Ծաղիկը շատ բույսերի ամենավառ և տեսանելի մասն է: Ծաղիկները կարող են լինել մանր կամ խոշոր, վառ գունավորված կամ կանաչ, հոտավետ կամ անհոտ, մենահատ կամ հավաքված ծաղկաբույլերում:
Ծաղիկների հիմնական գործառույթը օրգանիզմի բազմացման համար պտուղներ և սերմեր առաջացնելն է:
Ծաղիկը ցողունին միանում է ծաղկակոթի միջոցով: Ծաղկակոթի վերին լայնացած մասի վրա տեղակայված են բաժակաթերթիկները, պսակաթերթիկները, վարսանդը, առէջները:
Վարսանդը բույսի իգական սեռական օրգանն է, առէջը՝ արական սեռական օրգանը: Այն ծաղիկները, որոնք ունեն և՛ վարսանդ, և՛ առէջներ, կոչվում են երկսեռ ծաղիկներ:
Պտուղների ամենակարևոր գործառույթը սերմերի պահպանումն ու տարածումն է: Պտուղները լինում են հյութալի և չոր:

Հարցեր՝
1. Ինչի՞ց է առաջանում սերմը:

Ցանկացած բույսի կյանքը սկսվում է սերմից։ Սերմերը առաջանում են բույսի ծաղկից: Սերմերով բույսը տարածվում է բնության մեջ և բազմանում:

2. Ի՞նչ մասերից է կազմված սերմը:

3. Ինչի՞ց է առաջանում պտուղը:

Ծաղկից առաջանում են բույսի պտուղները և սերմերը
4. Ինչու՞ են վարսանդը և առէջները համարվում բույսի գլխավոր մասեր:

Վարսանդը և առէջները համարվում են բույսի գլխավոր մասեր, որովհետև վարսանդը բույսի իգական սեռական օրգանն է, իսկ առէջը՝ արական սեռական օրգանը: 

Դիտարկենք մի քանի դեպք:
Վերցնենք 32,831 և 17,625 տասնորդական կոտորակները։ Ուշադրություն դարձնենք նրանց ամբողջ մասերին՝ 32 և 17  քանի որ 32 >17  հետևաբար՝ 32, 831>17,625

Բերենք ուրիշ օրինակ`

Վերցնենք 165,32 և 168,06  թվերը, քանի որ 165 < 168 հետևաբար 165,32 <168,06:

Այժմ դիտարկենք այն դեպքը, երբ ամբողջ մասերը հավասար են, օրինակ՝
14, 25 և 14, 38

Նայում ենք ստորակետից հետո առաջին թվանշանին

/ տասնորդականների կարգին/, քանի որ 2<3
հետևաբար 14, 25< 14, 38:

Նայենք հաջորդ օրինակը՝ 14, 567 և 14, 59

այս օրիանկում ամբողջ մասերը հավասար են, անցնում ենք տասնորդականների կարգին՝  5=5, այս դեպքում անցնում ենք հարյուրերոդականնների կարգին՝ 6<9 հետևաբար՝ 
14, 567 < 14, 59:

Առաջադրանքներ գրքից՝

753. ա)1,24 3,51
բ)0,232 0,123
գ)0,64 3,02
դ)7,12574 0,48007
ե)6,23 7,52
զ)8,20011 9,00007

754. ա) 1,235-2տասնորդական,3հարյուրերորդական
,5հազարերոդական
բ) 1,27-2տասնորդական,7հարյուրերորդական

գ) 3,51-5տասնորդական,1հարյուրերորդական

դ) 0,5-5տասնորդական


755․ ա) 6,35 > 5,19
բ) 7,48 < 7,51
գ) 2,52 < 2,53
դ) 17,49 < 17,5

757.
ա)3,59 < 7,1
բ) 6,28 < 6,9
գ) 0,4 < 0,51
դ) 72,7 > 7,27
ե) 4,1234 > 4,1231
զ) 12,39 > 1,2399

758.
ա)2,078 < 2,780
բ) 3,205 > 3,025
գ) 7,250 > 7,205
դ) 4,290 < 4,295
ե) 12,4 < 12,41
զ) 15,129 > 15,1

759.
ա) 6,92 > 6,9
բ) 1,2 < 1,999
գ) 72,39 > 7,239
դ) 0,48 > 0,4711

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 1.

Հին Հռոմ

Նկարագրիր Ապենինյան թերակղզու աշխարհագրական դիրքը, բնակլիմայական պայմանները/Ճամփորդիր դեպի Իտալիա Google Maps ծրագրով :

Պատմիր Հռոմի հիմնադրման ավանդության մասին, ներկայացրու նաև քո հորինած ավանդությունը Հռոմի մասին:

Ներկայացրու վաղ պատմական Հռոմի կառավարման համակարգը:

Ներկայացրու քո վերաբերմունքը Սերվիոս Տուլիոսի բարենորոգումների մասին:

Դիտել տեսանյութը. Древний Рим за 20 минут, պատասխանել հարցերին

ա.պատմել նոր բացահայտումների մասին

բ.ամենահետաքրքիր հատվածը

գ. նոր բառերի բացահայտում

Աղբյուրները՝ Համաշխարհային պատմություն, էջ 105-109, համացանց

Առաջադրանք 2

Հռոմեկան քաղաք-պետությունը Ք.ա. 5-3-րդ դարեր

Նկարագրել, համեմատել պատրիկների, պլեբեյների իրավունքները:

Տուր «հանրապետություն» հասկացության բացատրությունը:

Պատմիր հռոմեական բանակի կառուցվածքի մասին:

Աղբյուրները’ Համաշխարհային պատմություն, էջ 110-114, համացանց

   Հին Հռոմի պատմության արշալույսը․

Լրացուցիչ աշխատանք/թարգմանություն ապրիլի 8-30-ը/

АРМИЯ ДРЕВНЕГО РИМА: Интересные факты

Римская империя. Древний Рим/

Реконструкция древнего города Рим/դիտել/

«Ցիցերոնի 20 իմաստուն մտքերը»-թարգմանություն

Մեկ վեգետատիվ շրջանում զարգացող ցողունն իր տերևներով և բողբոջներով կոչվում է ընձյուղ: Ընձյուղն ապահովում է բույսի օդային սնուցումը:
Ցողունն ունի հիմնականում փոխադրող գործառույթ: Ջուրը և նրա մեջ լուծված հանքային աղերը ցողունի անոթներով արմատներից տեղափոխվում են դեպի տերևներ, իսկ տերևներից մաղանման խողովակներով տեղափոխում են սինթեզված նյութեր: Ցողունը պահում է իր վրայի տերևները, ծաղիկները և պտուղները՝ իրականացնելով հենարանային գործառույթ: Ցողունը կարող է կուտակել պահեստային սննդանյութեր՝ կատարելով պաշարող գործառույթ: Ցողունի միջոցով ընձյուղն իր տերևները և բողբոջները ուղղում է դեպի լույսը:

Տերևները կազմված են տերևաթիթեղից, որը ցողունին միացած է տերևակոթով: Որոշ բույսերի տերևներ չունեն արտահայտված տերևակոթ:
Ցողունի վրա տերևները սովորաբար այնպես են դասավորված, որ միմյանց վրա ստվեր չեն գցում:
Տերևի հիմնական գործառույթներն են օրգանական նյութերի սինթեզը, ջրի գոլորշիացումը:
Բողբոջը սաղմնային ընձյուղ է: Գարնան գալուն պես, բողբոջները բացվում են՝ առաջացնելով երիտասարդ տերևներ, ծաղիկներ, սկսվում է ընձյուղի աճը:

Լրացուցիչ նյութ՝ Ընձյուղի կառուցվածքը
Գրականության հղումը 105, 106 էջերը

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1. Ի՞նչ է ընձյուղը: Ո՞րն է ընձյուղի գլխավոր գործառույթը:

Ցողունը իր տերևներով և բողբեջներով կոչվում է ընձյուղ

Ընձյուղի գլխավոր գործառույթն նրանում է որ, այն ապահովում է բույսը օդային սնուցումը:

2. Ի՞նչ նշանակություն ունեն տերևները և ի՞նչ տիպի են լինում:

Տերևների մեջ սինթեզվում են նյութերը և մանր խողովակների միջոցով դեպի ծաղիկը, պտուղը և  սերմը, Տերևի հիմնական ֆունկցիաներն են օրգանական
նյութերի սինթեզը, ջրիգոլորշացումը:

3. Ի՞նչ գործառույթներ է կատարում ցողունը:

Ցողունը հանքային աղերը ջրի մեջ ներծծված տեղափոխում է դեպի տերևները դա կոչվում է փոխադրական ֆունկցիա:

1. Գրեք սովորական կոտորակների հիմնական հատկությունը:

Եթե կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկել կամ բաժանել միևնույն բնական թվով, ապա կստացվի տրված կոտորակին հավասար կոտորակ:

a/b=(a:n)/(b:n),a/b=(a⋅n)/(b⋅n), a,b,n∈N

Կոտորակի համարիչի ու հայտարարի բաժանումը միևնույն զրոյից տարբեր թվի, կոչվում է կոտորակի կրճատում:

Օրինակ`

12/16=(12:4)/(16:4)=3/4

Երկու սովորական կոտորակներ իրար հավասար են, եթե առաջին կոտորակի համարիչի և երկրորդ կոտորակի հայտարարի արտադրյալը հավասար է  առաջին կոտորակի հայտարարի և երկրորդ կոտորակի համարիչի արտադրյալին:

Օրինակ`

2⋅35=70=7⋅10   ⇒   2/7=10/3

2.Գրեք տասնորդական կոտորակը կարգային միավորով բազմապատկելու կանոնը։

Տասնորդական կոտորակը կարգային միավորով բազմապատկելու համար պետք է ստորակետը դեպի աջ տեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի զրո որ կա կարգային միավորում։

3.Գրեք տասնորդական կոտորակը կարգային միավորի բաժանելու կանոնը։

Տասնորդական կոտորակը կարգային միավորի վրա  բաժանելու  համար պետք է ստորակետը դեպի ձախ տեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի զրո որ կա կարգային միավորում։

4.Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 65,103 ⋅ 10 = 651,03  
գ) 7,393 ⋅ 100 = 739,3
  ե) 59,32 ⋅ 10 = 593,2

բ) 0,329 ⋅ 100 =32.9
  դ) 0,999 ⋅ 100=99.9
    զ) 0,018 ⋅ 100=1.8

5.Ճի՞շտ է, որ`

ա) 75,30 = 75,3 այո  գ) 96 = 96,0  այո       ե) 40,3 = 40,300 այո բ) 1,64 = 1,6400 այո  դ) 10,08 = 10,8 ոչ  զ) 17 = 170այո

6.Կատարե՛ք բաժանում.

ա) 35,707 ։ 10=3.5707          դ) 12,4 ։ 10=1.24                է) 300 ։ 100=3

բ) 123,98 ։ 100=1.2398         ե) 673,1 ։ 10=67,31             ը) 45,6 ։ 10=4.56

գ) 1245,765 ։ 1000=1.245765   զ) 829 ։ 100=8.29             թ) 12,25 ։ 100=0,1225

7.Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ մեծ է տրված թվից.

ա) 81,2=8120    բ) 0,1=10    գ) 0,002=0,2    դ) 125,1=12 510    ե) 6,29=629

8.Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ փոքր է տրված թվից.

ա) 36,62=0.3662  բ) 81,543=0,81543  գ) 231,7=2,317 դ) 22,44=0,2244  ե) 23,003=0,23003

Երկու այծ

Երկու կամակոր այծ դեմ առ դեմ եկան մի նեղ գերանի վրա, ուր կամուրջ էր ձգված մի
գետակի վրա:
Երկուսը միանգամից չէին կարող անցնել այդ նեղ կամուրջով. պետք է նրանցից մեկը ետ
կանգներ և մյուսին ճանապարհ տար:

• Դու ետ գնա, որ ես անց կենամ, — ասաց մեկը:
• Ինչո՞ւ դու ետ չես քաշվում, քան թե ինձ ես առաջարկում, — պատասխանեց մյուսը:
• Քեզ ասում եմ, ետ քաշվիր, առաջ ես եմ բարձրացել կամրջի վրա:
• Ներողություն կանես: Գիտե՞ս ում հետ ես խոսում, որ դեռ բարկանում էլ ես:
  Այծերը ճակատ ճակատի զարկեցին, իրար գլուխ պատռեցին, և վերջը երկուսն էլ
  կամուրջից սայթաքեցին, ջուրը թափվեցին:

1. Գրիր հինգ հատ խառը թիվ /հայտարարը լինի 10 կամ 100, այնուհետև գրիր դիրքային գրառումով
Օրինակ`
3. 2/10=3,2  կամ 4.1/100=4,01

5. 25\100=5 ,25

5․ 6/10=5,6

8. 15/100=8,15

99. 9/10=99,9

8. 1/10=8,1

2. Գրիր հինգ հատ անկանոն կոտորակ /որոնց հայատարը 10 կամ 100/, դարձրու խառը թիվ, հետո գրիր դիրքային գրառումով.
օրինակ՝
45/10= 4.5/10=4,5

35/10=3, 5/10=3,5

116/10=11, 6/10=11,6

538/100=5, 38/100=5,38

173/100=1, 73/100=1,73

99/10=9, 9/10=9,9

3. Տասնորդական կոտորակի դիրքային գրառման մեջ ստորակետից հետո կա չորս թվանշան։ Որքա՞ն է այդ կոտորակի հայտարարում եղած զրոների քանակը։

4 հատ 0

4. Գրելով տասնորդական կոտորակը դիրքային գրառումով՝ գտեք նրա ամբողջ մասը.

ա)91/10=9,1

բ)124/100=1,24

գ)2904/100=29,4

դ)11/10=1,1

5. Գրելով տասնորդական կոտորակը դիրքային գրառումով՝ գտեք նրա կոտորակային մասը.

ա)91/10=9, 1/10

բ)124/100=1, 24/100

գ)2904/100=29, 4/10

դ)11/10=1, 1/10

Италия
Пасха в Италии является самым популярным и любимым праздником. В Пасхальное воскресенье на главной площади Рима собираются тысячи человек, чтобы услышать поздравления Папы. Традиции празднования Пасхи в Италии имеют многовековую историю. Например, раньше на Пасху в Италии существовала традиция разносить накануне праздника с помощью факела по жилищам огонь, разожженный в церкви.

В современной Италии принято устраивать пасхальный завтрак: это непременные яйца вкрутую, копченая колбаса и несладкий сырный кулич. Или казатьелло — неаполетанский соленый пирог с яйцами, сыром и колбасой. Или та же неаполетанская пастьера — пирог с рикоттой и замоченной пшеницей. Несмотря на то, что этот вкуснейший, но тяжеловатый десерт пекут круглый год, пастьера лучше других блюд символизирует возрождение.

Франция

Во Франции в день Великого Воскресения прямо посреди площади жарят огромный яичный омлет. На блюдо в среднем тратят около 4 500 яиц и несколько сотен килограммов мяса. А еще в день Пасхи тут на всех улицах продают миллионы шоколадных фигурок зайцев, цыплят, колокольчиков, яиц и других сопряженных с праздником талисманов. Если французы слышат колокола в Пасхальное воскресенье, они обнимаются и целуются. Французы говорят, что звон колоколов навещает Папу Римского.

Великобритания

Пасха — главный религиозный праздник в Британии. В этой стране существует традиция угощать друг друга яйцами, но вовсе не куриными, а шоколадными с карамельной начинкой. При этом на родине Кейт Миддлтон существует пасхальная традиция одеваться во все новое. Это символизирует пробуждение природы и начало нового жизненного этапа.

Польша

Обычно празднуются два дня: воскресенье и понедельник. Утро Пасхального воскресенья начинается с праздничной мессы в костеле, после чего поляки садятся за праздничный стол. За этим столом по традиции должны собраться все поколения одной семьи. Праздничная трапеза начинается с молитвы. Завтрак состоит из освященной пасхи, яиц, хрена, мяса и колбасы.

Следующий за Пасхальным воскресеньем — «мокрый понедельник». Поляки щедро поливают друг друга водой. Водяные «бомбы», пакеты, наполненные водой, падают из окон на мостовые и головы прохожих, взрываются в вагонах метро, обливая пассажиров, но никто не жалуется, наоборот, все довольны. Считается, что вода приносит здоровье, удачу и прибыль в хозяйстве.

Мексика

Пасху в Мексике празднуют почти две недели. В Страстную пятницу стартует пасхальный карнавал с роскошными постановками Страстей Христовых, танцами и фейерверками. Над улицами развешивают гирлянды из пестрой бумаги. А в субботу развешивают кукол Иуды из папье-маше, к которым цепляют петарды и хлопушки. К концу дня этих кукол взрывают.

Жители страны к этому большому празднику серьезно готовятся, постятся и истязают себя разнообразными послушаниями и пытками. Мексиканцы верят, что тот, кто познает на себе муки Иисуса Христа на пути к Голгофе (уличная мистерия Crucis), станет добрее, чувствительнее к бедам других и благодаря всему этому — счастливее. Сама же Пасха в Мексике озарена светлой радостью и тихими семейными посиделками.

Австралия
Главный символ Пасхи в Австралии не кролик, а Билби. Именно его изображения украшают пасхальные сувениры. Что касается традиционных угощений, то пасхальный стол австралийцев не обходится без жареной баранины или цыпленка, а также торта-безе, украшенного фруктами. Пасху в Австралии празднуют на природе. Так как австралийцы верят, что в этот праздник очищается воздух, а вода в источниках приобретает свойства, похожие на свойства святой воды. Кроме того, на Пасху в Австралии ежегодно проходит фестиваль больших воздушных шаров, сделанных в виде пасхальных яиц.

Америка

Будучи страной многонациональной, в которой уживаются верующие самых разных конфессий, Америка не соблюдает какие-то определенные обычаи празднования Пасхи. Единственной характерной особенностью, считающейся общей для американцев всех религий, является то, что в светлое воскресенье все они собираются за большим столом в семейном кругу. Главными блюдами на семейном ужине в пасхальный день являются картофель, ветчина с ананасами и фруктовые салаты. В Америке очень популярна пасхальная игра: катание яиц по наклонному газону. Дети соревнуются, кто дальше и без остановки сможет прокатить свое яйцо. Самое большое соревнование бывает в пасхальное воскресенье на газоне близ Белого дома в Вашингтоне. Сотни детей приходят со своими пасхальными корзинками, наполненными ярко раскрашенными яйцами, и катают их вниз по лужайке около президентского дворца. 

Թեմա՝ Տասնորդական կոտորակներ

1.Ի՞նչ թվանշան է գրված 364, 50791 կոտորակի`

ա) հարյուրավորների կարգում, 3

բ) տասնորդականների կարգում, 5

գ) տասհազարերորդականների կարգում, 9

դ) տասնավորների կարգում։ 6

2.Թվանշաններով գրե՛ք կոտորակը.

ա) զրո ամբողջ մեկ հարյուրերորդական, 0,01

բ) յոթ ամբողջ քսանհինգ հազարերորդական, 7,0025

գ) երեսուներկու ամբողջ տասնութ տասհազարերորդական, 32,00018

դ) զրո ամբողջ երկու հարյուր երեսունյոթ հազարերորդական, 0,237

ե) հարյուր ութսունյոթ ամբողջ երեք հարյուր իննսուն

հազարերորդական։ 187,039

3. Սովորական և խառը կոտորակները գրեք տասնորդական կոտորակի տեսքով՝

3. 1/10=3,1
2.9/10=0,29
3/10=0,3
5/10=0,5
5.12/100=0,0512
7.21/100=0,0721

6.91/100=0,0691
4/10=0,4

85/10=8,5

11. 1/10=11,1

4.Գրեք անկանոն կոտորակի տեսքով.
3,2=3, 2/10
14,5=14, 5/10
11,6=11, 6/10
10,111=10, 111/1000
24,25=24, 25/100
1,289=1, 289/1000
127,3=127, 3/10

Օրգանը մարմնի մաս է, որն ունի որոշակի կառուցվածք, ձև և տեղ օրգանիզմում: Արմատը և ընձյուղը (ցողունն՝ իր վրա դասավորված տերևներով և բողբոջներով ) բույսի վեգետատիվ օրգաններն են: Դրանք ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացումը:
Ծաղիկը, պտուղը և սերմը բույսի գեներատիվ (սեռական ) բազմացման օրգաններն են:
Արմատ: Արմատներով բույսն ամրանում է հողին: Արմատի բազմաթիվ ճյուղավորումները ձևավորում են արմատային համակարգը: Այն կազմված է գլխավոր, հավելյալ և կողքային արմատներից: Գլխավոր արմատը զարգանում է սերմի սաղմնային արմատիկից, իսկ հավելյալ արմատները՝ ցողունի ստորին մասից, երբեմն նաև տերևներից: Գլխավոր և հավելյալ արմատներից առաջանում են կողքային արմատներ:

Արմատային համակարգը լինում է առանցքային՝ լավ զարգացած գլխավոր արմատով:
Արմատային համակարգը ոչ միայն բույսն ամրացնում է հողին կլանում է ջուր և նրա մեջ լուծված հանքային աղեր:
Լրացուցիչ՝ Ծաղկավոր բույսերի օրգանները
Ծաղկի կառուցվածքը, Գրականության հղումը

Հարցեր՝
1. Ուսումնական նյութ պատրաստիր ծաղկի կառուցվածքի մասին:
2.Որո՞նք են բույսի վեգետատիվ և գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթ են կատարում: Վեգետատիվ օրգաններն են արմատը և ցողունը, նրանք ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացումը:

Գեներատիվ օրգաններն են ծաղիկը, պտուղը և սերմը։ Նրանք բազմացման օրգաններն են։
3.Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

Արմատային համակարգը ոչ միայն բույսն ամրացնում է հողին կլանում է ջուր և նրա մեջ լուծված հանքային աղեր: