Տրված պայմաններին բավարարող իրավիճակների ելքերի քանակի հաշվում:
Առաջադրանքներ գրքից՝
153.
ա) =6
բ) =9
գ) =6
դ) =9
154.
ա) 4-1×3=9
բ) =6
156. ա) 9-1×4=32
բ) 12
157. 16)
Կրկնողություն
1.Գրի՛ր 4 թիվ, գտի՛ր այդ թվերի թվաբանական միջինը:
5+10+6+7:4=7
2. Քանի՞ երկնիշ բնական թիվ կա:
89
2. Քանի՞ եռանիշ բնական թիվ կա:
899
1. Այն սովորողները, ովքեր դեռ չեն տեղադրել իրենց աշխատանքներն այս աղյուսակում, խնդրում եմ լրացնեն:
2. Առաջադրանքներ գրքից, բոլոր համարներից կատարել միայն ա,բ, գ, դ-ն:
536. -1/2+(-1/4)=-3/4
-1/3 + 1/6=-1/6
-1/2 + 1/6=-1/3
1/8+(-1/4)=-1/8
537. -3/5 — 9/10=-3/2
-15/24 — 3/8=-1
-2/3 — 5/6=-3/2
-7/6 — 5/24=-33/24
538. -1/6 + 1/9=-1/18
3/10 — 2/15=5/30
-2/10 — 6/15=-18/30
3/8 — 2/9=11/72
566. -1/2 : 2=-1/4
-1/3 : 2=-1/6
-2/5 : (-3)=2/15
3/7 : (-9)=-1/21
567. 48 : (-1/2)=-96
-55 : (-2/5)=275/2
-72 : 36/37=-74
-16/35 : 64=-1/140
Աշխատանք GEOGEBRA ծրագրով:
Թվային առանցքի վրա նշի՛ր երկու կետ, նշի՛ր այդ կետերի կոորդինատները, այդ կետերի հեռավորությունը, այդ կետերը միացնող հատվածի միջնակետը:
A(-30), B(100)
130 սմ
35
1.Բլոգում նոր գրություն բացիր, վերնագիրը գրիր՝ Թվաբանական միջին:
Այնուհետև կազմիր այսպիսի աղյուսակ, լրացրու, հղումն տեղադրիր այստեղ:
| Առարկա | սեպտեմբեր /գնահական | հոկտեմբեր /գնահատան | նոյեմբեր գնահատական | դեկտեմբեր /գնահատական | միջին թվաբանական |
| Մայրենի | 5 | 5 | 6 | 6, 6 | 7 |
| Մաթեմ | 7 | 8 | 6 | 7, 7 | 8.75 |
| Ռուսերեն | 6 | 6 | 5 | 6, 6 | 7.25 |
| Անգլերեն | 6 | 6 | 6 | 6, 6 | 6 |
| Պատմություն | 6 | 5 | 7 | 7, 7 | 8 |
3. Կատարիր գործողությունը՝
-1x (27-34)=7
(45-123)x(-1)=78
(25:5)x(-1)=-5
(-1-2-3-4-5):(-1)=15
4. Աշխատանք գրքից՝
ա)5սմ
բ)7սմ
գ)3սմ
դ)11սմ
ե)1սմ
391. Որ կետերն են, որ 0 կետից նույն հեռավորությունն ունեն, բայց տարբեր կիսաառանցքների վրա են։
Կոչվում են հակադիրներ
392․ Նկար 33-ում կոորդինատային առանցքի որոշ կետեր նշանակված են A, B, C, D, E տառերով։ Նշեք նրանց կոորդինատները։
A(4)
B(-3)
C(-5)
D(6)
E(1)
393. Գտեք հատվածի երկարությունը
ա) OA—4սմ
բ) OB—3սմ
գ) OC—5սմ
դ) OD—6սմ
ե) AC—9սմ
զ) AE—3սմ
է) OE—1սմ
ը) CB—2սմ
թ) DA—2սմ
Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։
Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։
Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։
Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։
Կենդանի օրգանիզմները բաժանվում են երկու խմբի՝ նախակորիզավորերի և կորիզավորների:
Նախակորիզավոր են բակտերիաները և կապտականաչ ջրիմուռները: Դրանց բջիջներում ձևավորված կորիզ չկա: Սնկերի, բույսերի և կենդանիների բջիջներն ունեն ձևավորված կորիզ: Դրանք կորիզավորներ են:
Բջիջներն ունեն տարբեր չափեր և ձևեր: Դրանք հիմնականում տեսանելի են մանրադիտակով: Մարդու օրգանիզմը կազմված է մոտավորապես 200 տեսակի բջիջներից:
Կորիզավոր բջիջը կազմված է բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից և կորիզից:
Բջջաթաղանթը կատարում է պաշտպանական դեր: Նրա միջով բջիջ են ներթափանցում ջրում լուծված որոշակի նյութեր, և հեռացվում են բջջի համար ոչ պիտանի նյութերը: Բջջաթաղանթի ներքին շերտը պլազմային թաղանթն է: Բույսերի բջիջների պլազմային թաղանթն արտաքինից ունի ամուր բջջապատ:
Պլազմային թաղանթի տակ անգույն, մածուցիկ, կիսահեղուկ ցիտոպլազման է: Ցիտոպլազմայում են տեղակայված բջջի օրգանոիդները և կորիզը:
Բջջի ամենախոշոր բաղադրամասը կորիզն է, որը սովորաբար լինում է բջջի կենտրոնում:
Բուսական բջիջներին բնորոշ են հատուկ օրգանոիդներ՝ պլաստիդներ: Բույսերի տերևներում կան կանաչ պլաստիդներ, որոնք տերևներին կանաչ գույն են տալիս: Գազարի բջիջներում պարունակվում են նարնջագույն պլաստիդներ, հասունացած պտուղներում՝ կարմիր, դեղին պլաստիդներ: Բույսի անգույն մասերում՝ արմատներում, պալարներում, պարունակվում են անգույն պլաստիդներ:
Բջջին բնորոշ է կիսվելու ունակությունը: Այդ կերպ բջիջները բազմանում Է: Այս երևույթը բոլոր կենդանի օրգանիզմների վերարտադրման հիմքն է:
Լրացուցիչ՝ 1. Բջջի կառուցվածքը և Բակտերիաներ
2. էջ 96, 97
Հարցեր՝
1. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը:
Բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերն են ցիտոպլազման և կորիզը:
2. Ի՞նչ գույնի պլաստիդներ կան բուսական բջջում:
Բույսերի տերևներում կան կանաչ պլաստիդներ, որոնք տերևներին կանաչ գույն են տալիս։ Գազարի բջիջներում պարունակվում են նարնջագույն պլաստիդներ, հասունացած պտուղներում՝ կարմիր, դեղին պլաստիդներ։ Բույսի անգույն մասերում, արմատներում, պալարներում, պարունակվում են անգույն պլաստիդներ։
3.Որտե՞ղ կարելի է հանդիպել բակտերիաների:Ի՞նչ գիտեք բակտերիաների մասին: Հողի, ջրի, մեր որգանիզմի մեջ, ևալն
Ի՞նչ օրգանիզմներ են դրանք: Տեսանյութ պատրաստիր:
Դիտեք՝ տեսանյութը
Կենդանի օրգանիզմների և շրջակա միջավայրի միջև մշտապես տեղի է ունենում նյութերի և էներգիայի փոխանակություն: Բոլոր կենդանի օրգանիզմները սնվում են, աճում, զարգանում, շնչում և մահանում:
Կենդանի օրգանիզմները կազմված են բջիջներից, որոնցից կազմավորվում են օրգանիզմի առանձին օրգաններ և ամբողջական օրգանիզմը:
Կենդանի բջջի բաղադրության մեջ 80 %-ը կազմում է ջուրը: Ջուրը լավ լուծիչ է, նրա մեջ լուծվելով նյութերը, բջիջ են ներթափանցում: Նյութափոխանակության արգասիքները հեռանում են նույնպես ջրի միջոցով:
Կենդանի բջիջները պարունակում են նաև քիչ քանակությամբ հանքային աղեր, ինչպես նաև օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր:
Բջջում ջրից հետո մեծ քանակություն են կազմում սպիտակուցները: Մազը, եղունգը, փետուրը, ճանկը, գրեթե ամբողջովին կազմված են սպիտակուցներից:
Օրգանական նյութերից օրգանիզմում կարևոր դեր ունեն ածխաջրերը: Դրանցից են գլյուկոզը, սախարոզը, թաղանթանյութը: Ածխաջրերը օրգանիզմն ապահովում են էներգիայով:
Օրգանիզմին անհրաժեշտ էներգիայի 30 %-ն ապահովում են ճարպերը: Օրինակ՝ արջերը, ձմեռային երկարատև քուն մտնելով, գոյատևում են կուտակած ճարպերի շնորհիվ: Նուկլեինաթթուները պահպանում են օրգանիզմի ժառանգական հատկանիշները:
Լրացուցիչ տեղեկություններ՝ Բջջի մասին
Հարցեր՝
1. Ի՞նչ է բջիջը: բոլոր հայտնի կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և ժառանգական տարրական միավորը։
2. Պատրաստել տեսանյութ, պատմիր բջջի բաղադրության մասին:
1․ Կետերի փոխարեն լրացրո՛ւ ջ, ճ կամ չ (անծանոթ բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր)։
Ալոճ, ակնակապիճ, աղջատել, աղչամուղջ, աճպարար, անաճառ, անզիջում, անմիջապես, անջրդի (չջրած, չոր), անտերունչ (չքավոր), անրճշել, աչալուրջ, աչքաբաց, աջակողմյան, աջափնյակ, աջլիկ, առաջարկություն, միջատ, միջոց, շուրջպար, վերջակետ, աղջիկ, ոչխար, ոչիլ, չղջիկ, փախչել, փարչ (կավե գավաթ), քրքիճ:
2․ Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը:
Ջրաղացի ճրագի լույսն էր կենդանության միակ նշանը համատարամթության մեջ:
Ծերունին նայեց հանդիպակած ա-պին, բարձրացավ ա-բարտակի վրա, քաշեց առատը հավաքված ճյուղերը, ապա մտավ ջրաղացը և դուռը կողպեց: Քամին վզվզում էր պատերի բացվածքներից, հափշտակում թափված հարւաշաղախ ալրափոշին և փախչում զվարճաձայն: Ծեր ջրաղացպանը կրկին անցավ իր հանապարզջրյա գործին` անշտապ կապելով ալրաթաթած գոգնոցը:
3․ Տրված բառաշարքից ընտրի՛ր ածանցավոր բառերը և արմատն ընդգծիր:
Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայրիկ, աղջիկ, շնիկ, փիսիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքրիկ, սիրունիկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռնիկ, ծիտիկ, քթիկ, տոտիկ, մատիկ,գնդակ, գետակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առվակ, զավակ, բակ գուշակ, որդյակ, դղյակ, կտակ, պատանյակ, թիակ, թակ, բլրակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ,գայլուկ, բուկ, մանուկ, գառնուկ, վհուկ, ձմերուկ, ձագուկ, ձուկ, ձիուկ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդուկ, պոչուկ,:
4․ Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր տրված հոմանիշներից մեկով:
ա) Խոցված, սրահարված, սվինահարված, նեղացած, վշտացած:
Վիրավորված-խոցված ընկավ ձիուց ու օգնություն կանչեց:
Ծաղրուծանակից վիրավորված-նեղացած հեռացավ ու որոշեց այդ մասին էլ ոչ մեկի հետ չխոսել:
բ) Տիրանալ, սեփականել, նվաճել, հրպուրել, հմայել:
Երիտասարդի անկեղծ ժպիտն ու համարձակ խոսքերը նրան գրավեցին–հմայել
Որոշել էր անպայման գրավել-նվաճել այդ բերդը, որտեղ երկրի ողջ հարստությունն էին պահել:
գ) Բարձրացնել, վեր հանել, ոտքի հանել, հաստատել, կերտել, շինել, կառուցել, կասեցնել, դադարեցնել:
Այս պատվանդանի վրա հուշարձան են կանգնեցնելու-կառուցելու:
Էլեկտրական լարերի համար այստեղ մի սյուն են կանգնեցրել-բարձրացրել:
1. Կոորդինատային առանցքի վրա պատկերիր այս կետերը
A(-5.1/2)
B(+5.1/2)
C(0)
D(3.1/4)
E(2/5)
F (-2/5)
2. Գտիր AB հատվածի միջնակետը, եթե
ա)A(4), B(6)
5
բ) A(14), B(36)
25
գ) A(0), B(6)
3
ե) A(2), B(8)
5
դ) A(-2/5), B(4/5)
1/5
Աշխատանք դասագրքից
631. ա) 4 և 6=5
բ) 1/2 և 3=7/4
գ) 1/2 և 1 1/8=1 5/16
դ) 2 1/4 և 2/3=2 11/24
632․ ա) 1/3 և -1/5=1/15
բ) 1/4 և -3/5=7/40
գ) -16 և -8=-12
դ) -16 և 8=-4
633․ա) 1, 3, 4=8/3
բ) -5, 8, 13=16/3
գ) 10, 12, 14, 16=13
դ) -19, -9, 1, 11=-4
634․ ա) A (-4), B (-1)
-2 1/2
բ) A (-8), B (3)
-2 1/2
գ) A (-7/10), B (-1/10)
-4/10
դ) A (-1/3), B (1/6)
-1/12
Լրացուցիչ, խնդիրներ Կենգուրուից
5) E
1) Որն է ամենափոքրը
A) 2+0+0+8
B) 200/8
C) 2x0x0x8
D) 200-8
E) 8+0+0-2
2) Ինչով կարելի է փոխարինել Y-ը, որպեսզի ունենանք YxY=2x2x3x3
A) 2 B) 8 C) 2×3 D) 2×2 E) 3×3
3) Դավիթը բազմապատկում է 3-ով, Սարգիսը գումարում է 2, իսկ Վարդանը հանում է 1։ Ինչ հերթականությամբ կարող են նրանք կատարել այդ գործողությունները 3 թվից 14 թիվը ստանալու համար։
A) Դավիթ, Սարգիս, Վարդան
B) Սարգիս, Դավիթ, Վարդան
C) Դավիթ, Վարդան, Սարգիս
D) Վարդան, Դավիթ, Սարգիս
E) Սարգիս, Վարդան, Դավիթ
4) Որպեսզի 1+1 X 1-2=100 հավասարումը լինի ճիշտ, հարկավոր է X-ը փոխարինել հետևյալով
A) + B) — C) x D) 0 E) 1РУБРИКА:
Այս անգամ Սարալանջում կատարում էինք հողի պարարտացման աշխատանքներ:Գոմաղբը տարածեցինք ամբողջ տարացքով մեկ:
Գոմաղբ, օրգանական պարարտանյութ՝ կազմված կենդանիների արտաթորանքից։ Օգտադործվում է որպես պարարտանյութ և վառելանյութ։ Չնայած հանքային պարարտանյութերի արտադրության ավելացմանը, գոմաղբը ներկայումս լայնորեն կիրառվում է դաշտավարությունում, զգալի չափով օգտագործվում է ջերմոցային տնտեսություններում։ Պարունակում է ազոտային միացություններ, բույսերի համար անհրաժեշտ հանքային նյութեր։ Չոր նյութերի հիմնական մասը բարելավում է հողի կառուցվածքը, ջրային և օդային ռեժիմը, ֆիզիկաքիմիական կազմը։ Կալցիումը և մագնեզիումը նվազեցնում են հողի թթվայնությունը, իսկ մանրէները մեծացնում են կենսաբանական ակտիվությունը։ Գոմաղբը CO2-ի աղբյուր է, որն ուժեղացնում է օրգանական նյութերի սինթեզը բույսերում։
Ռոբերտ Մխիթարյան 