Ուշադիր կարդալ թեման, հասկանալ, պատասխանել ստորև հարցերին։
Թեմա՝ Բազմություններ, hիմնական հասկացությունները։
Բազմությունը որևէ առարկաների, իրերի, գաղափարների հավաքածու է, որոնք կոչվում են այդ բազմության տարրեր։ Մաթեմատիկայում այն թվերի բազմությունն է, կետերի բազմությունը, պատկերների բազմությունը և այլն։
Սովորաբար, բազմությունները նշանակվում են լատինական այբուբենի մեծատառերով՝ A, B, C, …., իսկ բազմության տարրերը՝ նույն այբուբենի փոքրատառերով՝ a, b, c, ….։
Եթե a-ն A բազմության տարր է, ապա գրում ենք այսպես՝ a ∈ A և կարդում ենք այսպես՝ «a-ն պատկանում է A-ին»։
Եթե b-ն A բազմության տարր չէ, ապա գրում ենք b ∉ A և կարդում ենք՝ «b-ն չի պատկանում A բազմությանը»։
Եթե A բազմության ցանկացած տարր հանդիսանում է նաև B բազմության տարր, ապա A-ն անվանում են B բազմության ենթաբազմություն։ Այդ փաստը գրում ենք այսպես՝ A ⊂ B և կարդում ենք՝ «A-ն B-ի ենթաբազմություն է»։
Նկատենք, որ ենթաբազմության սահմանումից հետևում է, որ ցանկացած A բազմություն հենց իր ենթաբազմությունն է՝ A ⊂ A։ Եթե A բազմությունը բաղկացած է վերջավոր թվով տարրերից՝ a1, …. an, ապա այն գրում ենք այսպես՝ A = {a1, …. an}, ընդ որում՝ տարրերի հերթականությունն այդ գրառման մեջ էական չէ, այսինքն՝ օրինակ՝ {a, b, c} և {c, a, b} բազմությունները նույնն են կամ հավասար են։ (Ընդունված է երկու բազմություններ անվանել հավասար, եթե նրանք բաղկացած են միևնույն տարրերից։
Եթե բազմությունը կազմված է մեկ տարրից, օրինակ a-ից, գրում ենք այսպես՝ A = {a}։
Ոչ մի տարր չունեցող բազմությունն անվանում են դատարկ բազմություն։ Այն նշանակում են նշանով և համարում, որ դատարկ բազմությունը ցանկացած բազմության ենթաբազմություն է։ Վերջավոր թվով տարրեր պարունակող բազմությունն անվանում են վերջավոր բազմություն։ Բազմությունն անվանում են անվերջ, եթե ցանկացած n բնական թվի համար այդ բազմության մեջ կան n-ից ավելի թվով տարրեր։ Օրինակ՝ բնական թվերի N բազմությունը, ամբողջ թվերի Z բազմությունը։
A և B բազմությունների միավորում անվանում են այն բազմությունը, որը բաղկացած է բոլոր այն տարրերից, որոնք պատկանում են A և B բազմություններից գոնե մեկին։
A և B բազմությունների միավորումը նշանակում են այսպես՝
A ∪ B և կարդում «A միավորած B»։ ∪ նշանն առաջացել է union (միավորում, միություն) լատիներեն բառի առաջին տառից։
A և B բազմությունների հատում անվանում են այն բոլոր տարրերի բազմությունը, որոնք պատկանում են և՛ A, և՛ B բազմությանը։
A և B բազմությունների հատումը նշանակում են A ∩ B սիմվոլով։
Հարցեր
1.Ի՞նչ է բազմությունը։
Բազմաթյունը առարկաների, իրերի, գաղափարների հավաքածու է։ Մաթեմատիկայում այն թվերի բազմությունն է, կետերի բազմությունը, պատկերների բազմությունը և այլն։
2.Ի՞նչ տառերով ենք նշանակում բազմությունները։
բազմությունները նշանակվում են լատինական այբուբենի մեծատառերով՝ A, B, C, ….։
3.Բեր բազմության մի քանի օրինակ։
a ∈ A-a-ն պատկանում է A-ի, b ∉ A-b-ն չի պատկանում A բազմությանը, A ⊂ B-A-ն B-ի ենթաբազմություն է, ․․․
4.Բազմության տարր ասելով ի՞նչ ենք հասկանում, բեր օրինակ։
Բազմությունը որևէ առարկաների, իրերի, գաղափարների հավաքածու է, որոնք կոչվում են այդ բազմության տարրեր
5.Եթե а-ն А բազմության տարր է, ապա ինչպե՞ս ենք գրառում։
a-ն պատկանում է A-ի
6.Եթե а-ն А բազմության տարր չէ, ապա ինչպե՞ս ենք գրառում։
a-ն չի պատկանում A բազմությանը»։
7.Եթե А բազմությունը տարր չունի, ինչպես ենք անվանում այդ բազմությանը։
Միատար
8.Եթե B բազմության բոլոր տարրերը А բազմությունից են, ապա ինչպե՞ս ենք անվանում B բազմությանը։
A և B բազմությունների հատում անվանում են այն բոլոր տարրերի բազմությունը, որոնք պատկանում են և՛ A, և՛ B բազմությանը։
9.Բեր երկու տարր ունեցող բազմության օրինակներ։
A={a, k}
10.Ի՞նչ տառով ենք նշանակում բնական թվերի բազմությունը։
N
11.Ի՞նչ տառով ենք նշանակում ռացիանալ թվերի բազմությունը։
12.Ի՞նչ տառով ենք նշանակում ամբողջ թվերի բազմությունը։
b={A, a}
13.Ի՞նչ է նշանակում երկու բազմությունների միավորում, ինչպե՞ս ենք գրառում, բեր օրինակներ։
A ∪ B և կարդում «A միավորած B»։ ∪ նշանն առաջացել է union (միավորում, միություն) լատիներեն բառի առաջին տառից։
14.Ի՞նչ է նշանակում երկու բազմությունների հատում, ինչպե՞ս ենք գրառում, բեր օրինակներ։
A և B բազմությունների հատում անվանում են այն բոլոր տարրերի բազմությունը, որոնք պատկանում են և՛ A, և՛ B բազմությանը։
A և B բազմությունների հատումը նշանակում են A ∩ B սիմվոլով։
15. Բազմություն գրելիս, տարրերի հերթականությունը կարևոր է, թե՞ ոչ։
ոչ
Ռոբերտ Մխիթարյան 