտավոր հաշվելու համար նախ այդ թվերը կլորացնում են նույն ճշտությամբ, ապա գումարում են (հանում են) ստացված մոտավորությունները: 

Օրինակ

Մոտավոր հաշվենք a=3.889217010203… և b=−1.260076(27)… թվերի գումարը մեկ հարյուրերորդականի ճշտությամբ: 

1) Կլորացնենք այս թվերը մեկ հարյուրերորդականի ճշտությամբ՝

a≈3.89,b≈−1.26:

2) Կատարենք գումարումը՝

a+b≈3.89+(−1.26)=3.89−1.26=2.63:

Երկու իրական թվերի արտադրյալը (քանորդը) մոտավոր հաշվելու համար նախ այդ թվերը կլորացնում են նույն ճշտությամբ, բազմապատկում են (բաժանում են) ստացված մոտավորությունները, ապա արդյունքը կլորացնում են նույն ճշտությամբ:

Օրինակ

Մոտավոր հաշվենք վերևի c=4.579w128) և 2.1122334455… թվերի  արտադրյալը մեկ հարյուրերորդականի ճշտությամբ:

1) Կլորացնենք այս թվերը մեկ հարյուրերորդականի ճշտությամբ՝

c≈4.58,d≈2.11:

2) Կատարենք բազմապատկումը՝

c⋅d≈4.58⋅2.11=9.6638:

3) Կլորացնենք բազմապատկման արդյունքը նույն ճշտությամբ՝

c⋅d≈9.66:

Այսպիսով, առավել անկանխատեսելի է այն դեպքը, երբ գործողությունները կատարվում են երկու իռացիոնալ թվերի հետ: Այս դեպքում արդյունքը կարող է լինել ինչպես ռացիոնալ, այնպես էլ իռացիոնալ թիվ:

Օրինակ

ա) √3⋅√3=3  իռացիոնալ թվերի արտադրյալը տալիս է ռացիոնալ թիվ:

բ) √3⋅√5=√15  իռացիոնալ թվերի արտադրյալը տալիս է իռացիոնալ թիվ:

Հիշենք, որ ցանկացած իրական թիվ անվերջ տասնորդական կոտորակ է՝

— ռացիոնալ թվերն անվերջ պարբերական կոտորակներ են, իսկ

— իռացիոնալ թվերը՝ անվերջ ոչ պարբերական կոտորակներ:

Ուստի, գործնականում, հարմար է թվաբանական գործողությունները կատարել մոտավոր հաշված (կլորացրած) կոտորակների հետ:

1) Երկու իրական թվերի գումարը (տարբերությունը) մոտավոր հաշվելու համար նախ այդ թվերը պետք է կլորացնել նույն ճշտությամբ, ապա գումարել (հանել) ստացված արդյունքները:  

2) Երկու իրական թվերի արտադրյալը (քանորդը) մոտավոր հաշվելու համար նախ այդ թվերը պետք է կլորացնել նույն ճշտությամբ, բազմապատկել (բաժանել) ստացված մոտավորությունները, ապա արդյունքը կլորացնել նույն ճշտությամբ:

Առաջադրանքներ

1․Մինչև 0,1 ճշտությամբ կլ;որացնել թվերը և հաշվել նրանց մոտավոր գումարն ու տարբերությունը, եթե

ա) a=3,28 b=0,11  բ) a=-7,17 b=-0,33 գ) a=2,7235 b=-3,42426
դ) a=2,7(3) b=3,4(2)

2․Մինչև 0,01 ճշտությամբ կլ;որացնել թվերը և հաշվել նրանց մոտավոր գումարն ու տարբերությունը, եթե

ա) a=1,4545 b=-1,203      բ) a=2,1264  b=-3,1145 

գ) a=-5,777 b= 2,536      դ) a=0,5642  b=-3,573                 

3․Մինչև 0,1 ճշտությամբ կլ;որացնել թվերը և հաշվել նրանց մոտավոր արտադրյալն ու քանորդը, եթե

ա) a=-2,435 b=1,923       բ) a=2,14564  b=0,78788 

գ) a=-5,768 b= 2,534      դ) a=0,56  b=0,(3)

4․Մինչև 0,01 ճշտությամբ կլ;որացնել թվերը և հաշվել նրանց մոտավոր գումարն ու տարբերությունը, եթե

ա) a=0,253 b=0,75        բ) a=3,5781  b=-0,08788 

գ) a=-0,045 b= -0,593      դ) a=4,(2)  b=1,(3)   ե ) a=0,(2) b=2

5.Նշել մի որևէ թիվ, որը գտնվում է տված թվերի միջև

ա) a=2,3 b=2,4     բ) a=3,2 b=3,(2)    գ) a=-3,15 b=-3,14

6․ Ճի՞շտ է արդյոք անհավասարությունը․

ա)  3,5+2,729<3,6+2,729    բ)  -3,21+0,(4)<-3+0,(4)    գ) -5,6+3,2>-5,1+3,(2)

Մարմարյա սրահ – Դպրոցի կենտրոնում գտնվող մարմարից պատրաստված շինություն
Մեդիա ուրբաթ – Մեդիա ուրբաթը մեր դպրոցում բոլոր աշակերտները հավաքվում են մարմարյան սրահում և սքսում են երգել և պարել:
Եռօրյա ճամբորդություն – մեր դպրոցում երեխաներին տանում են եռօրյա ճամբորդություն և այդ երք որվա մեջ անում են տարբեր նաղագծեր:
Ճամբար – Ճամբարում երեխաները ընտրում են բոլոր դասավանդողներից մեկն, 2-3 շաբաթվա մեջ այցելում են տարբեր վայրեր, դպրոցում խաղում են տարբեր ինտելեկտուալ և սեղանի խաղեր:
Ընտրություն – Բոլոր սովորողները պարտադիր պետք է ընտրեն իրենց դուր եկող դասաժամ և շաբաթվա մեջ 4 դասաժամ մասնակցեն այդ առարակին:
Բլոգ – Երեխաները բլոգում դնում են իրեց կատարած դասերը:
Ընդհանուր պարապմուն – Երեխաները առավոտյան մասնակցում են ընդանուր պարապմունքի որտեղ երգում, արտասանում տարբեր բանաստեղծություններ և պարում:

Քառանկյուններ և շրջանագիծ

Առաջադրանքներ։

1․Գրել զուգահեռագծի սահմանումը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

Զուգահեռագիծ կոչվում է այն քառանկյունը, որի հանդիպակաց կողմերը զույգ առ զույգ զուգահեռ են:

2․Գրել սեղանի սահմանումը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

Սեղան է կոչվում այն քառանկյունը, որի երկու հանդիպակաց կողմերը զուգահեռ են միմյանց, իսկ մյուս երկուսը՝ ոչ։

3․Գրել շեղանկյան սահմանումը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

եղանկյուն կոչվում է այն զուգահեռագիծը, որի բոլոր կողմերը հավասար են:

4․Գրել ուղղանկյան սահմանումը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

Ուղղանկյուն է կոչվում այն զուգահեռագիծը, որի բոլոր անկյուններն ուղիղ են։ Նկատենք, որ ուղղանկյունն օժտված է զուգահեռագծի բոլոր հատկություններով։

5․Գրել քառակուսու սահմանումը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

Քառակուսի է կոչվում այն ուղղանկյունը, որի բոլոր կողմերը հավասար են:

6․Գրել ուղղանկյունանիստի կողերի, նիստերի և գագաթների քանակը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։


Նիստ-6
Կողեր-4
գագաթների-8

7․Գրել պրիզմայի կողերի, նիստերի և գագաթների քանակը ։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

1. Կողերի քանակը -6
2. Նիստերի քանակը -8
3. Գագաթների քանակը — 12

8․Գրել բուրգի կողերի, նիստերի և գագաթների քանակը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել այդ պատկերը։

1. Կողերի քանակը -3
2. Նիստերի քանակը -4
3. Գագաթների քանակը — 4

9․GEOGEBRA ծրագրով գծել շրջանագիծ և ցույց տալ նրա շառավիղը, տրամագիծը, լարը։

AC-ն շառավիղ է։
ED-ն տրամագիծ է։
GF-ը լար է։

10․GEOGEBRA ծրագրով ցույց տալ շրջանագծի և ուղղի փոխադարձ դասավորությունը։

11․Գրել կենտրոնական և ներգծյալ անկյունների սահմանումները։ GEOGEBRA ծրագրով այդ անկյունները։

Այն անկյունը, որի գագաթը շրջանագծի կենտրոնն է, կոչվում է կենտրոնային անկյուն:

Այն անկյունը, որի գագաթն ընկած է շրջանագծի վրա, իսկ կողմերը շրջանագիծը հատում են, կոչվում է ներգծյալ անկյուն:

Թեմա՝ Ռացիոնալ արտահայտություն և նրա թվային արժեքը։ Վարժությունների լուծում։

1. Արտահայտությունը գրել առանց բացասական աստիճանների.

ա) a + b / ab
բ) 1 / (a + b)^2
գ) (ab)^2 / a^2 + b^2
դ) a / a^2 + 1

2. Հաշվել.

ա) 3 / 10
բ) 1 / 36
գ) 1 / 8

3. Տառերի ինչպիսի՞ արժեքների դեպքում է որոշված արտահայտությունը

ա) a-ն հավասար չէ 0-յի
բ) x-ն հավասար չէ 1-ի
գ) c-ն հավասար չէ -3-ի
դ) a-ն հավասար չէ 3-ի

4.  Գտնել արտահայտության արժեքը.

ա) 0.96
բ) 2.5
գ) -4
դ) -91/-9

5. Գտնել արտահայտության արժեքը.

ա) 1 / 10
բ) 2

Թեմա՝ Ռացիոնալ արտահայտություններ և դրանց թվային արժեքը:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

Ընդ որում այդ արտահայտությունը չպետք է պարունակի զրոյական բազմանդամի վրա բաժանման գործողություն:

Հանրահաշվական կոտորակը նույնպես անվանում են ռացիոնալ արտահայտություն:

Օրինակ․

Ռացիոնալ են հետևյալ արտահայտությունները՝

Որպեսզի այսպիսի արտահայտությունները ճիշտ պարզեցնել, պետք է՝

•  պահպանել գործողությունների հերթականությունը,
•  պահպանել այդ գործողությունների կատարման կանոնները,
•  հիշել, որ բոլոր գործողությունները կատարվում են միայն այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակներն իմաստ ունեն:

Օրինակ՝

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1. Ո՞ր արտահայտությունն է կոչվում ռացիոնալ:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

2. Պարզեցնել ռացիոնալ արտահայտությունը.

ա) bc+ac+ab
բ) 15x²-5x+5

3. Արտահայտություններից որո՞նք իմաստ չունեն.

երկրորդը և երրորդը իմաստ չունեն

4.x-ի ինչպիսի թվային արժեքի համար հանրահաշվական կոտորակի արժեքը հավասար է 0-ի.

ա) x = 2
բ) x = -4
գ) x = 2
դ) -2.5
ե) 0

5. Գտնել արտահայտության արժեքը, երբ x=2

ա) x = 2
բ) x = -4
գ) x = 2
դ) -2.5
ե) 0

6. Հաշվել արտահայտության արժեքը.

ա)10/3
բ)-237/25
գ)-5/3

Թեմա՝՝ Վարժությունների լուծում

1. Լուծել հավասարումների համակարգը գործակիցների հավասարեցման գումարման մեթոդով:

ա) x+3y-1=-x+4y+8
2x-y-9=0
-y=9-2x
y=-9+2x
x+3(2x-9)-1=0
x+6x-27-1=0
7x=28
x=4
y=-9+8=-1
y=-1
(4;-1)
բ)x-2y+3=-x+3y-2
2x -5y+5=0
-5y=-2x-5
y=(2x+5)/5
x-4x+10/5+15=0
x+25=0
x=-25
y=-9
(-25;-9)
գ)x-y+2=3x+y-4
2x+2y-6=0
x+y-3=0
x=3-y
3-y-y-2=0
-2y=-1
y=0.5
x=2.5
(2.5;0.5)
դ) 2x+y-3=-x-y+4
3x+2y-7=0
y=7-3x/2
2x+7-3x-3/2=0
4x+7-3x-6/2=0
x+1=0
x=-1
y=5
(-1;5)

2. Լուծել հավասարումների համակարգը տեղադրման եղանակով.

ա) x=3-2y
3-2y+y+1=0
-y=-4
y=4
x=3-8=-5
x=-5
(-5;4)

բ) x=3y-3
3y-3+y=1
4y=4
y=1
x=3-3=0
(0; 1)

գ) y=2-4x
3x+2-4x+3=0
-x=-5
x=5
y=2-20=-18
y=-18
(5;-18)

դ) x=y+7
21+3y-y+1=0
2y=-22
y=-11
x=-11+7=-4
x=-4
(-4;-11)

3. Ձևափոխել հանրահաշվական կոտորակի.

ա) 2a+3b/6
բ) x-2y/4
գ) 10m-12/15
դ) 20m+6n/15=2(10m+3n)/15
ե) 17p/12
զ) 3a²-8a/12=a(3a-8)/12
է) 74x²/15
ը) 54xy-35xy²/63=xy(54-35y)/63

4. Ձևափոխել հանրահաշվական կոտորակի.

ա) 2x-3/x³
բ) 7-3am²/m⁴
գ) ab⁷+a⁵b³/(a⁵b⁵)(ab⁷)
դ) 4x²b⁵-3x⁴b³/x⁶b⁸
ե) 3a(xy⁴z)-3b(x⁷y⁵z)/x⁸y⁹z⁶
զ) m⁷n*a³*b⁶*c⁴+3m²*a⁴b³c⁴/a⁷b⁹c¹³

5. Կատարել գործողությունները.

ա) a+1/7x*2x/a+1=2/7
բ) 2/3n
գ) 2/p
դ) 2ab
ե) 4
զ) 12(a-b)/5a²b²

Թեմա՝ Երեք անհայտով հավասարումների համակարգեր:

ax + by + cz + d=0 տեսքի հավասարումը, որտեղ a, b, c և d-ն տրված թվեր են, ընդ որում a, b, c թվերից , գոնե մեկը 0-ից տարբեր է, անվանում են երեք անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում։ (x₀,y₀, z₀) թվերի եռյակը անվանում են հավասարման լուծում, եթե այդ թվերը բավարարում են հավասարմանը, այսինքն եթե հավասարման մեջ x-ի փոխարեն տեղադրում են x₀ , y-ի փոխարեն տեղադրում են y₀ , z-ի փոխարեն՝ z₀ հավասարումը դառնում է ճիշտ թվային հավասարություն` ax₀+by₀+cz₀+d=0

Դիտարկենք երեք անհայտովհավասարումների համակարգի լուծման օրինակներ և ցույց տանք, որ այդ համակարգերը կարելի է լուծել տեղադրման եղանակով։ Օրինակ․ Լուծենք հետևյալ հավասարումների համակարգը՝

Համակարգի երրորդ հավասարումից x-ն արտահայտենք y և z-ով` x= y-z և y-z-ը x-ի փոխարեն տեղադրենք համակարգի առաջին և երկրորդ հավասարումների մեջ։ Կստանանք՝

հավասարումները, որոնք նման ամդամների միացումից հետո կգրվեն այսպես`

Այսպիսով,տեղադրման եղանակով կարելի է x, y և z երեք անհայտով երեք առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգի լուծումը բերել y և z երկու անհայտով երկու առաջին աստիճանի երկու հավասարումների համակարգի լուծման։ Լուծելով վերջին համակարգը՝ գտնում ենք, որ y₀=-2, z₀=1։ y₀-ի և z₀-ի արժեքները տեղադրելով x=y-z արտահայտության մեջ՝ գտնում ենք, որ x₀=-3 ։ Այսպիսով, համակարգն ունի միակ լուծում` x₀=-3, y₀=-2, z₀=1։ Պատ․՝ (-3;-2;1)

Օրինակ 1

Օրինակ 2

Օրինակ 3

Գծային հավասարումների համակարգերի լուծման համար կիրառում են նաև Գաուսի մեթոդը։ Օրինակով դիտարկենք այդ մեթոդը։ Լուծենք հետևյալ հավասարումների համակարգը՝

Երրորդ հավասարումից գտնում ենք ՝ z=3։ Երկրորդ հավասարման մեր z-ի փոխարեն տեղադրելով 3՝ գտնում ենք՝ y=2։ Վերջապես առաջին հավասարման մեջ z-ի փոխարեն տեղադրելով 3, իսկ y-ի փոխարեն 2, գտնում ենք՝ x=1։ Այսպիսով , համակարգն ունի միակ լուծում ` (1;2;3) Այս տեսքի հավասարումների համակարգերն անվանում են «եռանկյունաձև» տեսքի հավասարումների համակարգեր։

Առաջադրանքներ։

1․ Լուծել հավասարումների համակարգը․

ա) {x=1
{3x+2y-3z=2
{5x-y-5z=-1

3+2y-3z=2
5-y-5z=-1

3+2y-3z=2
5-y-5z=-1

2y-3z=-1
-y-5z=-6

-y=-6+5z
y=(6-5z)

2(6-5z)-3z=1

12-10-32=-1
-13z=-1-12
-13z=-13
z=1

{x, y, z=1

բ)

y=12:3=4
x+4+z=7
x-8+2z=-3

y=4
x=3-z
3-z-8+2z=-3
z=-3-3+8=2

{y=4
{x=3-z
{z=2

{y=4
{x=3-2=1
{z=2

գ)

{6y-2y-z=1
{10y+4y-2z=8

{4y-z=1
{14y-2z=8

{z=-1+4y
{14y-2*(-1+4y)=8

14y+2-8y=8
6y=6
y=1

x=2×1=2

z=-1+4*1
z=3

{x=2
{y=1
{z=3

{x=(5-y)
{3*(5-y)-2y+z=6
{5-y-5y+3z=-4

{x=5-y
{-5y+z=-11
{-6y+3z=-9

z=-11+5y
-6y-3z+15y=-9

-6y-3*(-11+5y)+15y=9
-6y=-9-33
y=7

z=-11+5*7
z=24

x=5-y=5-7=-2

{x=-2
{y=7
{z=24

2․ Լուծել «եռանկյունաձև» տեսքի հավասարումների համակարգը․

ա) {x-4*3=2
{x=14

բ) x=-7
2*(-7)-3y=1
-14-3y=1
-3y=-15
y=5

x=-7
y=5

գ) x=3
-3*3+5y=16
-9+5y=16
5y=16+9=25
y=25:5=5

x=3
y=5

դ) 4y-3*2=2
3x+4y-6*2=2

4y-6=2
4y=2+6=8
y=8:4=2

3x+4*2-6*2=2
3x+8-12=2
3x=6
x=2

x=2
y=2
z=2

ե) x=-3
3*(-3)-y=0
y=9
3+9-z=-6
-z=-6-12
z=18

x=-3
y=9
z=18

զ) x=5
4*5-3y=5
-3y=20-5=15
y=-5

-5-5+z=5
z=15

x=5
y=-5
z=15

3․ Լուծել հավասարումների համակարգը․

2z=-18+4y
z=2y-9
x+6y+9(2y-9)=-43
x+6y+18y-81=-43
x+24y=38
x=38-24y
-5(38-24y)-5y+9(2y-9)=-5
-190+120y-5y+18y-81=-5
133y=266
y=2
x=-10
z=-5

-4x-5y-4z=-52

4z=67-5x-9y
4z=35-5x-y
4z=52-4x-5y

67-5x-9y = 35-5x-y
67-9y=35-y
8y=32
y=4

35-5x-y=52-4x-5y
35+4y=x+52
35+16=x+52
x+52=51
x=-1

4z=35+5-4
4z=36
z=9

8x=37+6y-2
8x=y+5z-16
8x=-12-y-2

37+6y-z=-12-y-z
37+6y=-12-y
7y=-37-12
7y=-49
y=-7

1․ Հոմանիշների հինգ զույգ առանձնացրո՛ւ:

Ընչազուրկ, հերսոտ, ընչաքաղց, ընթացիկ, սրընթաց, անընկճելի, արագընթաց, անկոտրում, դյուրաթեք, դյուցազնական, դյուրաբեկ, ճկուն, աղքատ, հերոսական:

Ընչազուրկ-աղքատ-ընչաքաղց

Սրընթաց-արագընթաց

Անընկճելի-անկոտրում

Դյուրաթեք-դյուրաբեկ-ճկուն

Դյուցազնական-հերոսական

2. Կետերր փոխարինի՛ր փակագծում տրված այնպիսի հոմանիշով,որ տեքստի ոճն ավելի վերամբարձ դառնա:
Հին Բաբելոնի հարստությունն ու պերճությունը դեպի իրենց էին հրապուրում (ձգում, հրապուրում, քաշում) ճամփորդներին: Նրանք գալիս էին իրենց աչքերով տեսնելու քաղաքի զարմանահրաշ (զարմանալի, զարմանահրաշ, սքանչելի, հիանալի) պարիսպները, որոնց վրայով մի քանի կառք կարող էր կողք-կողքի ընթանալ: Սակայն ճամփորդներին ամենից ավելի դյութում (գրավում, դյութում, ձգում, հրապուրում) էր Նաբուգոդոնոսոր թագավորի հրաշագեղ (հիասքանչ, չքնաղ, հրաշազեղ, չքնաղագեղ) պալատը: Պալատի կողքին վեր էր խոյանում (բարձրանում էր, վեր էր խոյանում) ապշեցուցիչ մի կերտվածք (կառույց, կառուցվածք, կերտվածք, շինվածք)` կախովի այգիները: Թագավորը դրանք գոյության էր կոչել (ստեղծել էր, շինել էր, գոյության էր կոչել) իր սիրելի կնոջ համար: Թագուհին մեդացի էր` իր հայրենիքի զմրուխտ (կանաչ, զմրուխտ, անտառոտ) լեռներին ու անտառներին սովոր: Տոթակեզ (շոգ, տոթ, տոթակեզ) ու անտառազուրկ Բաբելոնում կարոտում Էր Մեդիայի լեռնային անտառների զեփյուռին (զեփյուռին, հովին, քամուն) ու ստվերին: Կնոջ թախիծը (տխրությունը, թախիծը, վիշտը) փարատելու (պակասեցնելու, նվազեցնելու, փարատելու) համար Նաբուգոդոնոսորը որոշեց նրան կարծես լեռներից բերված ամբողջ մի օազիս ընծայել (պարգևել, ընծայել, նվիրել): Եվ կամարակապ չորս հարկերից բաղկացած լայն աշտարակի վրա ստեղծվեցին աշխարհահռչակ (հայտնի, աշխարհահռչակ, ծանոթ) կախովի պարտեզները: Հասարակ մահկանացուների (մահկանացուների, հողածինների, մարդկանց) համար պարտեզներն անմատչելի էին. չէ՞որ դրանք թագավորական (թագավորական, արքայական) պալատի բարձր պարիսպների ետևում էին, իսկ մուտքը պահպանում էր ահարկու (ահարկու, սարսափելի, ահավոր, սարսափազդու) պահակախումբը: Այդպիսի պարտեզներ ամբողջ աշխարհում ոչ մի տեղ չեն եղել, դրանք հրաշալի (շատ լավ, հիանալի, հրաշալի) էին մտածված և հեքիաթային գեղեցկություն (սիրունություն, գեղեցկություն) ունեին, իզուր չէ, որ աշխարհի յոթ հրաշալիքների շարքում էին:

3․ Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:

Մտքի ծովն ընկնել, լեզուն փակ պահել, հինգ մատի պես գիտենալ, թևերը ծալած նստել, էժան պրծնել, արցունքները կուլ տալ:

Արամը երջանկությունից մտքի ծովն էր ընկել:

Կարենը ստեղծված իրավիճակում իր լեզուն փակ պահեց:

Աննան այդ տղային հինգ մատի պես գիտեր:

Անին թևերեը ծալած նստել էր:

Էկսկուրսիայի խումբը էժան պրծավ գայլերի հետի բախումից:

Աղջիկը փորձում էր կուլ տար իր արցունքները:

4. Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա Ուժ, տարր, ծով, նավ, կույտ, բերդ, շենք:

Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր:

Միավանկ բառերն իրենց հոգնակին կազմում են եր-ով

Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:

Ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ 

Բազմավանկ բառերն իրենց հոգնակին կազմում են ներ-ով

Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:

Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ:

Գրաբարում այս բառերը գրվել են ն տառով (օրինակ՝ գառն, դուռն…): Հոգնակին կազմվում է ներ-ով, բայց իրականում եր է

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

Աստղեր, արկղներ, վագրեր, անգղներ, սանրեր

Սրանք 1,5 վանկանի բառեր են՝ գաղտնավանկը վերջում, այդ իսկ պատճառով էլ գրվում է եր

Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:

Ծովածոցեր, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագրեր, լրագրեր

Սրանք բաղադրյալ բառեր են, որոնց վերջին վանկը միավանկ գոյական է:

Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:

Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ

Բաղադրյալ բառեր՝ վերջին վանկը միավանկ բայանուն է (գործիք կամ գործ կատարող) կամ իմաստը կորցրած արմատ

է. Մարդ, կին

Մարդիկ, կանայք

Այս բառերի հոգնակին կազմվում է այլ վերջավորություններով և կոչվում են այլաձև հոգնակի

5.Բառերը, քանի ձևով հնարավոր է, վերադասավորի´ր, որ ամեն անգամ մի բան կարևորվի:

Կենսաբանների փորձերից ձանձրացած դելֆինները հացադուլ են հայտարարում:

Հացադուլ են հայտարարում կենսաբանների փորձերից ձանձրացած դելֆինները:

Դելֆինները բաց ակվարիումից դանդաղ լողում էին դեպի ազատություն:
Դելֆինները ակվարիումից դանդաղ լողում էին դեպի բաց ազատություն:
Դանդաղ դելֆինները բաց ակվարիումից լողում էին դեպի ազատություն:
Դանդաղ դելֆինները ակվարիումից լողում էին դեպի բաց ազատություն:

Գերմանացի մի կոնստրուկտոր մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել:

Մի Գերմանացի կոնստրուկտոր մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել:

Մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել մի Գերմանացի կոնստրուկտոր:

Շոտլանդիայի և Նորվեգիայի բնակիչները «ծովատառեխի անձրևի» բազմիցս ականատես են եղել:

Նորվեգիայի և Շոտլանդիայի բնակիչները «ծովատառեխի անձրևի» բազմիցս ականատես են եղել:

Հնդկաստանի բնակիչները ութ հարյուր լեզվով ու բարբառով են խոսում:

Բնակիչները Հնդկաստանի ութ հարյուր լեզվով ու բարբառով են խոսում:

Բնակիչները Հնդկաստանի բառբառով ու ութ հարյուր լեզվով են խոսում:

Հնդկաստանի բնակիչները բառբառով ու ութ հարյուր լեզվով են խոսում:

Օձի թույնը բժշկության մեջ շատ արժեքավոր է:

Բժշկության մեջ օձի թույնը շատ արժեքավոր է:

Թույնը օձի բժշկության մեջ շատ արժեքավոր է:
Ծայրին փոքրիկ լամպ ունեցող ինքնահոսներ են թողարկվում Ճապոնիայում:

Ճապոնիայիում ծայրին փոքրիկ լամպ ունեցող ինքնահոսներ են թողարկվում :

6.Նախադասությունների մեջ շարադասության (բառերի դասավորության) սխալ կա, ուղղի՛ր:

Բարձր ու երկարաձիգ գորտն սկսեց կռկռալ:

Գորտը սկսեց բարձր ու երկարաձիգ կռկռալ:

Աղմուկի միջից հուսահատ մեզ էին հասնում օգնության կանչերը:

Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության հուսահատ ձայները:

Հայտնվեցին միանգամայն յուրահատուկ իրիկնային ձայները` ռիթմիկ գվվոց ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն:

Հայտնվեցին իրիկնային միանգամայն յուրահատուկ ձայները՝ ռիթմիկ գվվող ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն:

Քարացած նայում էր իրիկնային տերևների ու թփերի տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:

Քարացած նայում էր տերևների ու թփերի իրիկնային տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:

Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:

Արահետը ոչ թե ուղիղ գծով գնում էր դեպի գյուղը, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:

Սա հսկայի այն կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:

Սա այն հսկայի կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:

Տեսանք ավտոբուսի այն վարորդին, որով եկել էինք:

Տեսանք այն ավտոբուսի վարորդին, որով եկել էինք: