Հայաստան ասելիս
Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,
Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս շրթունքս ճաքում է,
Հայաստան ասելիս հասակս ծաղկում է,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աչքերս լցվում են,
Հայաստան ասելիս թևերս բացվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աշխարհը իմ տունն է,
Հայաստան ասելիս էլ մահը ո՞ւմ շունն է…
Կմնամ, կլինեմ այսպես:
Who are you? What are you? Where are you from?
Who are you? What are you? Where are you from?
My name is Zag. I’m an alien (այլմոլորակային) and I’m from Planet Zero.
My name is Zag. I’m an alien and I’m from Planet Zero.
I’m here on Earth with a message from Planet Zero:
It’s not too late to save the world. Come on – be a hero.
We can clean (մաքրել) the air. We can clean the sea. We can even change (փոխել) the weather.
We can make this Earth a paradise (դրախտ) if we all work together (միասին).
1.Եթե անհայտ թիվը կրկնապատկենք և նրան գումարենք 11 ապա կստանանք 49: Գտի՛ր անհայտ թիվը։
49-11=38
38 : 2=19
2. Եթե անհայտ թիվը եռապատկենք և նրան գումարենք 24 ապա կստանանք 120: Գտի՛ր անհայտ թիվը:
120-24=96
96:3=32
3.Եթե թվի եռապատիկը փոքրացնենք 15-ով ,ապա կստանանք 66: Գտի՛ր անհայտ թիվը։
66+15=81
81 : 3 =27
4.Եթե անհայտ թվին ավելացնենք 23 և արդյունքը եռապատկենք, կստանանք 250-ից 34-ով փոքր թիվ։
250-34=216
216 : 3=72
72-23=49
5․Երկու թվերից մեկը 4 անգամ փոքր է մյուսից։ Գտեք այդ թվերը, եթե նրանց գումարը115 է։
X:4+X=115
X:4=115-X
X=(115-X)*4
X=115*4-X:4
X+X:4=460
5X=460
X=92
92:4=23
6.Երկու բնական թվերի գումարը 31 է, իսկ տարբերությունը՝ 5: Գտեք այդ թվերը։
31-5=26
26:2=13
13+5=18
7.Կատարե՛ք բազմապատկում.
ա) 3 ⋅ 2,95=8.85 դ) 17,32 ⋅ 2=34,64
բ) 16,387 ⋅ 6=98,322 ե) 1,11 ⋅ 3=3,33
գ) 0,72 ⋅ 5=3,6 զ) 2 ⋅ 10,3=20,6
8.Կատարե՛ք գումարում կամ հանում.
ա)3,2+1,5=4.7 գ)4,12+5,17=9.29 ե) 7+145,58=152,58
բ)32,9-12,8 =20.1 դ)48,28-13,28= 35 զ)158 -46,04=111,96
9. Կատարեք բաժանում
ա) 40,25 ։ 2,3=17,5
բ) 35,601 ։ 0,01=3560,1
գ) 4,222 ։ 0,02=211,1
դ) 0,464 ։ 0,04=0,116
ե) 30,303 ։ 0,03=1010,1
զ) 9,55 ։ 0,5=19,1
Բազմացումը կարող է լինել անսեռ կամ սեռական: Բազմացումը կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ հիմնական հատկություններից է:
Անսեռ բազմացման ժամանակ նոր օրգանիզմի առաջացմանը մասնակցում է միայն մեկ ծնողական ձև, որից առաջանում են երկու կամ ավելի նոր՝ իրար նման օրգանիզմներ:
1. Պատրաստել տեսանյութ անսեռ և սեռական բազմացման մասին:
2. Ի՞նչ է բազմացումը:
Բազմացման շնորհիվ օրգանիզմը ստեղծում է իր նմանին: Բազմացման արդյունքում ավելանում է օրգանիզմների թվաքանակը: Սակայն ավելի կարևոր է այն, որ բազմացման արդյունքում տվյալ օրգանիզմի հիմնական հատկանիշները մշտապես պահպանվում են, քանի որ միշտ փոխանցվում են սերնդեսերունդ:
3. Որո՞նք են անսեռ և սեռական բազմացումը:
Անսեռ-Ինչպես արդեն գիտենք, բույսն իր վեգետատիվ օրգանների միջոցով, օրինակ` տերևներով, ցողունների կամ արմատների կտրոններով կարող է բազմանալ: Այս դեպքում որոշակի պայմանների առկայությամբ բույսի որևէ վեգետատիվ հատվածից սկսում են աճել բույսի մնացյալ հյուսվածքներն ու օրգանները: Արդյունքում բույսը կրկնապատկվում է` հետևաբար, բազմանում է: Բազմացման այս ձևը կոչվում է անսեռ կամ վեգետատիվ: Բազմացման այս ձևի ժամանակ բազմացմանը մասնակցում է միայն մեկ օրգանիզմ:
Սեռական-Դուք արդեն ծանոթացել եք բույսի գեներատիվ օրգաններին: Դրանք բույսի սեռական բազմացումը ապահովող և դրա արդյունքում առաջացող օրգաններն են:Բույսի սեռական օրգաններում` ծաղիկներում, ձևավորվում են հատուկ, մյուս բջիջներից տարբերվող բջիջներ: Դրանք սեռական բջիջներն են:
4. Անսեռ բազմացման ի՞նչ եղանակտներ գիտեք:
Անսեռ բազմացման ժամանակ մի բույսից առաջանում է նոր բույսը, որն առանց բացառությունների նույնական է ծնողական ձևի հետ:
5. Ի՞նչ է սպորը:
Սպորը վեգետատիվ բջիջ է, որը զարգանում է վեգետատիվ հատուկ օրգանում
6. Ի՞նչ է փոշոտումը:
Փոշեհատիկը քամու կամ միջատների միջոցով տեղափոխվում է
վարսանդի սպիի վրա. տեղի է ունենում փոշոտում։
Նյութերի և էներգիայի փոխանակությունը կյանքի պարտադիր պայմանն է: Ապրելու համար օրգանիզմները շրջակա միջավայրից պետք է ստանան անհրաժեշտ սննդանյութեր: Բույսերը շրջակա միջավայրից ստանում են ջուր, ածխաթթու գազ, հանքային աղեր, թթվածին:
Հարցեր՝
Նյութերի և էներգիայի փոխանակությունը կյանքի պարտադիր պայմանն է: Ապրելու համար օրգանիզմները շրջակա միջավայրից պետք է ստանան անհրաժեշտ սննդանյութեր: Բույսերը շրջակա միջավայրից ստանում են ջուր, ածխաթթու գազ, հանքային աղեր, թթվածին:
Հարցեր՝
1. Ի՞նչ մասերից է կազմված նյութերի փոխանակությունը:
Բուսական օրգանիզմներում լույսի ազդեցությամբ
ջրից և ածխաթթու գազից (լուսասինթեզի արդյունքում) առաջանում են օրգանական նյութեր շաքարներ:
Կենդանիների մոտ բարդ օրգանական նյութեր, վերածվում են պարզ նյութերի
և անջատվում է էներգիա: Վերջինս օգտագործվում է նոր
նյութերի սինթեզի, որոշ ներքին օրգանների աշխատանքի և մարմնի ջերմաստիճանի պահպանման համար:
2. Թվարկե՛ք այն նյութերը, որոնք բույսերը կլանում են շրջակա միջավայրից:
Բույսերը շրջակա միջավայրից ստանում են ջուր, ածխաթթու գազ, հանքային աղեր, թթվածին:
3. Ո՞ր կենդանիներն են սառնարյուն:
Ձկների արյունատար համակարգով հոսում է թթվածնով աղքատ
արյուն, որի հետևանքով նյութափոխանակության ռեակցիաները դանդաղ են ընթանում, և բնականաբար
քիչ էներգիա է անջատվում: Անջատված էներգիան չի
ապահովում ձկան մարմնի կայուն ջերմաստիճանը.
այդ պատճառով առաջանում է կախվածություն շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի փոփոխություններից:
Այսպիսի կենդանիներին անվանում են սառնարյուն
կենդանիներ: Սառնարյուն են նաև երկկենցաղները և
սողունները:
Ռոբերտ Մխիթարյան 