Месяц: Сентябрь 2021

1. 12-13 նախադասությամբ գրավո՛ր պատմիր ֆիլմը:
   Երբ ծնվեց Մատիլդան իրենց ընտանիքը դժգոհ էր։Անցան ժամանակ Մադիլդան դարձավ երկու տարեկան։ Հատ զարմանալի էր որ Մատիլդան կարողանում էր իրեն պահել, Բայց նրա մայրիկը ու հայրիկը իրան չէին նկատում։Ամբողջ պատճառը այն է որ Մատիլդան տարբերում է իրանցից։Նրան ձէին տանում դպրոց և Չէին թողում գիրք կարդալ։Բայց Մատիլդան Գնում էր գրադարան է սկսում կարդալ։Այն տեղի սպասարկողը շատ ձարմացած էր իրանց և միօր նա ասաց։
   -Դու կարող ես վերցնել գրքերը տանել տուն կարդալ և հետ բերել այստեղ։
   Մատիլդան համաձայնվեց։ Անցան օրեր Մատիլդան արդեն չէր վախենում և երբ բոլորը հեռուստացույց եին նայում նա գիրք էր կարդում։Հայրիկը վերցրեց իր գլուխը պահեց հեռուստացուցին։
   -Նայի նայի այսպես են աշխատում փող-Ասաց հայրիկը։
   Մատիլդան ուշադիր նայեց հեռուստացույցին և ցույց տվեց իր ուժը։Նա իր տեսողությամբ կարողացավ ջարթել հեռուստացույցը։Մատիլդան զարմացավ և մտածեց որ դա նա չի արել։
   Մյուս օրը հայրիկը եկավ և ասաց։
   -Վաղը գնալու ես դպրոց։
   Մատիլդան շատ ուրախացավ և գնաց պատրաստվելու։
   ***
   Վաղը Մատիլդան սիրուն հագնվեց և գնաց դպրոց։Երբ հասավ այտեղ շատ երեխաներ կայն բոլորը խաղում եին բայ երբ մտավ դպրոցը տնորենը բոլորը սուս մնացին։ Նա տեսավ մի աղջկա և եկավ ասաց։
   -Ինչու ես մազերտ կապել նա վերցրեց այտ աղջկան և սկսեց ոդի մեջ պտույտ անել և գցեց հեռը լավ է աղջիկը հասցրեց հավասարակշռությունը պահել և նկավ խոտին։
   Իր ծանոթացած ընկերուհիների հետ հասկացավ որ այս դասատուն որ հիմ հաս է տալիս հատ բարի է համեմատաց տնորենի հետ։ Դասը սկսեց, դասատուն հարցնում էր բազմապատկման մասին Մատիլդան չգիտեր բազմապատկում բայց որ օրինակներ բերեցին նա հասկացավ դասատուն կատակով ասաց։
   -իսկ ով կարող է ասել 80×320= ինչի
   Բոլորը ծիծաղեցի իսկ Մատիլդան պատասխանեց։
   -Իավասար է 25600-դասատուն մերցրեց գրիչը և սկսեց հաշվել։
   -Իսկապես, դու սիրում ես գիրք կարդալ-ասաց նա։
   -Այո։
   Դասատուն տվեց առաջադրանք և ասաց որ հիմ կգա։ Նա վախենալով տնորենից մեկա մտավ ներս և ասաց։
   -Ես եկել եմ խոսալու նոեկի մասին նա կարողանում է մտքում մեծ բազմապատկումներ անի
   եկեք իրեն տանեք 6-րդ դասարն։
   -ԱՀԱ ես տենց էլ գիտեի իր պապան ասեց որ նա անխելք է և դու հիմա չես կարողանում իրեն պահել։
   -Ոչ։
   -Ձայնտ կտրիր։
   -Լավ
   Դասատուն եկավ դասարան։
   ***
   Երբ նա իր ընկերուհիների հետ խաղում էին գտան գորտ և որոշեցինք լցնել բաժակի մեջ որ տնորենը խմի և վախենա։ Տնորենը եկավ դասի։
   -Բարև ձեզ այսոր ես եմ ձեզ դաս տալիս։
   Դու մի ասա տնորենը Մատիլդա հայրիկը փձացած ավտոմեքենայ է տվել տնորենին։
   Դրա համար տնորենը ուզեց վրեժը լուծի։Նա խմեց ջուրը բայց գոտը չըմտավ։Մատիլդան իր տեսողական ուժով բաժակը գցեց և գոտը թռավ տնորենի ծոցը։
   Դասը ավարտվեց։
   ***
   Մատիլդան գնում էր ման գալու իր ուսուչուհու հետ։ՈՒսուչուհին պատ մեց իր պատմուցունը որ իր հայրիկին սպանել է տնորենը և տնորենը իր մորաքույր է։ Բայց դասատուն գնաց այտ տնից և գնեց մոր տունև այտ տնորենը իր հայրիկի տան է ապրում։
   —եկեք թաքուն մտնեք վերցնեք ձեր իրերը-ասաց Մատիլդան և վազեց դեպի տուն։
   Այս անգամ տնորենը քիչ էր մնում իրենց բռնել բանց նրանք փախան։
   ***
   Երբ Մատիլդան եկավ տուն նա ուզեց ուժեղացին իր ուժը նա երբ ուժեղացրեց սկեց պարել և ատուհաներ եին բացում-փակվում, վարագույրները, դարակները և այտ աամեն ինչը իր տեսողական ուժով նա երեկոյան գնաց տնորենի մոտ և իր ուժով տնից հանեց իրերը դասատուի և տնորենի իրերը վառեց և դասատուի հայրիկի իրերը դրեց իրենց տեղը և կրակով գրենց իմ տանը մի ձեռ տուր իմ տունը և նա փախավ։Իսկ դասին նա արագ տասատուին տվեց իր իրերը և եկավ տնորենը։Մատիլդան պատրաստվեց իր ուժը միացնի որովետև տնորենը ուզում էր բոլորին վախեցնել որ այդպես բաներ չանել։Մատիլդան իր ուժով արեց ինձ որ տանը և ամբողջ սովորողները սկսեցը ուտելիքով իր վրա խփել ։
   Մատիլդան և իր դասատու տունը եկան իր ծնողները և ասեցին մենք այստեղից գնում ենք բայց Մատիլդան մի թուղթ վերցրեց և ասեց ստորագրեք որ ես լինեմ դասատու երեխան։ Ծնողները համաձայնվեցին որովետև Մատիլդան իրենց նման չէր։
   Առանձնացրո՛ւ այն կերպարը, որն ամենաշատը քեզ դուր եկավ, բնութագրի՛ր նրան:

Մատիլդան- Խելացի, հզոր, կարդացող, ճիշտ լուծում գտնող, հասկացող։

համեմատություն։ 

Թվերի փոխարեն օգտագործելով տառերը՝ համեմատությունները  կարելի է գրի առնել հետևյալ կերպ.

a : b = c : d կամ  a/b=c/d, որտեղ a, d-եզրային անդամներ են կոչվում, իսկ b,c-միջին անդամներ: 

Կարևոր:
Համեմատության եզրային անդամների արտադրյալը հավասար է նրա միջին անդամների արտադրյալին.

a . d = b . c

Առաջադրանքներ:

1. Գրի՛ առեք համեմատությունը.

ա) 6-ը հարաբերում է 5-ին այնպես, ինչպես 2-ը հարաբերում է   5/3-ին:

6։5=2:5/3

բ) 1-ը հարաբերում է 100-ին այնպես, ինչպես 10-ը հարաբերում է 1000-ին:

1:100=10:1000

գ) 63-ը հարաբերում է 49-ին այնպես, ինչպես 45-ը հարաբերում է  35-ին:

63:49=45:35

դ) 2/7 -ը հարաբերում է 5-ին այնպես, ինչպես 4-ը հարաբերում է 70-ին:

2/7:5=4:70

2.Գրեք համեմատությունը և նշեք, թե որոնք են նրա եզրային անդամներ,ներկեք կարմիր գույնով,  և միջին անդամները ներկեք կապույտ գույնով:

ա) 51 : 17 = 102 : 34
բ) 9 : 1 = 1008 : 112,

3.Գտեք իրար հավասար հարաբերությունները և նրանցից համեմատությո՛ւն կազմեք.

ա) 15 : 35, 9 : 60, 3 : 7,

3,7,3:20,3:7
բ) 34 : 3, 68 : 6, 262 : 24

34:3,34:3,

4. Հետևյալ թվերից կազմե՛ք համեմատություններ.

ա) 4, 6, 12, 8, 

բ) 15, 18, 6, 5,

5. Մի հատվածի երկարությունը 10 սմ է, մյուսինը՝ 25 սմ։ Նրանց երկարություններն արտահայտելով միլիմետրերով՝ կազմե՛ք համապատասխան համեմատությունը։

6. Մի մարմնի զանգվածը 35 կգ է, իսկ մյուսինը՝ 10 կգ։ Մարմինների զանգվածներն արտահայտելով գրամներով՝ կազմե՛ք համապատասխան համեմատությունը։

1.Գտե՛ք անցած S ճանապարհը, եթե հայտնի են հավասարաչափ շաժման t ժամանակը և v արագությունը՝

• v=2մ/վ,  t=5վ=5×2=10
• v=12մ/վ,  t=5ր=60×5=300
• v=4կմ/ժ,  t=8Ժ =8×4=32
• V=15կմ/ժ   t=300ր=15×5=75

2. Գտե՛ք հարաբերությունը.

ա) 300-ի և 20-ի,=30/2=15

բ)450 -ի և 10-ի,=45/1

գ) 1/4-ի և 11/48-ի,=12/11

դ) 15/34-ի և 5/17-ի=3/2

3. 50կգ կարմիր ներկն արժե 75000 դրամ, իսկ 85կգ սպիտակ ներկը՝ 85000 դրամ։ Ո՞ր ներկի գինն է ավելի բարձր։

85000։85=1000

750000:50=7500

1000<7500
4. Գտե՛ք 100-ից փոքր պարզ թվերի քանակի հարաբերությունը 100-ից փոքր կենտ թվերի քանակին (կարող ես օգտվել պարզ թվերի աղյուսակից)։

25

5. Թվերի գրառումներում եղած տառերը փոխարինե՛ք թվանշաններով այնպես, որ ստացվեն ճիշտ անհավասարություններ.

ա) 473 > 455, 

բ) 733 > 193,

գ) 944 > 844,

 դ) 13 < 49, 

ե) 924 > 336, 

զ) 1239 > 1231

6. Կատարիր գործողությունները,  եթե a = 3.

ա) 3 ⋅ a + 386=395

բ) 27 ։ a + 96 ։ a,=10+32=42

գ) (17 – a) ⋅ 3,=14×3=42

 դ) (6 ⋅ a + 3) ⋅ a=21×3=63

7. Գտեք  տառային արտահայտության արժեքը, եթե
a = 7, b = 5:

ա) 3 ⋅ 7 + 5 ⋅ 5=46 

բ) 10 ⋅ (7 + 5) ։ 3=40

գ) (7 – 5) ⋅ 4 + 7⋅ 5=39

դ) 95 ։ 5 + 49 ։ 7=26

ե) (7 – 7) ⋅ 8 + (5 – 5) ⋅ 4=0

զ) (7 – 7) ⋅ (5 – 5)=0

8. Կրճատիր կոտորակները՝

5/10,=1/2

  34/17,=2/1

120/360,=1/3

  900/27000,=1/900

  3535/35=101/1

1.      Դավիթը երեք նետով կրակում է թիրախին (տե՛ս նկարը): Առաջին անգամ նա վաստակում է 12 միավոր, երկրորդ անգամ՝ 15 միավոր: Քանի՞ միավոր է վաստակում Դավիթը թիրախին երրորդ անգամ կրակելուց:

21

2. Հինգ հատ չորս թվանշանով և թվաբանական գործողություններով ստացի՛ր 55:
44:4+44

3..Ջրով լիքը բաժակը կշռում է 400 գրամ: Դատարկ բաժակը կշռում է 100 գրամ: Քանի՞ գրամ է կշռում ջրով կիսով չափ լցված բաժակը:
250

4. Արատեսյան դաշտում աճում են ծաղիկներ։ Ամեն օր ծաղիկների քանակը մեծանում էր ուղիղ երկու անգամ։ Ամբողջ դաշտը ծածկելու համար անհրաժեշտ է 48 օր։ Քանի՞ օր է անհրաժեշտ դաշտի կեսը ծածկելու համար։

47

5.  Նկարում պատկերված  են հինգ պտուտակներ, որոնք խրված են փայտե կտորի մեջ: Դրանցից չորսն ունեն նույն երկարությունը, իսկ մեկ պտուտակն համեմատաբար ավելի կարճ է: Ո՞ր համարի պտուտակն է ամենակարճը:


5

Գտի՛ր օրինաչափությունը, նշի՛ր հարցական նշանի փոխարեն գրված թիվը:

4

Նոր թեմա՝ Թվերի և մեծությունների հարաբերությունները

Տեսություն: Զրոյից տարբեր երկու թվերի՝ a և b քանորդ անվանում եմ նաև այդ թվերի հարաբերություն, իսկ a,b-ն կոչվում են հարաբերության անդամներ:

Օրինակ՝  1/6: ⅓ , այսնինք գրված է  ⅙-ի հարաբերությունը ⅓-ին:

Հարաբերությունն չի փոխվում, եթե նրա անդամները բազմապատկենք կամ բաժանենք զրոյից տարբեր միևնույն թվին:
Օրինակ՝ 30:10=60:20=90:30

Մի  դեպքում բազմապատկեցինք երկուսով, մյուս դեպքում՝ երեքով:
Առաջադրանքներ

1.Հարաբերությունը գրեք կոտորակի տեսքով, որտեղ հնարավոր է պարզեցրեք՝

1:5=1/5

2:4=1/2
30:10=3/1

120:40=3/1

95:25=19/5
10:40=1/4
20:30=2/3
45:9=5/1

2.Անկանոն կոտորակը դարձրու խառը թիվ, իսկ ամբողջ մասը նշիր  կարմիրով ․

12/7=1. 5/7
15/8=1. 7/8
27/10=2. 7/10
45/8=5. 5/8
42/10=4. 2/10
34/ 12=2. 10/12
  72/28=2. 16/28
  70/13=5. 5/13

3.Խառը թիվը դարձրու՛ անկանոն կոտորակ.

 4.1/3=4×3+1/3=13/3
5.2/6=5×6+6/6=36/6=6/1
10.4/10=10×10+4/4=104/4=26/1
  5.7/15=5×15+7/7=67/7

4.Կատարիր կոտորակների բազմապատկումը.

1/22 * 12=6/11    
4/5* 45=36/1
39/10* 40=156/1
48/50*125=1200/1

1/2*3/55=3/110
100/12*6/66=100/136  
8/7*  7/16=1/2

5. Վաչեի արագությունը 5.1/5 կմ/ժ է: Գտեք նրա անցած ճանապարհը

ա)  2 ժամում
5.1/5=5×1+5/5=10/5
10/5×2/1=10/5

բ)  3 ժամում
5.1/5=5×1+5/5=10/5
10/5×3/1=30/5

գ)  6 ժամում
5.1/5=5×1+5/5=10/5
10/5×6/1=60/5
դ)  12 ժամում:
5.1/5=5×1+5/5=10/5
10/5×12/1=120/5

Առաջադրանք 1

Պատմական սկզբնաղբյուրներ-Սիրելի սովորողներ,  ժամանակի մեքենայով եկեք ճամփորդենք հին աշխարհի պատմության էջերով: Անցյալի քիչ, թե շատ ամբողջական պատկերը վերականգնելու համար պատմագետներն օգտվում են պատմական սկզբնաղբյուրներից:

1.Ինչ են ուսումնասիրում, բացահայտում, ծանոթանալ հետևյալ տեսակետին, ամփոփել մի քանի նախադասությամբ:

• հնագետները-Հնագատները այն մարդիկն են, որ ուսումնասիրում են հնադարյան իրերը, ժայռապատկերները և այլն, տեղումների օգնությամբ։
• ազգագրագետները-Ազգագետները այն մարդիկն են, որ ուսումնասիրում են մի ազգության պատմությունը, իրերը, և բացահայտում են այդ ազգության պատմությունը։
• դրամագետները-Դրամագետները այն մարդիկն են, որ գտնում եմ հին գումար, ոսկի և ոսումնասիրում են այդ գումարի պատմությունը։

1.Կատարի՛ր գործողությունը.

1/3 x 12/5=4/5
3/5x 15/6=9/6
3/10x 20/9=6/9       
4/15×25/8=25/30
8/10:4/5=2/2      
10/12: 5/6=2/2   
45/14: 1/7=45/2      
15/12 : 20/24=30/20
11×2/4=22/4             
45/10×3=135/10             
50/10×10/50=1/1    
3×1001/10000=3003/10000

2.Պահեստում 2տ մթերք կար։ Առաջին օրը պահեստից տարան ամբողջ մթերքի 3/10 մասը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 3/10 մասը։ Քանի՞կիլոգրամ մթերք մնաց պահեստում։
1տ=1000կգ
2000:10=200
200×3=600
2000-600=1400
1400:10=140
140×3=420
1400-420=980

3.Գնացքի առաջին վագոնում 36 ուղևոր կար, իսկ մյուսում առաջին  վագոնի ուղևորների 4/9 մասով շատ: Ընդամենը քանի՞ ուղևոր կար այդ երկու վագոններում միասին։
6×6=36
36:9=4
4×4=16
36×16=574

4.Մի տակառում կար 500լ խաղողի հյութ, իսկ մյուսում՝ 1/10 մասով քիչ։ Քանի՞ լիտր խաղողի հյութ կար երկու  տակառներում միասին:
500:10=50
50×1=50
500-50=450
500+450=950

5.Գտնել երկնիշ թվերի քանակը, որոնց թվանշանների գումարը հավասար է 12:
39, 48, 57, 66, 75, 84, 93

6. ¾ կոտորակային թիվը ներկայացրու՛ա. գումարի տեսքով
բ. տարբերության տեսքով1/4+2/4
գ.արտադրյալի տեսքով1/1×3/4
դ.քանորդի տեսքով1/1:3/4

7. Գտեք 5/7-ին հավասար մի կոտորակ, որի համարիչի և հայտարարի գումարը լինի 36:
15/21

8.Երեք բնական թվերի գումարը 364 է: Նրանցից մեկը ամենամեծ երկնիշ թիվն է, մյուսը՝ ամենափոքր եռանիշ պարզ թիվը, գտիր երրորդ թիվը:
165

Կոտորակների գումարումը

Պիցան բաժանել են 8 հավասար մասերի (բաժինների):

Սկզբում վերցրեցին 1 մաս:

Հետո վերցրեցին ևս 2 մաս:

Ընդամենը վերցրեցին 3 մաս կամ պիցայի 3/8-ը:

 + 

1/8+2/8=(1+2)/8=3/8

Տարբեր հայտարարներով կոտորակների գումարումն ու հանումը

Օրինակ.

1. Հաշվենք կոտորակների գումարը՝ 4/5+1/10
4/5+1/10=8/10+1/10=9/10

Քանի որ՝ 4/5=4⋅2/5⋅2=8/10, ապա առաջին կոտորակը կարող ենք փոխարինել իրեն հավասար 8/10 կոտորակով:

Հիմա գումարենք հավասար հայտարարներով կոտորակները՝ 8/10+1/10=9/10

Առաջադրանք

1. Նշված կոտորակները դարձրու՛  72 հայտարարով կոտորակներ

⅓= 1X24/72=24/72
2/9=2X8/72=16/72
12/24=24X3/72=72/72
5/6=6X12/72=66/72
7/8=8X9/72=72/72

2.Կատարի՛ր կոտորակների գումարում կամ  հանում

1/7+2/7=3/7        3/10+4/10=7/10            5/12+7/12=12/12                     16/48+ 21/48 28/45-13/45=15/45      51/76-14/76=27/76              
16/30-5/30=11/30      103/120- 49/120 5/10+3/20=8/13 
1/4+1/2=3/4             3/15+4/5=7/15             1/25+4/5=5/21          
1-3/5 =4/8              1-4/10=9/9          1-12/20=13/32                    
1+2/3=3/5 1+4/13=14/17 87/60-21/60 
1-15/21=14/16         15/30+1/3=16/25 7/25+13/25=20/25

3.Տրված թիվը մեծացրու՛  նշված մասով ։

ա․36-ը մեծացրու իր 2/9 մասով , 44

բ․45-ը մեծացրու իր 3/ 15 մասով , 54

գ․28-ը մեծացրու իր 4/7  մասով 44

4.Տրված թիվը փոքրացրու՛  նշված մասով ։
ա․48-ը փոքրացրու՛ իր 6/ 8 մասով , 84
բ․51-ը փոքրացրու՛  իր 3/17  մասով , 60
գ․35-ը փոքրացրու՛  իր 5/7  մասով : 60

5.Արամը իր ընկերներով գնաց արշավի ։Նրանք առաջին օրը անցան ճանապարհի 3/8 մասը   և հաջորդ օրվան մնաց 10կմ։ Գտի՛ր որքա՞ն էր ամբողջ ճանապարհի երկարությունը:
16

1. Համեմատի՛ր կոտորակները

ա. 1/5 < 2/5
բ . 2/7 < 3/7  
գ. 4/10  > 1/10
դ.  4/8 >1/8
  ե․ 4/10 < 4/7
  զ․ 5/9 < 5/7

2.Կրճատի՛ր կոտորակը.

ա. 3/12
1/4
բ.  4/16
1/4
գ.  10/12
5/6
դ. 10/15
2/3

ե. 14/21
2/3 
զ.28/40
7/10
է.45/25
9/5
ը. 45/25
9/5

3.Գտի՛ր

ա. 25-ի   1/5 մասը  5
բ . 16-ի  1/4 մասը 4
գ.35-ի   1/7 մասը    5         
դ.48-ի  1/6  մասը 8
ե. 100-ի  3/10 մասը 30         
զ.65-ի   2/5 մասը 26

4. Գտի՛ր այն թիվը, որի

ա.1/2 մասը հավաաար է  305, 610
բ. 1/3 մասը հավասար է  40, 120
գ. 1/8 մասը հավասար է  14, 112
դ. 2/3 մասը հավասար է  120, 180

5.  1/2 ,   1/3 , 2/4  ,  5/8 ,  5/12 , 4/6  , 17/24  տրված կոտորակները ներկայացրեք 48 հայտարարով կոտորակների:
1/2=24/48
1/3=16/48
2/4=24/48
5/8=30/48
5/12=20/48
4/6=32/48
17/24=34/48

Հուշում:
1/2=* /48
  քանի որ հայտարարը մեծացել է 24 անգամ ( 48:2=24), ապա կոտորակները կլինեն հավասար, եթե համարիչն էլ նույնքան անգամ մեծանա ՝ 1*24 =24Պատասխան՝ 1/2=24/48

6.Խնդիր: Աննան գիրքը կարդաց 3 օրում։ Առաջին օրը նա կարդաց գրքի 1/5 -ը, երկրորդ օրը՝ գրքի  2/5 մասը։ Գրքի ո՞ր մասը մնաց Աննային երրորդ օրը կարդալու համար։
2/5

(1+2):3+4=5
1×2+3-4+5=6
(1+2×3)-(4+5-6)=7