Թեմա՝  Բազմանդամներ

Սահմանում: Միանդամների գումարն անվանում են բազմանդամ:

Այն միանդամները, որոնցից բաղկացած է բազմանդամը, կոչվում են բազմանդամի անդամներ:
Օրինակ՝ 4x² — 5xy + 3x – 1 բազմանդամի անդամներն են 4x²; — 5xy;  3x և 1 միանդամները:

Եթե բազմանդամը բաղկացած է երկու անդամից, ապա այդ բազմանդամն անվանում են երկանդամ, եթե երեք անդամից՝ եռանդամ: Միանդամը համարում են մեկ անդամից բաղկացած բազմանդամ:

5a²b + 2 + 4ab² — 3a²b – 7 բազմանդամի մեջ 5a²b և — 3a²b անդամները նման գումարելիներ են, քանի որ նրանք ունեն միևնույն տառային մասեր: Նման գումարելիներ են նաև 2-ը և -7-ը, որոնք չունեն տառային մասեր: Բազմանդամի մեջ նման միանդամները անվանում են բազմանդամի նման անդամներ, իսկ բազմանդամի մեջ նման անդամների միացումը՝ բազմանդամի նման անդամների միացում:

Օրինակ՝
5a²b + 2 + 4ab² — 3a²b – 7 բազմանդամի մեջ կատարենք նման անդամների միացում:

5a²b + 2 + 4ab² — 3a²b – 7= (5a²b – 3a²b) + 4ab² + (2 — 7) =

= 2a²b + 4ab² — 5:

2a²b + 4ab² — 5 բազմանդամի յուրաքանչյուր անդամ կատարյալ տեսքի միանդամ է, և այդ բազմանդամի մեջ չկան նման անդամներ: Այդպիսի բազմանդամներն անվանում են կատարյալ տեսքի բազմանդամներ:

Ցանկացած բազմանդամ կարելի է բերել կատարյալ տեսքի: Դրա համար անհրաժեշտ է նրա յուրաքանչյուր անդամ դարձնել կատարյալ տեսքի և կատարել նման անդամների միացում:

8xy + 6x²y³ — 9 կատարյալ տեսքի բազմանդամի անդամներն են երկրորդ, հինգերորդ և զրոյական աստիճանի միանդամներ: Այդ աստիճաններից ամենամեծն անվանում են բազմանդամի աստիճան:
Օրինակ՝ 8xy + 6x²y³ — 9 բազմանդամը հինգերորդ աստիճանի բազմանդամ է:

Կատարյալ տեսքի բազմանդամի աստիճան են անվանում նրա բաղադրիչ միանդամներից ամենամեծի աստիճանը:

Առաջաջադրանքներ:

1.Ի՞նչ է բազմանդամը, բերեք մի քանի օրինակներ:

Այն միանդամները որոնցով կազմված է բազմամդամը, կոչվում են բազմանդամի անդամներ։ Իսկ միանդամների գումարն անվանում են բազմանդամ։

Միանդամների գումարն անվանում են բազմանդամ:

ա) 2y2+x2y  արտահայտությունը բազմանդամ է:

բ)3x2y+(−7yx)=3x2y−7yx  արտահայտությունը ևս բազմանդամ է:

2. Ի՞նչ ենք հասկանաում  կատարյալ տեսքի բազմանդամ ասելով:

3.Ի՞նչ ենք հասկանաում  բազմանդամ աստիճան ասելով:

4.Գրեք բազմանդամի օրինակներ /հինգ հատ/, այնուհետև բերեք կատարյալ տեսքի:

1) 44x²y+78az+124x²y=168x²y+78az
2) 22a²+16a²+46x²y=38a²+46x²y
3) 6xy+3xy+8a=9xy+8a
4) 16x⁴-4xz+9z³-5y⁴-6xz+7z³=(16x⁴-5y⁴)-(4xz-6xz)+(9z³+7z³)=11y⁴-2xz+16z³
5)7x⁴+6yx-3x⁴+4yx=(7x⁴-3x⁴)+(6yx+4yx)=4x⁴+10yx

5. Գրեք բազմանդամի երկու օրինակ, այնուհետև նշեք բազմանդամի անդամները:
16a²y+7y²z-18a²y+22y²z բազմանդամի անդամներն են՝ 16a²y, 18a²y, 7y²z, 22y²z
46x³y – 79a³y + 39x³y – 40a³y բազմանդամի անդաամներն են՝ 46x³y, 39x³y, 79a³y, 40a³y

6.Գրեք բազմանդամի օրինակներ, նշեք բազմանդամի աստիճանը:

7.Գրեք հինգ հատ այնպիսի բազմանդամների օրինակներ,  որոնք ներառում են նման միանդամներ, այնուհետև կատարեք նման անդամների միացում:
10a+5b-7a+8b=(10a-7a)+(5b+8b)=3a+13b

5a+6b-7a+12b=(5a-7a)+(6b+12b)=-2a+18b

16a+2b-7a+9b=(16a-7a)+(2b+9b)=9a+11b

14a+14b-14a+14b=(14a-14a)+(14b+14b)=28b

11a+12b-13a+14b=(11a-13a)+(12b+14b)=-2a+26b

12a+7b-4a+6b=(12a-4a)+(7b+6b)=8a+13b

Լրածուչի աշխատանք

Աշխատանք դասագրքից՝ համար 70, 71
(քանի որ mskh.am-ը դեռ անհասանելի է, կարող եք գրքի էլ.տարբերակը ներբեռնել այս էջից ):

Урок 1

Одри Хепберн «Научитесь делать кого-то счастливым, отдавая»

Однажды, когда я была подростком, мы с отцом стояли в очереди, чтобы купить билеты в цирк. Между нами и билетной кассой была только одна семья. Эта семья произвела на меня большое впечатление.

Было восемь детей, всем, вероятно, младше 12 лет. По тому, как они были одеты, можно было сказать, что у них не было много денег, но их одежда была опрятной и чистой.

Дети вели себя хорошо, все стояли в очереди по два на два позади родителей, держась за руки. Они возбужденно болтали о клоунах, животных и обо всем, что им предстояло увидеть той ночью. По их волнению можно было понять, что они никогда раньше не были в цирке. Это было бы изюминкой их жизни.

Отец и мать гордо стояли во главе стаи. Мать держала мужа за руку, глядя на него, как бы говоря: «Ты мой рыцарь в сияющих доспехах». Он улыбался и наслаждался счастьем своей семьи.

Продавщица по билетам спросила мужчину, сколько билетов он хочет? Он с гордостью ответил: «Я хотел бы купить восемь билетов для детей и два билета для взрослых». Продавщица по билетам сообщила цену.

Жена мужчины выпустила его руку, ее голова опустилась, губы мужчины задрожали. Затем он наклонился немного ближе и спросил: «Сколько Вы сказали?» Продавщица билетов снова назвала цену.

У человека не хватило денег. Как он должен был повернуться и сказать своим восьми детям, что у него недостаточно денег, чтобы водить их в цирк?

Увидев, что происходит, мой отец полез в карман, вытащил 20-долларовую купюру и бросил ее на землю. (Мы не были богаты ни в каком смысле этого слова!) Мой отец наклонился, взял 20-долларовую купюру, похлопал человека по плечу и сказал: «Простите, сэр, это выпало из вашего кармана».

Мужчина понял, что происходит. Он не просил подачки, но определенно ценил помощь в отчаянной, душераздирающей и неловкой ситуации.

Он посмотрел прямо в глаза моему отцу, взял его обеими руками за руку, крепко сжал 20-долларовую купюру и, дрожа губами и слезы текли по его щеке, ответил; «Спасибо, спасибо, сэр. Это действительно много значит для меня и моей семьи».

Мы с отцом вернулись к машине и поехали домой. На 20 долларов, которые дал мой отец, мы собирались купить себе билеты.

Хотя в ту ночь нам не удалось увидеть цирк, мы оба почувствовали внутри себя радость, которая была намного больше, чем когда-либо мог дать цирк.

В тот день я узнала ценность «Давать».

Дающий больше Принимающего. Если вы хотите быть большим, большим, чем жизнь, научитесь Давать. Любовь не имеет ничего общего с тем, что вы ожидаете получить – только с тем, что вы ожидаете дать,– а это все.

Невозможно переоценить важность даяния и благословения других, потому что в даянии всегда есть радость. Научитесь делать кого-то счастливым, отдавая.

Одри Хепберн