Автор: Ռոբերտ Մխիթարյան

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Բառարան

կայլակի-կհոսի

թող ըլլա-թող լինի

ցորյանի-ցորենի

աղուն-աղալու համար պատրաստված հացահատիկ

Առաջադրանքներ

1․ Այս բառերն էլ ի՛նքդ բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր․

Ակոս, կոչնակ, գյուղակ, բերրիություն, ցող, օրհներգություն, գերանդի, ամբար, բերկրություն, հորդել։

2․ Չորսից վեց նախադասությամբ արձակ փոխադրի՛ր բանաստեղծությունը։

3․ .Ինչպիսի՞ հայրենիք է ուզում ունենալ քնարական հերոսը, ի՞նչն է կարևորում:

4․ Ի՞նչը կփոխեիր կամ ի՞նչ կավելացնեիր (կպակասեցնեիր):

5. Մաղթանքներից մեկն ընտրի՛ր որպես վերնագիր. պատճառաբանի՛ր ընտրությունդ:

6․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը և տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստի՛ր։

10.Перепишите, допишите окончания прилагательных.
Солнечный день, школьный портфель, большой словарь, быстрый конь, строгый
учитель, белый журавль, огромнвй камень, яркый фонарь, острый гвоздь, лесной
житель.

11. Вставьте вместо точек подходящие по смыслу существительные. 1. У Миши был новый рюкзак 2. Вдали виднелся большой город . 3. Весь день шёл
сильный грохот . 4. В школьном зале стоит старый стол . 5. Школьный учитель посоветовал
мне прочитать эту книгу.

1․ Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից):

Արծիվ, առյուծ, հուռթի, մռմուռ, մարմառ, մռմռոց, փրփրել, բարբարել, արհամարհել, բարձ, պառկել:

2․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ սառն (սառն, ցուրտ, պաղ) էր, ճիշտ օրվա նման:

Ալեկոծված (սիրտը շուռ եկած, տակն ու վրա եղած, ալեկոծված, հուզված, վրդովված) ծովը ծեծում էր ափերը:

Ինչո՞ւ ես այդպես անսասան (աներեր, հաստատուն, անսասան, անշարժ, անդրդվելի, անխախտ) նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Մարդն այնպես արագ(շուտափույթ, արագ, շուտ, հապճեպ) էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո հանդգնեց (համարձակվեց, սիրտ առավ, խիզախեց, հանդգնեց) ու մոտ եկավ:

Ի վերջո այնպիսի մի տաճար կառուցեց (շինեց, կառուցեց, կերտեց), որ բոլորին զարմացրեց իր արվեստով։

3․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի (կարող ես օգտվել բառարանից)։

Շրջել, խորհրդածել, կողոպտել, խենթանալ, արտասվել, մտածել, գողանալ, ցնորվել, մտորևլ, շրջագայել, հափշտակել, մտմտալ, թալանել, խելագարվել, խորհել, հեկեկալ, ցնդել, հեծկլտալ, ողբալ, հիմարանալ, գռփել, թափառել, լալ, գժվել, պտտել:

4․ Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկարը հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Հագին զարդանախշ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Տաճարի նախշազարդ արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

5.Բաղադրյալ բառեր կազմիր այնպե՛ս, որ տրված բառերի առաջին բաղադրիչները լինեն վերջում: Ի՞նչ է փոխվում:

Օրինակ՝

բռնակալ — լիաբուռ:

Գրական-պատմագիր, շնչասպառ-անշունչ, քնել-անքուն, ջրկիր-աղաջուր, գլխարկ-անգլուխ, խմբավար-նվագախումբ:

արապմունք 50․ (Տոնական դաս)

1.Ինչ խնդիր  կառաջարկես  մաթեմատիկական ֆլեշմոբի դեկտեմբեր ամսվա համար։(Երկարաժամկետ նախագիծ)

2.Տոնական դասին նվիրված՝ Կատակ խնդիրներ։

3. Հաշվիր
4-8=-4

 5-17           =-12

         5-25         =-20
10-25            =-15
0-18                  =-18
-3-6              =-9
-17-25        =-42
-14-10 = -24
-10+12   =+2
-15+20     =+5
-17+51        =+34
20-(+15)   =5
30-(+12)        =18
-28-(+25)       =-3 

4.Հաշվիր

         ա) (–18) · (+3),  =-36
բ) (+15) · (–4),   =60
գ) (–100) : (+10),    =-10
դ) (0) :(–15)=0

        5. Լրացրու՛ բաց թողած  փակագծեր անպես, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն.

3+7×2-5=15                             
18-8:2+5=9                           
2×3+4:2=5

        5+12-8:2=7                              
22-20:2+3=18                    
17-24:2+4=13

         6.Ապրանքի գինը նախ իջեցվել է 30%-ով, ապա՝ ևս 20 %-ով։Որքա՞ն է դարձել ապրանքի գինը, եթե սկզբնական գինը եղել է 9000 դրամ։
9000:100×30=2700
6300:100×20=1260
6300-1260=5040



Կատակ խնդիրներ՝
1. 50կգ
2. 10 օրում
3. հավասար են
4.
5. 2400
6. 2 կգ
7. ավել ճանապհար չի անցնում
8. 24 կմ
9. 200
10. 10

Задание № 4.

Прочитай предложения, вставь подходящие по смыслу слова.

В ночном небе ярко сверкают звёзды.

Стая крикливых журавлей пронеслась над полем

Осенью на приусадебном участке дети собрали хороший урожай.

Я с другом прочитал интересный детектив.

На уроке русского языка мы писали сочинение.

Слова для справок: урок, небо, участок, поле, друг.

Задание № 5.

Прочитай слова, запиши эти существительные в родительном,

дательном и предложном падежах.

	Родительный падеж	Дательныйпадеж	Предложный падеж
корона	короны	короне	О короне
Володя	Володи	Володе	О Володе
берёза	берозы	берёзе	О берёзе
библиотека	библиотеки	библиотеке	О библиотеке
тетрадка	тетрадки	тетрадке	О тетрадке

Задание № 7.

Определи и запиши склонение существительных, просклоняй эти слова,

выдели окончания.

Падежи
Именительный	тётя	мечта	лось	солнце	свиристель	даль
Родительный	Тёти	Мечты	Лося	Солнца	Свиристели	Дали
Дательный	Тёте	Мечте	Лосю	Солнцу	Свиристеле	Дали
Винительный	Тётю	Мечту	Лося	Солнцу	Свиристель	Даль
Творительный	Тётей	Мечтой	Лосем	Солнцем	Свиристелью	Далью
Предложный	О тёте	О мечте	о лосе	О солнце	О свиристеле	О дали

1. Գտիր այն թիվը, որի`

ա) 3 %-ը հավասար է 60-ի,=2000
գ) 20 %-ը հավասար է 54-ի,=270

բ) 17 %-ը հավասար է 340-ի,=2000
դ) 2 %-ը հավասար է 37-ի:=1850

2. Թվի 15 %-ը հավասար է 12-ի: Գտե՛ք այդ թվի`

ա) 5 %-ը,=4
գ) 30 %-ը,=24

բ) 75 %-ը,=60

դ) 150 %-ը:=140

3. Հետևյալ թվերից ո՞րն է ամենամեծը
-30, –18,  7, –1, 0, 11, -24, 77, 2 ,–6, -400:
77

4. Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք
A (–3), B (+7), C(–6), D (+1), E (+8), F (–5), G (–4) կետերը, նշի’ր ամենաձախ կողմում  գտնվող տառը։

5)Հաշվիր․

ա) |– 3| – |– 1|

բ) |15| · |– 12|

6)Կատարիր գումարումը.

ա) (–21) + (+8),=-29
բ) (+19) + (–12)=+31
գ)(-11)+(-39)+(-50)=
դ)+(15)+(+185)+(400)+(-600)

7)Կատարե՛ք հանում.

ա) –48–(–25)

բ) –17 – (+34)
գ) +893-(-7)
դ) -91-(11)

8)Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) (–*) ։ (–20) = 4,

բ) * ։ (–5) = 2
գ) * x (-450)=-4500
դ)255:(-*)=-51

9.Կոնգո գետն ունի 4320 կմ երկարություն։ Ի՞նչ երկարություն կունենա այդ գետի պատկերումը
1 ։ 216.000.000 մասշտաբով գծված քարտեզում։

1. ա) Երկու ամբողջ թվերի քանորդը դրական է։ Ի՞նչ նշաններ կարող են ունենալ բաժանելին և բաժանարարը։

+

բ) Երկու ամբողջ թվերի քանորդը բացասական է։ Ի՞նչ նշաններ կարող են ունենալ բաժանելին և բաժանարարը։

—

2. 30 թիվը ներկայացրե՛ք՝

ա) նույն նշանն ունեցող երեք արտադրիչների արտադրյալի տեսքով,

բ) չորս արտադրիչների արտադրյալի տեսքով. այդպիսի արտադրյալում քանի՞ արտադրիչ նույն նշանը կարող են ունենալ։

3. Բերե՛ք այնպիսի երեք ամբողջ թվերի օրինակ, որ նրանց արտադրյալը լինի բացասական թիվ, իսկ ցանկացած երկու թվերի արտադրյալը լինի  դրական թիվ։

4. Գտե՛ք , թե ինչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) | * | = 4,
բ) | * | = 0,
գ) 6 . | * | – 2 = 10,
դ) 2 . | * | = 8,
ե) – | * | = –1,
զ) 8 .| * | = 0։

5. Գտե՛ք արտահայտության արժեքը` նախ գումարելով բոլոր դրական թվերը, ապա` բոլոր բացասական թվերը.

ա) –7 + 4 + (–2) + (–3) + 10 + (–14),

բ) 10 + (–8) + 6 + (–9) + (–15) + 20:

6. (–27) + (–13) գումարին գումարե՛ք առաջին գումարելիի հակադիրթիվը։

7. Մի թիվ 4-ից փոքր է։  Պարտադի՞ր է, որ այն դրական թիվ լինի։

8. Մի թիվ –1-ից մեծ է։ Պարտադի՞ր է, որ այն դրական թիվ լինի։

9. Խնդիր օլիմպիադայից։ Վեց երեխա հանդիպեցին և բոլորը միմյանց ողջունեցին ձեռքսեղմումով։ Ընդամենը քանի՞ ձեռքսեղմում եղավ:

1. Համեմատի՛ր․

ա) (–5) ·0  <  4,       
գ) –100 < 100 · (–3) · 0,
բ) (7 · 0) · (–9) և> –2
դ) 8 > 37 · (0 · 20)։

2.  Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

ա) (–14) · (–5) <0,
բ) 2 · 3 > (–4) · (–2),
գ) (–8) · 5 < 0,
դ) 2 · (–20) = (–10) · 4,
ե) 7 · (–3) > (–2) · (–1),
զ) (–12) · (–2) > 5 · (–1)։

3.Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) (-21) + 20= –1,
դ) (-4) – 7 = –11,         

 է) 15 + -12 = 3,

բ) (–8) + 2= –6,
ե) (-8) +(- 2 )= –10,   
ը) 28 + (-8) = 20,

գ) –20 + (+10) = –10,
զ) (-11) -(-20 )= 9,   
թ) –5 + (-6) = –11։

4. Գտնելով օրինաչափությունը՝ լրացրո՛ւ բաց թողնված թիվը՝ 8, 18, 38, 78,158 , 318:

5․Օպերատրը օրական 6 ժամ աշխատելով, 3 օրում կարող է 45 էջ մուտքագրել։ Նա օրական քանի՞ ժամ պետք է աշխատի, որ 8 օրում 160 էջ մուտքագրի։
8 ժամ

6․Եթե մտապահված թվի եռապատիկին գումարենք 4 և ստացված թիվը բաժանենք 7-ի, ապա կստանանք 13։ Գտնել մտապահված թվի թվանշանների գումարը։
13×7=91
91-4=87
87:3=29
2+9=11
7.Հաշվիր.

ա)  | –11 + 1 |=10
բ)  | –21 — 11 |=32

8. Գտիր այն թիվը, որի 20% հավասար է 15-ի։
75

Հայկական տարանունները — օշոշ, հավածաղիկ, արգանդախոտ, խնծադեղ, կոկոռճիկ, կուծուռի, լալապնդիկ։ Դեղատնային երիցուկը բարդածաղկավորների (Compositae) ընտանիքին պատկանող բուրումնավետ, միամյա բույս է։

Երիցուկն ունի մինչև 60 սմ բարձրություն։ Արմատն առանցքային է, բարակ, ճյուղավորված։ Ցողունը ուղղաձիգ է կամ վեր սլացող, բարակ, ճյուղավոր։ Տերևները դասավորված են հերթադիր, նստած, երկակի կամ եռակի փետրավոր, կտրտված բարակ, նեղ հատվածներով։

Ծաղկային զամբյուղիկները խոշոր չեն, նստած են ցողունի գագաթներին և երկար ծաղկակիրների ճյուղերին։

Ծաղկազամբյուղի եզրային ծաղիկները վարսանդավոր են (իգական), լեզվակավոր, սպիտակ գույնի։ Ծաղկազամբյուղի ներքին ծաղիկները ոսկեդեղնավուն են, երկսեռ, ձագարա-խողովակաձև։ Ծաղկակիրը երկարակոնաձև է, ներսում դատարկ, մերկ, ծաղկման վերջում երկարում է։

Երիցուկի պտուղը կորացած, հիմքում սեղմված, եռկողանի, գորշ կանաչավուն գույնի սերմիկ է։

Բույսի բոլոր օրգաններն ունեն ուժեղ բուրումնավետ հոտ։

Դեղատնային երիցուկը ծաղկում է մայիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Պտուղները սկսում են հասունանալ հուլիս ամսին։ Բազմանում է սերմերով։ 1000 հատիկ սերմերի քաշը հասնում է 0,03-0,07գ։ Սելեկցիայի ենթարկված (պոլիպլոիդ) տեսակներինը` 0,075-0,08գ.։ Դեղատնային երիցուկը տարածված է ԱՊՀ եվրոպական մասի հարավային և միջին գոտիներում, Կովկասում, Միջին Ասիայում և Սիբիրի հարավային շրջաններում:

Բույսն աճում է փշատերև, խառը և լայնատերև անտառների բացատներում, ճանապարհների երկայնքով, անտառահատված մասերում, բնակավայրերում, այգիներում, ցանքատարածություններում։

Որպես մոլախոտ կարող է հայնվել տարբեր վայրերում, սակայն սովորաբար 1-2 տարուց հետո անհետանում է, չդիմանալով այլ տեսակի բույսերի մրցակցությանը։

Վայրի վիճակում դեղատնային երիցուկն ավելի հաճախ հանդիպում է Ուկրաինայում, Մոլդովայում, Կրասնոդարի երկրամասում և Ռոստովի մարզում։

Դեղատնային երիցուկը` որպես դեղամիջոց, հայտնի էր դեռ Հին Հունաստանի և Հռոմի բժիշկներին։

Ավիցեննան գտնում էր. «Երիցուկը օգտակար դեղ է հյուծվածության դեմ, քանի որ նրա ջերմությունը նման է կենդանու ջերմությանը»։