Հարցերի քննարկում, բանավոր հաշվարկ:
Թեմա՝ Ռացիոնալ թվերի գումարումը

Միևնույն նշաններով ռացիոնալ թվերի դեպքում՝

 Միևնույն նշաններով ռացիոնալ թվերը գումարելու համար պետք է՝

• գումարել թվերի մոդուլները
• արդյունքի դիմաց դնել գումարելիների ընդհանուր նշանը
  
  օրինակ՝
  -3/14+(-1/14)=-(|-3/14|+|-1/14|)=-(3/14+1/14)=-4/14=-2/7
  
  Տարբեր նշաններով ռացիոնալ թվերի գումարումը

Տարբեր նշաններով ռացիոնալ թվերը գումարելու համար պետք է՝

• մեծ մոդուլից հանել փոքր մոդուլը

արդյունքի դիմաց դնել մեծ մոդուլով գումարելու նշանը

-5/14+9/14=+(|+9/14|-|-5/14|)=+4/14=2/7
Կատարիր գործողությունները՝
8/9+5/9=13/9
17/25-8/25=9/25
31/40-11/40=20/40=1/2
31/32+63/32=94/32=47/16

531.

ա)-1/2+(-1/2)=-(|-1/2|+|-1/2|)=-(1/2+1/2)=-2/2=-1

բ)-1/3+(-1/3)=-(|-1/3|+|-1/3|)=-(1/3+1/3)=-2/3

գ)-1/10+(-1/10)=-(|-1/10|+|-1/10|)=-(1/10+1/10)=-2/10

դ)-2/7+(-5/7)=-(|-2/7|+|-5/7|)=-(2/7+5/7)=-7/7=-1

ե)-2/3+(-1/3)=-(|-2/3|+|-1/3|)=-(2/3+1/3)=-3/3=-1

զ)-7/12+(-1/12)=-(|-7/12|+|-1/12|)=-(7/12+1/12)=-8/12=-2/3

532.

ա)-1/2+2/3=+(|2/3|-|1/2|)=(2/3-1/2)=1/6

բ)-1/4+3/4=+(|3/4|-|1/4|)=(3/4-1/4)=2/4=1/2

գ)1/5+(-3/5)=+(|1/5|+|3/5|)=(1/5+3/5)=2/5

դ)3/7+(-4/7)=+(|3/7|+|4/7|)=(3/7+4/7)=1/7

ե)8/13+(-12/13)=+(|12/13|+|8/13|)=(12/13+8/13)=7/13

զ)19/25+(-24/25)=-(|24/25|+|19/25|)=-(24/25+19/25)=9/25

533.

ա)1/2+(-1/2)=-(|1/2|+|1/2|)=(1/2+1/2)=2/2=1

բ)-5/6+5/6=-(|5/6|+|5/6|)=(5/6+5/6)=2/6

գ)-2/3+2/3=-(|2/3|+|2/3|)=(2/3+2/3)=2/3

Ըստ բառիմաստային ընդհանրությունների և քերականական յուրահատկությունների՝ գոյականները բաժանվում են հետևյալ խմբերի՝

• Հասարակ և հատուկ գոյականներ
• Թանձրացական (նյութական) և վերացական գոյականներ
• Անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ
• Շնչավոր և անշունչ գոյականներ

Հասարակ և հատուկ գոյականներ

Այն բառերը, որոնք անվանում են առարկայի տեսակը ընդհանուր կերպով և կարող են մասնավորվել տվյալ տեսակի բոլոր առարկաների վրա, կոչվում են հասարակ գոյականներ, օրինակ` աղջիկ, մարտ, գյուղ և այլն:

Միևնույն տեսակին պատկանող, ամեն մի առանձին առարկային տրվող անունները կոչվում են հատուկ անուն կամ հատուկ գոյական, օրինակ` Աննա, Հայկ, Հայաստան, Աղստև և այլն:

Հատուկ անուններ են՝

• Անձնանունները
• Տեղանունները
• Կենդանիներին տրվող անունները
• Կազմակերպությունների, հիմնարկների, թերթերի, գրական երկերի անվանումները

Թանձրացական (նյութական) և վերացական գոյականներ

Նյութական գոյականներն անվանում են բնության մեջ առկա առարկաներ և երևույթներ՝ հող, ջուր, մարդ, անտառ…

Թանձրացական գոյականներն անվանում են բուն առարկայական աշխարհն իր ամբողջ բազմազանությամբ,  բնության մեջ առկա առարկաներ և երևույթներ՝ հող, ջուր, մարդ, անտառ….

Վերացական գոյականները նյութական մարմիններ չեն անվանում, այլ ցույց են տալիս երևույթներ (բնության, հասարակական, մտավոր), բայց քերականորեն հասցված են առարկայի աստիճանի, որպես առարկա մտածված։ Վերացական գոյականներն անվանում են վերացական հասկացողություններ, որոնք մարդկային մտածողության արդյունք են՝ սեր, ատելություն, վախ, ցավ…

Անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ

Անձ ցույց տվող գոյականները անձերի հատուկ և հասարակ անուններն են, ոչ անձ (իր) ցույց տվող գոյականն են մյուս բոլոր գոյականները։

Շնչավոր և անշունչ գոյականներ

Շնչավոր առարկա են համարվում մարդ նշանակող գոյականները, որոնք կարող են լինել՝

• հատուկ անուններ (Հռիփսիմե, Իշխան և այլն)
• հասարակ անուններ (մարդ, հայր, տղա, կին, զինվոր)

Շնչավոր առարկաները կամ անձ ցույց տվող գոյականները խոսքի մեջ գործածվելիս պատասխանում են ո՞վ, ո՞ւմ, ումի՞ց, ումո՞վ հարցերին։

Առաջադրանքներ

1. Գոյականները խմբավորի՛ր` ըստ տեսակների (միևնույն բառը կարող է մի քանի խմբում լինել):

Գյուղ-հասարակ,

ԱՄՆ-հասարակ,

սեր-վերացական,

Արաքս-հատուկ,անձ,շնչավոր

գայլ-շնչավոր,և ոչ անձ

խնձոր-թանձրակական,հասարակ

կարոտ-վերացական

մարդ-անձ և շնչավոր

խաղալիք-հասարակ

շուն-շնչավոր և ոչ անձ

  Արմեն-շնչավոր և անձ

հմայք-վերացական

ընկեր-շնչավոր հասարակ

խաղաղություն-վերցական

հեռախոս-հատուկ

մժղուկ-շնչավոր և ոչ անձ

Դավիթ-շնչավոր,հատուկ,անձ թանձրացական

գնդակ-հասարակ

Երևան-հատուկ

կատու-շնչավոր,հասարակ,և ոչ անձ

հրապուրանք-վերացական

ընկերություն-հատուկ

սեղան-հասարակ

Արարատ-հասարակ

ուսուցիչ-շնչավոր,անձ,հասարակ

2․ Յուրաքանչյուր շարքի չորս բառերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի մեկ բառը չունի:

աշխարհ                      ուրախություն              հետախույզ                սարդ

Նեղոս                          հիացմունք                     երգչուհի                    աղջիկ

աղվես                         մահճակալ                      սեր                           պարուհի

աթոռ                           խաղաղություն              ուսուցիչ                   օդաչու

աշխատանք               վայելք                              բժիշկ                       մկրատ

3․ Գրի՛ր․

• Հինգ հատուկ-ընկերություն,Երևան,հեռախոս,Դավիթ,Արմեն։
• հինգ հասարակ գոյական-գնդակ,սեղան,ընկեր,խաղալիք,տանձ։
• Հինգ թանձրացական-ուսուցիչ,մարդ,Դավիթ,խնձոր,Տիգրան։
• հինգ վերացական գոյական-սեր,կարոտ,հմայք,հիացմունք,հրապուրանք։
• Հինգ անձ ցույց տվող
• հինգ իր ցույց տվող գոյական-ուսուցիչ,Դավիթ,Արմեն Տիգրան,Աղջիկ,երեխա,
• Հինգ շնչավոր-Գայլ,Մարդ Աղվես,Արամայիս,
• հինգ անշունչ գոյական-սեղան,աթոռ,համակագիչ,ականջակալ,հեռախոս։

4․ Թումանյանական հատվածներից դո՛ւրս գրիր գոյականները՝ նշելով նաև տեսակը (նաև փորձի՛ր գտնել, թե որ պատմվածքներից են հատվածները)։

Այնտեղ սարերն իրար են հանդիպել, իրենց արանքում մի մեծ ձոր են ստեղծել, որ կոչվում է Մութը Ձոր։ Մութը Ձորը բաժանում է հայերին ու թուրքերին իրարից։ Նրա մի կողմը թուրք սարվորն է իջնում, իր բինեն զարկում, մյուս կողմը՝ հայը։ Բայց նրանց իգիթները գիշերվա մթնով էլ անցնում այս խոր անդունդը, իրարից ոչխար են գողանում, ձի, կով կամ գոմեշ են քշում։ Նրանց հովիվները հանդերում են հասնում ու փետակռիվ են անում։

Ես իմ մանկության գարունները անց եմ կացրել մեր սարերում։ Շատ էի սիրում իմ տատոնց տունը ու միշտ այստեղ էի լինում։ Իմ քեռիներից ամենից փոքրը՝ Ահմադը, հովիվ էր։Նա ինձ տանում էր, ման էր ածում գառների մեջ, հետը հանդից հաղարջի կարմիր ճյուղեր էր բերում ինձ համար, իսկ իրիկունները հանում էր սրինգն ու ածում։

Մի գարնան իրիկուն դռանը նստած զրույց էինք անում, երբ այս դեպքը պատահեց։ Էս դեպքից հետո ես չեմ մոռանում էն գարնան իրիկունը։ Ծիծեռնակը բույն էր շինել մեր սրահի օճորքում։ Ամեն տարի աշնանը գնում էր, գարնանը ետ գալի, ու նրա բունը միշտ կպած էր մեր սրահի օճորքին։

Հարցերի քննարկում, բանավոր հաշվարկ:
Թեմա՝ Ռացիոնալ թվեր
Առաջադրանքներ գրքից, բոլոր համարաներից փորձել չորսական օրինակ

487․

8/20=2/5

35/56

42/48=7/8

764/828=191/207

792/891=264/297

488.

1/2=24/48,

2/3=32/48

5/6=40/48

7/8=42/48

489.

1/-2 x 1/-1 = 1/2

1/-3 x 1/-1 = 1/3

-2/-3 = 2/3

-2/-5 = 2/5

7/-4 x 1/-1 = 7/4

1/-3 x 1/-1 = 1/3

490.

-1/2=-4/8,

-1/4=-2/8

-1/2=-14/28

-1/4=-7/28

-1/2=-18/36

-1/4=-9/36

491.

1/2=-30/60

2/3=-10/60

-4/5=-48/60

-11/12=-55/60

492.

-1/-2=1/2

-3/-4=3/4

-49/56=-49/56

72/-67=72/67

516.-1/2>-4/3

-1/5<-1/2

-1/6>-4/11

-1/2>-3/4

517.

-1/2

-2/3

-3/4

518.

-5/6

-1/3

-1/2

Ответьте на вопросы..

4. Какие города были столицами Армении? Двин, Ани и другие.

2. Когда столицей Армении стал город Двин? В X веке,

3. Чем славился город Ани? В городе было много красивых зданий, дворцов. Он был очень красив и
богат.

4. Когда был c город Эребуни? Он был основан в 782 году

5. Почему Ереван можно назвать и древним, и юным?

Много столиц было у Армении, но все они разрушены. Только Ереван
прошёл через все трудности и стал гордостью армян, сердцем
республики.

Ասենք, ինձ հետ ավելի հրաշք բաներ են պատահել։

Գնում եմ մի անգամ անտառով և անուշ անում ճանապարհին գնած քաղցր բալը։

Հանկարծ մի եղջերու դուրս եկավ։ Ամրակազմ, գեղեցիկ, ճյուղավոր պոզերով մի եղջերու։

Իսկ մոտս՝ ոչ մի գնդակ։

Եղջերուն հանգիստ կանգնել, նայում էր ինձ. կարծես գիտեր, որ հրացանս դատարկ է։

Բախտիցս մոտս մի քանի բալ էր մնացել, և հրացանս բալի կորիզով լցրի։ Այո՛, այո՛, մի ծիծաղեք։ Հրացանս լցրի սովորական կորիզով։

Հրացանը թնդաց, բայց եղջերուն միայն գլուխը թափահարեց։ Կորիզը կպավ ճակատին և ոչ մի վնաս չտվեց։ Մի վայրկյանում նա անհայտացավ թավ անտառում։

Ես շատ ափսոսեցի, որ այդպիսի գեղեցիկ կենդանուն ձեռքիցս բաց թողի։

Մի տարի հետո նորից որսի էի գնացել։ Իհարկե այդ ժամանակ ես բալի կորիզի պատմությունը բոլորովին մոռացել էի։

Ինչպես զարմացա, երբ անտառի խորքից ուղիղ դեմս դուրս եկավ մի հրաշալի եղջերու՝ գլխին մի մեծ ծառ։

Իսկույն գլխի ընկա, որ այդ ծառը աճել է բալի այն փոքրիկ կորիզից, որով անցյալ տարի ես հրացանս լցրել և արձակել էի եղջերվի վրա։

Այս անգամ գնդակի պակասություն չունեի։ Նշան բռնեցի, կրակեցի, և եղջերուն անկենդան գետնին ընկավ։

Այդպիսով, մի զարկով միանգամից ստացա և՛ տապակած միս, և՛ բալի կոմպոտ, որովհետև ծառը ծածկված էր խոշոր, հասուն բալերով։

Պետք է խոստովանեմ, որ այլևս այդպիսի համեղ բալ կյանքումս չեմ կերել։

Матенадаран – знаменитое на весь мир хранилище древних армян-
ских рукописей – стоит, возвышается в конце широкой улицы, которую

ереванцы называют Проспект. Фасадом своим Матенадаран издалека

напоминает хоран, первую страницу армянских евангелий, торжествен-
ный вход в священную книгу. А монументальная фигура над ним – Мать-
Родина.

И это символично! Мать-Родина в судьбе армян всегда была нераз-
делима с буквой, с книгой, с родным языком.

Вот я поднимаюсь по бесконечной лестнице, ведущей ко входу в
Матенадаран. Я точно знаю количество ступеней, считал и пересчитывал
их много раз. Написал несколько книг о Матенадаране. Казалось бы,
можно привыкнуть, стать равнодушнее. Но нет! Волнуюсь, чувствую,
что приближаюсь к святыне.
Да! За один только Матенадаран, за духовные сокровища, собранные
в нём, за мир красоты, заключённый в его манускриптах, можно ценить

487․8/20=4.10 35/56=5/8 42/48=21/24 764/828=191/207 792/891=264/297

488.1/2=24/48,2/3=32/48 5/6=40/48 7/8=42/48

489.-1/2 -1/3 +2/3 +2/5

490.-1/2=-4/8, -1/4=-2/8 -1/2=-14/28 -1/4=-7/28 -1/2=-18/36 -1/4=-9/36

491.-1/2=-30/60 -2/3=-10/60 -4/5=-48/60 -11/12=-55/60

492.-1/-2=1/2 -3/-4=3/4 -49/56=-7/8

516.-1/2>-4/3 -1/5<-1/2 -1/6>-4/11 -1/2>-3/4

517.-3/4 -2/3 -1/2

518.-1/2 -1/3 -5/6

Գոմաղբը սովորաբար արտահայտվում է որպես կենդանիների արտաթորանքի և ծղոտի խառնուրդային զանգված

Գոմաղբ, օրգանական պարարտանյութ՝ կազմված կենդանիների արտաթորանքից։ Օգտադործվում է որպես պարարտանյութ և վառելանյութ։ Չնայած հանքային պարարտանյութերի արտադրության ավելացմանը, գոմաղբը ներկայումս լայնորեն կիրառվում է դաշտավարությունում, զգալի չափով օգտագործվում է ջերմոցային տնտեսություններում։ Պարունակում է ազոտային միացություններ, բույսերի համար անհրաժեշտ հանքային նյութեր։ Չոր նյութերի հիմնական մասը բարելավում է հողի կառուցվածքը, ջրային և օդային ռեժիմը, ֆիզիկաքիմիական կազմը։ Կալցիումը և մագնեզիումը նվազեցնում են հողի թթվայնությունը, իսկ մանրէները մեծացնում են կենսաբանական ակտիվությունը։ Գոմաղբը CO₂-ի աղբյուր է, որն ուժեղացնում է օրգանական նյութերի սինթեզը բույսերում։

Գոմաղբի ազդեցությունը հողի վրա շարունակվում է մի քանի տարի։ Լինում են ցամքարով և առանց ցամքարի։ Ցամքարային գոմաղբի արդյունավետությունը կախված է հասունացման աստիճանից, պահպանումից, պատրաստման ձևերից։ Առանց ցամքարի գոմաղբը ստանում են խոշոր անասնապահական տնտեսություններում։ Այդպիսով գոմաղբը օգտագործում են գլխավորապես դեկորատիվ այգեգործության մեջ։

Родился в городе Гюмри (Александрополь), во время геноцида армян. Отец был убит солдатами в поле, во время работы. Ованес рос в приюте для сирот, пока однажды на рынке случайно не нашел свою мать. Был помощником сапожника, работал в Текстильном комбинате Ленинакана.^[1]

Его первое произведение — «Приход весны», было опубликовано в 1935 г., после чего новелист Атрпет дал молодому Ованесу псевдоним «Шираз», сравнив его поэзию с розами персидского города Шираза.

В 1937—1941 гг. учился в филологическом факультете Ереванского государственного университета, в 1956 г. — в Московском литературном институте им. Горького.

Опубликовал сборники «Начало весны», «Голос поэта», «Лира Армении»,^[2] «Сиаманто и Хджезарэ», «Памятник матери», «Армянская дантийская» и др. За сборник «Всечеловеческое» в 1975 г. был удостоен Государственной премии Армянской ССР.

В 1960 и 1969 гг. фирма «Мелодия» на виниле выпустила вокально-симфонический цикл Авета Тертеряна «Родина» на слова Ованеса Шираза.

Дата рождения:	27 апреля 1915

Дата смерти:	14 марта 1984 (68 лет)

կարդալ անգլերեն տարբերակը

1 This is the house that Jack built. — Սա այն տունն է, որը կառուցել է Ջեքը

2 This is the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա ածիկն է
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

3 This is the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա առնետն է,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

4 This is the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա կատուն է,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

5 This is the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա շունն է,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

6 This is the cow with the crumpled horn,
That toss’d the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա ճմրթված եղջյուրով կովն է,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

7 This is the maiden all forlorn,
That milk’d the cow with the crumpled horn,
That tossed the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա այն օրիորդն է, որը բոլորովին անմնացորդ է.
Այդ կթում էր ճմրթված եղջյուրով կովը,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

8 This is the man all tatter’d and torn,
That kissed the maiden all forlorn,
That milk’d the cow with the crumpled horn,
That tossed the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա այն մարդն է, որը բոլորովին պատառոտված է,
Դա համբուրեց ամբողջ անմխիթար աղջկան,
Այդ կթում էր ճմրթված եղջյուրով կովը,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

9 This is the priest all shaven and shorn,
That married the man all tatter’d and torn,
That kissed the maiden all forlorn,
That milked the cow with the crumpled horn,
That tossed the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա է բոլոր սափրված ու կտրված քահանան.
Որ ամուսնացավ ամբողջ փշրված և պատառոտված տղամարդու հետ,
Դա համբուրեց ամբողջ անմխիթար աղջկան,
Որ կթում էր կովը ճմրթված եղջյուրով,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

10 This is the cock that crow’d in the morn,
That waked the priest all shaven and shorn,
That married the man all tatter’d and torn,
That kissed the maiden all forlorn,
That milk’d the cow with the crumpled horn,
That tossed the dog,
That worried the cat,
That kill’d the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա այն աքաղաղն է, որը կանչում էր առավոտյան,
Դա արթնացրեց քահանային ամբողջ սափրված և կտրված,
Որ ամուսնացավ ամբողջ փշրված և պատառոտված տղամարդու հետ,
Դա համբուրեց ամբողջ անմխիթար աղջկան,
Այդ կթում էր ճմրթված եղջյուրով կովը,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

11 This is the farmer sowing his corn,
That kept the cock that crow’d in the morn,
That waked the priest all shaven and shorn,
That married the man all tatter’d and torn,
That kissed the maiden all forlorn,
That milk’d the cow with the crumpled horn,
That tossed the dog,
That worried the cat,
That killed the rat,
That ate the malt
That lay in the house that Jack built. —

Սա հողագործն է, որը ցանում է իր եգիպտացորենը,
Դա պահում էր աքաղաղը, որն առավոտյան կանչում էր,
Դա արթնացրեց քահանային ամբողջ սափրված և կտրված,
Որ ամուսնացավ ամբողջ փշրված և պատառոտված տղամարդու հետ,
Դա համբուրեց ամբողջ անմխիթար աղջկան,
Այդ կթում էր ճմրթված եղջյուրով կովը,
Դա շպրտեց շանը,
Դա անհանգստացնում էր կատվին,
Դա սպանեց առնետին,
Որ կերավ ածիկը
Դա ընկած էր Ջեքի կառուցած տան մեջ

անծանոթ բառերը դուրս գրել բլոգում, թարգմանել, սովորել

worried-անհանգստացած

malt-ածիկ բացատրություն Ծլած ցորենը սանդի մեջ ծեծելով և մզված հեղուկը կրակով եփելով ու գոլորշիացնելով պատրաստվող կերակուր, խյուս

built-կառուցել

համեմատել անգլերեն և հայերեն տարբերակները, գտնել տարբերությունները (օրինակ՝ rat-մուկ…), դուրս գրել դրանք

dog-շուն

cat-կատու

rat—մուկ