Месяц: Октябрь 2021

1.Քարտեզի վրա եղած 3սմ երկարությամբ հատվածին տեղան­քում համապատասխանում է 27կմ երկարությամբ հատված։ Որքա՞ն է քարտեզի մասշտաբը։
1:900000

2.Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե
a = 100, b = 40.

12* (2*a + 3*b) ։ 3=1280

3.Ապրանքի գինը 10.000 դրամ է: Ապրանքի գինը նախ զեղչեցին 30%-ով, հետո նոր գինը բարձրացրին 45%- ով:  Գտիր ապրանքի վերջնական գինը:
1350դրամ

4.Հաշվի՛ր.

13/5- ⅘=9/5
12/50-1/75=13/25
33. 1/7+2. 3/7=67/7
4/7 x 1. ⅖=4/1
  3.1/9 : 28=1/40

5.Քարտեզի վրա երկու քաղաքների հեռավորությունը հավասար է  4սմ­-ի։ Ինչի՞ է հավասար քաղաքների իրական հեռավորու­թյունը, եթե քարտեզի մասշտաբը 1 ։ 1000000 է։
4000000

6. Գնացքը 3 ժամում անցավ 250 կմ։ Առաջին ժամում այն անցավ ճանապարհի 40 %-ը, երկրորդ ժամում՝ մնացածի 40 %-ը։ Քանի՞ կիլոմետր անցավ գնացքը երրորդ ժամում։
90կմ

7.Գտե՛ք ամենափոքր հնգանիշ թվի և ամենամեծ եռանիշ թվի տարբերության տասնապատիկը։
90010

8.Քառակուսու պարագիծը 240 սմ է։ Գտե՛ք նրա մակերեսը։
3600

9.Գայանեն գրքի  3/4 մասը կարդաց  6 օրում: Քանի՞ ժամում կկարդա ամբողջ գիրքը:
144Ժ

10. Ջրավազանը դատարկող խողովակը բացելուց 1 ժ անց ջրավազանում մնաց 640 մ^3 ջուր, իսկ 3 ժ անց՝ 220 մ^3։ Սկզբում որքա՞ն ջուր կար ջրավազանում։
850մ^3

11.Ստեղծագործական աշխատանք, կարևոր։

(Ժամկետը՝ մինչև ամսվա վերջ)Բլոգում նոր գրություն բացիր, վերնագիրը գրիր՝ Իմ սենյակի հատակագիծը, նկարիր քո սենյակը, ընտրիր թվային մասշտաբ, հիմնավորիր ընտրությունը, ցույց տուր ընթացքը․ինչպես ես չափումներ կատարկու,  ինչպես ես պատրաստում  հատակագիծը։ Կարող ես պատմելով գրել ընթացքի մասին, կարող ես նաև տեսանյութ պատրաստել, ինչպես քեզ հարմար է։

1)Նույն քարտեզի վրա տեղադրվել են 13 կմ և 26 կմ հեռավորություններ: Քարտեզի վրա քանի՞ անգամ է մի հատվածի երկարությունը մեծ մյուս հատվածի երկարությունից:
2-անգամ մեծ

2)Մի քարտեզի մասշտաբը 1:10000 է, մյուսինը՝ 1:150000 Ո՞ր քարտեզի մասշտաբն է ավելի խոշոր:
1:10000

3)Հեռավորությունը երկու գյուղերի միջև 180 կմ է: Քարտեզի վրա այդ գյուղերի միջև հեռավորությունը 18 սմ է: Քարտեզի 1 սմ-ին ի՞նչ հեռավորություն է համապատասխանում տեղանքում:
1:1000000

4)Քարտեզի վրա հատվածն ունի 8սմ երկարություն։ Գտե՛ք քարտեզի մասշտաբը, եթե այդ հատվածն տեղանքում

ա) 8 կմ է,=1:100000
բ) 120 կմ է,=1:1500000
գ) 1840 կմ է,=1:23000000
դ) 1600 կմ է,=1:20000000
ե) 2 կմ է,=1:25000
դ) 124 կմ է:=1:1550000

5)Ապրանքի գինը նախ իջեցվել է 15%-ով, ապա՝ ևս 20 %-ով։ Որքա՞ն է դարձել ապրանքի գինը, եթե սկզբնական գինը եղել է 10000 դրամ։
6500դրամ

6).Երեք թվերի գումարը հավասար է 20127­ի: Գումարելիներից մեկը ամենամեծ քառանիշ թիվն է, մյուսը՝ ամենափոքր վեցա­նիշ թվի և ամենամեծ հնգանիշ թվի տարբերությունը: Գտե՛ք երրորդ գումարելին:
10127

1)Նույն քարտեզի վրա տեղադրվել են 13 կմ և 26 կմ հեռավորություններ: Քարտեզի վրա քանի՞ անգամ է մի հատվածի երկարությունը մեծ մյուս հատվածի երկարությունից:

2 անագամ

2)Մի քարտեզի մասշտաբը 1:10000 է, մյուսինը՝ 1:150000

 Ո՞ր քարտեզի մասշտաբն է ավելի խոշոր:

1։10000

3)Հեռավորությունը երկու գյուղերի միջև 180 կմ է: Քարտեզի վրա այդ գյուղերի միջև հեռավորությունը 18 սմ է: Քարտեզի 1 սմ-ին ի՞նչ հեռավորություն է համապատասխանում տեղանքում:

180=180000մ

180000։18=10000

4)Քարտեզի վրա հատվածն ունի 8սմ երկարություն։ Գտե՛ք քարտեզի մասշտաբը, եթե այդ հատվածն տեղանքում

ա) 8 կմ է,
բ) 120 կմ է,
գ) 1840 կմ է,
դ) 1600 կմ է,

ե) 2 կմ է,
դ) 124 կմ է:

5)Ապրանքի գինը նախ իջեցվել է 15%-ով, ապա՝ ևս 20 %-ով։ Որքա՞ն է դարձել ապրանքի գինը, եթե սկզբնական գինը եղել է 10000 դրամ։

6).Երեք թվերի գումարը հավասար է 20127­ի: Գումարելիներից մեկը ամենամեծ քառանիշ թիվն է, մյուսը՝ ամենափոքր վեցա­նիշ թվի և ամենամեծ հնգանիշ թվի տարբերությունը: Գտե՛ք երրորդ գումարելին:

7.Հաշվի՛ր.3/5+4/8      
12/25-1/75  
3.1/7+2.⅝
4/7×12/25
27/49:9/7

Հիշենք, որ հատվածների երկարությունները չափելու համար օգտագործվում ենք չափման միավորները՝ 1մմ,1սմ,1մ,1դմ,1կմ, ընդ որում երկու հեռավորություն հարմար է համեմատել, եթե դրանք տրվում են նույն չափման միավորներով: Հաճախ հեռավորությունները բնության մեջ անհրաժեշտ է լինում տեղափոխել գծագրերի և քարտեզների վրա: Բոլոր հեռավորությունները, որոնք տեղափոխվում են միևնույն քարտեզի վրա պետք է համեմատելի լինեն, այսինքն՝ պահպանեն բնության մեջ եղած հարաբերությունները:

 Օրինակ՝ եթե բնության մեջ մի հեռավորություն 7 անգամ մեծ է մյուսից, ապա քարտեզի վրա ևս այն պետք է 7 անգամ մեծ լինի մյուսից:

Որպեսզի բնության մեջ եղած հեռավորությունները տեղափոխվեն քարտեզի վրա օգտագործում են մասշտաբը, որն իրենից ներկայացնում է քարտեզի վրա գտնվող հատվածի երկարության հարաբերությունը համապատասխան հատվածի երկարությանը բնության մեջ:  

Մասշտաբը ցույց է տալիս, թե քանի անգամ է հեռավորությունը քարտեզի վրա ավելի կարճ` տեղանքում եղած հեռավորությունից:

Ուշադրություն:

Հաճախ մասշտաբը տրվում է կոտորակի (հարաբերության) տեսքով:
Օրինակ՝ օգտագործելով քարտեզի 1:12500000 մասշտաբը, գտնենք իրական հեռավորությունը տեղանքի վրա գտնվող A և B կետերի միջև, որոնց հեռավորությունը քարտեզի վրա 7 սմ է:

Լուծում

Քարտեզի 1 սմ-ին համապատասխանում է տեղանքի 12500000 սմ-ը կամ 125 կմ-ը:

Եթե 1 սմ-ը 125 կմ է, ապա 7 սմ-ը կլինի 125⋅7=875 կմ:

Պատասխան՝ 875կմ:

Հարցեր, առաջադրանքներ:

1.Ի՞նչ է մասշտաբը:

Մասշտաբը ցույց է տալիս, թե քանի անգամ է հեռավորությունը քարտեզի վրա ավելի կարճ` տեղանքում եղած հեռավորությունից:


2.Քարտեզի վրա, որի մասշտաբը 1 ։ 10000000 է, Երևանի և Թբիլիսիի հեռավորությունը 2սմ է։ Որքա՞ն է Երևանի և Թբիլիսիի իրական հեռավորությունը։
200 կմ

3. Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է`

ա) 3սմ-ի, բ) 10սմ-ի, գ) 1/2սմ-ի, դ)1.3/4 սմ-ի:

4.Քարտեզի վրա Դիլիջան և Արթիկ քաղաքների հեռավորությունը 5սմ է: Գտեք այդ քաղաքների հեռավորությունը տեղանքում, եթե քարտեզի մասշտաբը 1:1000000 է:

5.Քարտեզի վրա Գորիս և Վանաձոր քաղաքների հեռավորությունը   7սմ է: Գտեք այդ քաղաքների հեռավորությունը տեղանքում, եթե քարտեզի մասշտաբը 1:5000000 է:

6..Քարտեզի մասշտաբը 1:300000 է: Տեղանքում երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը 12կմ է: Որոշիր այդ քաղաքների հեռավորությունը քարտեզի վրա:

Ինչևէ, որևիցե, մյուս, դաստիարակել, անօթևան, հագնվել, ճանապարհորդ, համարյա, միլիոն, կեղտ, դրախտ

Մի անօթևան ճանապարհորդ, ճանապարհորդում էր մաքուր և կեղտոտ փողոցներով ու փորձում էր իր պատմության համար որևիցե հետաքրքիր վայր գտնել: Քայլելով արահետներով՝ հեռվում մի դրախտային ծաղիկներով լի տեղ է գտնում: Նստում է մի քարի և խորհում կյանքի մասին։Ինքն իր կյանքի սխալները հիշելով և ինքն իրեն դաստիարակելով՝ աչքերը փակում է և համարյա քնում։ Երբ նկատում է մի մեծ տոպրակ, բացում է այն և հայտնաբերում մեկ միլիոն դրամ։ Վերցնում է գումարը, հագնում իր երկարաճիտ կոշիկները և գնում անօթևաններին օգնելու:

Գլուխ առաջին-1-ին, 2-րդ
Գլուխ երկրորդ- 3-րդ
Գլուխ երրորդ-7-րդ, 10-րդ
Գլուխ հինգերորդ -1-ին, 8-րդ


Գլուխ առաջին
Յուլիսիս

1.Նկարագրեք Յուլիսիսենց տուն ու բակը։
Այն գտնվում Էր Կալիֆոռնիայի Իթաքա քաղաքի Սանթա
Կլարա փողոցի վրա, մեծ բակի ընկուցենին։
2.Նկարագրեք Յուլիսիսին
Նա բարի էր, աշխատասեր, կենսուրախ։

Գլուխ եկրորդ
Հոմեր

3.Համեմատեք հեևյալ պատկերները և ձևակերպեք հարցը
Զինվորները տարբերվում են գնացքի մարդկանցից նրանով, որ հասկանում են ողջունի մեջ վատ բան չկա ու բաևելով անծանոթին ոչինչ չես կորցնում։

Գլուխ երորդ
Հեռագրատունը

7.Քաղաքավարի եղի բոլորի հետ գլխարկտ հանիր վերելակի մեջ
Հանդիպման ժամանակ պետք է բարևել։
Մեծերին պետք է դիմել <<Դուք>>-ով։
Ավտոբուսում տեղ զիճել մեծահասակներին։
Սխալվելու դեպքում ներեղություն խնդրել։
Շնորակալություն հայտնել օգնողին։

10․Նկարագրեք Վիլամ Գրոգանի արտաքինը։
Նա 68 տարեկան էր, հին հեռգրիչ։

Գլուխ հինգերորդ
Դու քո ճամփով գնա ես իմ

1.ինչու էր կինը հետաձգում հեռագիր կարդալը
Որովետև նա չգիտեր անգլերեն

8. դուրս գրեք առավել ողբեգրական հատվածը
Կինը հանկարծ նրան իր թևերի մեջ առավ, ասելով.
— Իմ տղա՜ս, իմ փոքրիկ մա՜նչս։

1. Բառերն այբբենական կարգով դասավորի´ր:

Դափնեվարդ, դժոխք, դաշույն, դոդդոջուն, դադար, դարձյալ, դաղձ, դաշունահար, դողէրոցք, դդում, դյութել, դժվարըմբռնելի, դարպասապահ, դղրդյուն:

Դադար, դաղձ, դաշունահար, դաշույն, դարպասապահ, դափնեվարդ, դդում, դժողք, դժվարըմբռնելի, դղրդյուն, դողէրոցք, դյութել։

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

ա) ուսուցիչներիդ անունները-Արևիկ, Անդրանիկ, Անի, Անժելա, Լուսինե, Հասմիկ, Նունե, Նառա, Վարդուհի։

բ) դպրոցում գործածվող առարկաների անունները
Անգլերեն, Ընտրովի, Հայրենագիտություն, Հայոց լեզու, Մաթեմատիկա, Պատմություն, Ֆիզկուլտուռա

գ) անուններն այն առարկաների, որոնք կուզենայիր ունենալ-Ռոբոտաշինություն։

3․ Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր (փակագծում տրված է, թե քանի հնչյուն կա):

Օրինակ՝

եղևնի (7) — յ, ե, ղ, ե, վ, ն, ի:

Տաթև (5)-Տաթեվ, ամենաերկար (11)-Ամենայերկար, երերալ(7)-յերերալ, որևէ (6)-վորեվէ, երանգավորել (12)-յերենգավորել, ոսկոր (6)-Վոսկոր, անողնաշար (9)-Անողնաշար, ամենաողորմելի (14)-Ամենավողորմելի:

4․Հաշվի՛ր, թե տրված բառերի մեջ քանի տառ, քանի հնչյուն կա:

Օրինակ՝

երկրպագու — 8 տառ, 9 հնչյուն:

Չնաշխարհիկ-10 տառ, 9 հնչյուն, սերկևիլ-7 տառ 8 հնչյուն, շնորհակալ-9 տառ 8 հնչյուն, եռատերև-7 տառ 9 հնչյուն, քարայր-6 տառ 6 հնչյուն, Եվրոպա-5 տառ 7 հնչյուն:

5․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն… է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)

Անթիվ ու բյուր… են աստղերը: (բույր, բյուր)

…Ասիան երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)

…Ասյան երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)

…Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

…Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

6․ Մի բառով գրի՛ր:

ա) Ո՞վ է, որ սովորում է դպրոցում: Այդպես կոչում են նաև նրան, ով որևէ արհեստ է սովորում:
Աշակերտ

բ) Ո՞վ է, որ ղեկավարում ու ցուցմունքներ է տալիս, ով առաջին դիրքն է գրավում ու իշխում է: Այսպես են կոչում նաև նրան, ով ճանապարհ է ցույց տալիս, առաջնորդում է:

Ղեկավար, առաջնորդ

գ) Ինչպե՞ս է կոչվում շինության ուղղահայաց մասը, որ ծառայում է շենքը մասերի բաժանող միջնորմ: Դա նաև բարձր պատնեշ է, պարիսպ:
Հիմք, սյուն

դ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտում ենք իրերի, երևույթների և իրադարձությունների տևողությունը: Դա չափվում է դարերով, տարիներով, ամիսներով, շաբաթներով, օրերով, ժամերով և այլն:
ժամանակ

ե) Ո՞վ է այն պաշտոնական անձը, որը վարում է դատավարությունը և գործի մասին դատավճիռ կամ որոշում է ընդունում:
դատավոր

զ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտվում է գիտակցության մեջ անցյալի տպավորությունները պահելու և վերականգնելու կարողությունը:

Ենթագիտակցություն

7․ Նախադասության ընգծված բառը փոխարինի՛ր տրվածներից մեկով:

Միտք, դեպք, մրցում, պետություն, վիճակ:

Ձեր պետության մեջ այդպիսի բաներ չպիտիլինեին:

Դեպքի մասին շատ ուշ իմացավ:

Վիճակն այնքան լարված էր, որ վախենում էր ընկերներին կորցնելուց:

Այդպիսի միտք չեմ ունեցել:

Մրցում կազմակերպելիս ինձ էլ տեղյակ պահի՛ր:

8․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Խոշոր, երկերեսանի, առատ, մեծահռչակ, կեղծավոր, պտղաբեր, երեսպաշտ, վիթխարի, արգավանդ, նշանավոր, շողոքորթ, հանրածանոթ, ահռելի, մեծ, բեղուն, երևելի, խայտաբղետ, ականավոր, բերրի, աժդահա, չալպտուրիկ, բարեբեր, հանրաճանաչ, հսկա, անվանի:

Խոշոր Երկներեսանի Առատ Մեծահռչակ Խայտաբղետ
Մեծ Կեղծավոր Պտղաբեր Նշանավոր Չալպտուրիկ
Հսկա Երեսպաշտ Արգավանդ Հանրածանոթ
Աժդահա Շողոքորտ Բեղուն Հանրաճանաչ
Վիթխարի Բերրի Անվանի
Ահռելի Բարեբեր Երևելի

9․ Գրի՛ր տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:

Օրինակ՝

կարևոր — անկարևոր

ընդմիջումներով — անընդմեջ:

Գեղեցիկ, հաճելի, մարդկային, գիտուն, դուրեկան, ուշադիր, արժանի, թևավոր, ախորժելի, գունեղ, բնական, խելոք, կարևոր, լուրջ, անամպ, տեղյակ, լուսավոր, գերակշռել, խոսուն։

Գեղեցիկ-տգեղ
Հաճելի-տհաճ
Մարդկային-Անմարդկային
Գիտուն-Անգետ
Դուրեկան-Անդուր
Ուշադիր-Անուշադիր
Արժանի-Անարժան
Թևավոր-Անթև
Ախորժելի-Ոչ ախորժելի
Գունեղ-Անգույն
Բնական-Անբնական
Խելոք-Անխելք
Կարևոր-Անկարևոր/Ոչ կարևոր
Լուրջ-Անլուրջ
Անամպ-Ամպոտ
Տեղյակ-Անտեղյակ
Լուսավոր-անլույս
Գերակշռել-անգերակշիռ
Խոսուն-Անխուս

10․ Առածները լրացրո՛ւ ընդգծված բառերի հականիշներով:

Չկա չարիք առանց բարիք։

Ջրի բերածը ջուրը տարած:

Տերովին տերն է պահել, անտերին գայլն է կերել:

Մտնելուց առաջ միտք արա, թե ոնց ելնես:

Ինչքան գետնի երեսն է, յոթ էնքան գետնի տակ է:

Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք:

Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

կոյր — կույր

Բառարան

աչօք — աչքով

մտօք — մտքով

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․Նախադասությունը ժամանակակից հայերեն (աշխարհաբար) դարձրու: Գրաբար և աշխարհաբար նախադասությունները բարձրաձայն կարդա՛: Քո կարծիքով ո՞ր դեպքում է այն ավելի գեղեցիկ հնչում:

2․ Կոյր մտօք արտահայտությունն ինչպե՞ս ես հասկանում: Դրա հակառակ իմաստն արտահայտող բառը կամ բառակապակցությունը գտիր:

3․ Մարդը կարո՞ղ է սրտով կույր լինել (գրաբ. կլինի` կոյր սրտիւ):

4․ Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք նախադասության իմաստն աշխարհաբար քանի՞ ձևով կարող ես արտահայտել:

5․ Ինչպե՞ս ես հասկանում այս նախադասությունը (նախադասությունն ազատ և ընդարձակ փոխադրիր):

***

Լաւ է մանուկ աղքատ եւ իմաստուն, քան զթագաւոր ծեր եւ անմիտ:

Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

զթագաւոր — ըզթագավոր

(Նկատեցի՞ ր` ինչպես է կարդացվում ւ տառը:)

Բառարան

Քան զթագաւոր — քան թագավորը

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գրաբարում «եւ» բառն ուներ նաև այսօրվա «բայց» բառի իմաստը: Քո կարծիքով. այստեղ պետք է և՞, թե՞ բայց փոխադրել: Իմաստային ի՞ նչ տարբերություն կա այս արտահայտությունների միջև` աղքատ և իմաստուն մանուկ — աղքատ, բայց իմաստուն մանուկ:

Նախադասության մեջ հակառակ իմաստ ունեցող բառերը գտի՛ր և զույգ — զույգ դո՛ւրս գրիր:

Եթե կարող ես, շրջի՛ր նախադասության իմաստը, թող գրաբար լինի`

Ծեր և անմիտ թագավորն ավելի լավ է, քան աղքատ, բայց իմաստուն մանուկը: Որպեսզի նախադասությունդ ճիշտ լինի, զ մասնիկը (նախդիրը) դիր քան — ին հաջորդող բառի վրա:

***

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ:

Կարդա այսպես.

զիմաստութիւն — զիմաստություն

զխրատ — ըզխրատ

զբանս — ըզբանըս

հանճարոյ — հանճարո

Բառարան

զիմաստութիւն — իմաստությունը

 զխրատ — խրատը

բան — խոսք

զբանս — խոսքերը

Հարց և առաջադրանք

Նկատեցի՞ր` ինչպես է կարդացվում զ մասնիկը (նախդիրը) բաղաձայնից առաջ:

Նախադասությունը գրավոր փոխադրիր:

***

Մի՛տայք զսրբութիւն շանց. եւ մի՛ արկանէք զմարգարիտս ձեր առաջի խոզաց:

Կարդա այսպես.

զսրբութիւն – ըզսրբություն

զմարգարիտս — ըզմարգարիտս

Բառարան

մի՛ տայք — մի՛ տաք

շանց — շներին

մի՛ արկանեք — մի՛ գցեք

զմարգարիտս ձեր — ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց — խոզերի առաջ

Առաջադրանքներ

Աշխարհաբար գրի՛ր ասույթը:

Համեմատի՛ր Ա և Բ շարքի բառակապակցություններն ու հետևությո՛ւն արա.

Ա. մանուկ աղքատ և իմաստուն                              Բ. աղքատ և իմաստուն մանուկ

թագավոր ծեր և անմիտ                               ծեր և անմիտ թագավոր

զբանս հանճարոյ                                        հանճարի խոսքերը

զմարգարիտ ձեր                                         ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց                                            խոզերի առաջ

***

Իւրաքանչիւր ծառ ի պտղոյ իւրմէ ճանաչի:

Կարդա այսպես.

իւրաքանչիւր — յուրաքանչյուր

ի պտղոյ — ի պտղո

 իւրմէ — յուրմե

Բառարան

ի պտղոյ իւրմէ — իր պտղից

ճանաչի — ճանաչվում է

Առաջադրանքներ

Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

Աշխարհաբար դարձրու նաև սա` Իւրաքանչիւր պտուղ ի ծառէ իւրմէ ճանաչի: Ի՞նչ փոխվեց:

***

Ամենայն ծառ որ ոչ առնիցէ զպտուղ բարի, հատանի եւ ի հուր արկանի:

Բառարան

ամենայն — ամեն, ամեն մի

ոչ առնիցէ — չտա, չի տա, չպիտի տա, չի տալու (այստեղ` չի տալիս)

հատանի — հատվում է, կտրվում է

ի հուր — հուրը, հրի մեջ

արկանի — գցվում է, նետվում է

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նախադասությունը գրավոր ազատ, ընդարձակ փոխադրիր:

Այս նախադասությունը ծանոթ ո՞ր ասույթի հետ է մտքով կապվում:

Հետևյալ նախադասությունը փորձիր գրաբար փոխադրել.

Ամեն (մի) ծառ, որ բարի պտուղ է տալիս, չի կտրվում: (տալիս է – գրաբ` տայ)

***

Ոչ է պիտոյ բժիշկ կարողաց` այլ հիւանդաց:

Կարդա այսպես.

պիտոյ — պիտո

Բառարան

ոչ է պիտոյ — պետք չէ

կարողաց — ուժ ունեցողներին, առողջներին

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նկատեցի՞ր` ինչպե՛ս է կարդացվում ոյ — ը բառավերջում (հիշիր նաև հանճարոյ, ի պտղոյ բառաձևերը):

Աշխարհաբար ինչպե՞ս կլինի հիւանդաց բառաձևը:

Աշխարհաբար գրիր նախադասությունը:

Այս ասույթը գործածիր իբրև շարադրության վերնագիր:

***

Եւ ասաց Աստուած` Եղիցի լոյս. եւ եղեւ լոյս:

Կարդա այսպես.

Աստուած — Աստված

լոյս — լույս

Բառարան

եղիցի — լինի, թող լինի, կլինի, պիտի լինի, լինելու է (ո՞րը կընտրես այս նախադասությունը փոխադրելու համար)

եղեւ — եղավ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նկատեցի՞ր` ինչպե՛ս է կարդացվում ոյ — ը բաղաձայնից առաջ (նաև կոյր բառը հիշիր):

Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

***

ԾՆՈՒՆԴ ՎԱՀԱԳՆԻ

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,

Երկնէր եւ ծովն ծիրանի.

Երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ:

Ընդ եղեգան փող ծո՛ւխ ելանէր,

Ընդ եղեգան փող բո՛ց ելանէր.

Եւ իբոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ:

Նա հուր հեր ունէր,

Բո՛ց ունէր մօրուս,

Եվ աչկունքն էին արեգակունք:

Կարդա այսպես.

ծովն — ծովըն

զկարմրիկն — ըզկարմրիկըն

ի բոցոյն — ի բոցույն

Բառարան

երկնէր — երկնում էր (ծնում էր)

երկին — երկինք(ը)

ծովն ծիրանի — ծիրանի ծովը

երկն — երկունքը

ի ծովուն — ծովում, ծովի մեջ

ունէր — 1. բռնել էր 2. ուներ

զկարմրիկն եղեգնիկ — կարմիր եղեգնիկին

ընդ եղեգան փող — եղեգնի փողով

ելանէր — ելնում էր

ի բոցոյն — այն բոցից

վազէր — վազում էր

աչկունք — աչիկները

արեգակունք – արեգակներ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գույն մատնանշող բառերը դուրս գրիր: Ո՞րն է բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը:

Վահագնին նկարագրող պատկերները դուրս գրիր և ըստ դրանց ինքդ նկարագրիր նրան:

Ինչո՞ւ էր Վահագնն այդպիսին (ուշադրություն դարձրու նախորդող պատկերներին և պատասխանիր ըստ դրանց):

Քո կարծիքով, այս ծնունդն իրակա՞ն է, երևակայակա՞ն, թե՞ ինչ — որ բան խորհրդանշող:

Բանաստեղծությունն այնպես խմբագրիր, որ կրկնվող բառեր ու արտահայտություններ չլինեն: Բարձրաձայն կարդա և՛ բանաստեղծությունը, և՛ քո խմբագրածը. Փորձիր հասկանալ` թե ի՞նչ են տալիս կրկնությունները:

Բանաստեղծությունն աշխարհաբար դարձրու:

1. Կրճատիր կոտորակները,նշիր կանոնավոր կոտորակները:

21/63-1/3, 10/1000-1/100, 25/60-5/12, 120/5-24/1, 30/60-1/2, 7/49-1/7, 121/44-11/4:

2.Գերանը սղոցով կտրելն արժե 50 դրամ: Ինչքա՞ն է պետք վճարել գերանը 6 մասի բաժանելու համար:
250դ․

3. Ո՞րն է համեմատությունների հիմնական հատկությունը։
Եթե մենք բազմապատենք եզրերը իրար իսկ միջերը իրեր կդառնա նույնթիվը։

4. Քառակուսու կողմը 55 սմ է։ Ուղղանկյան մակերեսը քառակուսու մակերեսի 3/5-ն է։ Որքա՞ն է ուղղանկյան լայնությունը, եթե նրա երկարությունը հավասար է քառակուսու կողմին։
9

5.Խնձորները չորանալիս կորցնում են իրենց զանգվածի 23/25-ը։ Որքա՞ն խնձորաչիր կստացվի 1200 կգ թարմ խնձորից։
1104

6.Գրքում կա 400 էջ։ Նրա էջերի 54 %-ը քանի՞ անգամ է շատ նրա էջերի 18 %-ից։ Կփոխվի՞ արդյոք պատասխանը, եթե գրքում լինի 300 էջ։
Ոչ

7. Քառակուսու պարագիծը 400 է: Քանի՞ տոկոսով կմեծանա քառակուսու պարագիծը, եթե նրա կողմը մեծացնենք 10 %-ով։
40

1. 6000 դրամ գումարի 1/4 -ը ծախսեցին: Որքա՞ն դրամ  դրամ ծախսեցին, այն գումարի ո՞ր տոկոսն է կազմում:
   6000:4×1=1500
2. Դասարանում կա 32 աշակերտ: Նրանց 3/4 -ը սահում էր դահուկներով: Քանի՞ աշակերտ էր սահում դահուկներով, նրանք  ո՞ր տոկոսն են կազմում ամբողջ դասարանի:
   32:4×1=24
3. Հեծանվորդները երկու օրում անցան 48կմ: Առաջին օրը նրանք անցան ամբողջ ճանապարհի 2/3-ը: Քանի՞ կմ անցան երկրորդ օրը:
   48:2×3=78
4. Տղան 8 տարեկան է: Նրա տարիքը հոր տարիքի 2/9 մասն է: Իսկ հոր տարիքը պապիկի տարիքի 3/5 մասն է: Քանի՞ տարեկան է պապիկը:
   8×9:2=36
   36×5:3=60
5.  ա) 900 դրամը փոքրացրու իր 1/10 մասով:
   900:10×1=90
   900-90=810
     բ) 800 դրամը մեծացրու իր 12/25 մասով: 
   800:25×12=344
   800+344=1144
6. Խառը թիվը դարձրու անկանոն կոտորակ.

ա) 1. 1/2=3/2

բ) 1. 1/3-4/3

գ) 31. 14/15-479/15

դ) 1. 2/3-6/3

ե) 13. 3 /4-55/4

զ) 2 1. 4/7-147/7

7. Հաշվիր գումարը.

 ա) 2 1.  ⅕  + 2/5=21. 3/5

բ) 3. 9/17  +  2/17,=3.11/17
գ) 3.  2/25 + 3. 23/25=6.25/25

դ) ⅝ + 31. ⅛=31.6/8

8. Խնդիր ֆլեշմոբից, լրացուցիչ:
   Ձեռքի գնդակի մրցաշարում չորս մարզիկներ խփել են տարբեր քանակի գոլեր:  Չորս մարզիկներից ամենաքիչ գոլ խփել է Մեսրոպը: Մյուս երեք մարզիկները միասին խփել են 20 գոլ: Ամենաշատը քանի՞ գոլ կարող էր խփել Մեսրոպը:
   4