Թեմա՝ Թվային արտահայտություններ
Շատ խնդիրներ լուծելիս հարկ է լինում տրված թվերի հետ կատարել թվաբանական գործողություններ՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում։ Սակայն հաճախ, մինչ այդ գործողությունները մինչև վերջ հասցնելը, անհրաժեշտ է նախապես նշել դրանց կատարման հերթականությունը։ Դա բերում է նրան, որ խնդրի տվյալներից ելնելով և օգտագործելով թվեր, գործողություններ և փակագծեր՝ կազմվում է թվային արտահայտություն։
Թվեր և գործողությունների նշաններ պարունակող
«իմաստալից» արտահայտությունը կոչվում է թվային արտահայտություն:
Օրինակ`
Մի հացն արժե 100 դրամ, իսկ շոկոլադի մեկ սալիկը՝ 250 դրամ:
Երեք հացը և շոկոլադի երկու սալիկները միասին կարժենան`
3⋅100+2⋅250 դրամ
3⋅100+2⋅250 արտահայտությունը թվային է: Կատարելով թվային արտահայտության գործողությունները, գտնում ենք նրա արժեքը:
3⋅100+2⋅250=300+500=800
Ստանում ենք 800-ը, որը կլինի արտահայտության արժեքը:
Այս արտահայտությունը թվային չէ .
9+2:4-100×4+)
Ճիշտ է կան թվեր, գործողության նշաններ, բայց իմաստալից չէ, քանի որ փակագիծը փակվում է, բայց չի բացվում և առկա է մեկ ավելորդ գործողության նշան:
Տառային արտահայտություններ:
Փոխենք նախորդ օրինակներից մեկի պայմանները:
Օրինակ՝
Դիցուք մեկ հացն արժե a դրամ, իսկ շոկոլադի սալիկը՝ b դրամ:
Երեք հացը և շոկոլադի երկու սալիկները միասին կարժենան 3⋅a+2⋅b դրամ:
Եթե արտահայտությունը, բացի թվերից և գործողությունների նշաններից պարունակում է նաև տառեր, կոչվում է տառային արտահայտություն:
Առաջադրանքներ:
1.Ի՞նչ է թվային արտահայտությունը, բերեք մի քանի թվային արտահայտության օրինակներ, հաշվեք նրանց արժեքները: Թվային է այն իմաստալից արտահայտությունը, որը պարունակում է թվեր և գործողության նշաններ։
4×100+600:60=400+10=410
12×7+850=84+850=934
2.Կազմեք թվային արտահայտություններ, որոնց արժեքները համապատասխանաբար հավասար են՝
100; 0,2; -4; 5:
10×6+40=100, 0,1+0,1=0,2, 20-24=-4, 100:4-5=5
3.Գրեք թվային արտահայտության արժեքը՝
ա) -2x(+3)=-6
բ)12×2=24
գ)0,5:4=0,125
դ)5×3=15
ե)(2+3)x(-2,1)=-10,5
զ)-5x(+4)=-20
է)7x2x2=28
ը)(4×2)x(6×2)=96
թ) -4+5×2+20=26
4. Ինչ է տառային արտահայտությունը, բերեք մի քանի օրինակ:
Եթե արտահայտությունը, բացի թվերից և գործողությունների նշաններից պարունակում է նաև տառեր, կոչվում է տառային արտահայտություն:
a+3=7, ax8+bx9
5.Տրված թվային արտահայտությունում 5 թիվը փոխարինեք a տառով: Գրեք ստացված տառային արտահայտությունը:
ա)7×5-1=34
7xa-1=34
բ)2×5-5:3=8.3
2xa-a:3=8.3
գ) 15:5-5=-2
15:a-a=-2
դ)1x2x3x4x5=120
1x2x3x4xa=120
Ռոբերտ Մխիթարյան 