Գլուխ առաջին-1-ին, 2-րդ
Գլուխ երկրորդ- 3-րդ
Գլուխ երրորդ-7-րդ, 10-րդ
Գլուխ հինգերորդ -1-ին, 8-րդ


Գլուխ առաջին
Յուլիսիս

1.Նկարագրեք Յուլիսիսենց տուն ու բակը։
Այն գտնվում Էր Կալիֆոռնիայի Իթաքա քաղաքի Սանթա
Կլարա փողոցի վրա, մեծ բակի ընկուցենին։
2.Նկարագրեք Յուլիսիսին
Նա բարի էր, աշխատասեր, կենսուրախ։

Գլուխ եկրորդ
Հոմեր

3.Համեմատեք հեևյալ պատկերները և ձևակերպեք հարցը
Զինվորները տարբերվում են գնացքի մարդկանցից նրանով, որ հասկանում են ողջունի մեջ վատ բան չկա ու բաևելով անծանոթին ոչինչ չես կորցնում։

Գլուխ երորդ
Հեռագրատունը

7.Քաղաքավարի եղի բոլորի հետ գլխարկտ հանիր վերելակի մեջ
Հանդիպման ժամանակ պետք է բարևել։
Մեծերին պետք է դիմել <<Դուք>>-ով։
Ավտոբուսում տեղ զիճել մեծահասակներին։
Սխալվելու դեպքում ներեղություն խնդրել։
Շնորակալություն հայտնել օգնողին։

10․Նկարագրեք Վիլամ Գրոգանի արտաքինը։
Նա 68 տարեկան էր, հին հեռգրիչ։

Գլուխ հինգերորդ
Դու քո ճամփով գնա ես իմ

1.ինչու էր կինը հետաձգում հեռագիր կարդալը
Որովետև նա չգիտեր անգլերեն

8. դուրս գրեք առավել ողբեգրական հատվածը
Կինը հանկարծ նրան իր թևերի մեջ առավ, ասելով.
— Իմ տղա՜ս, իմ փոքրիկ մա՜նչս։

1. Բառերն այբբենական կարգով դասավորի´ր:

Դափնեվարդ, դժոխք, դաշույն, դոդդոջուն, դադար, դարձյալ, դաղձ, դաշունահար, դողէրոցք, դդում, դյութել, դժվարըմբռնելի, դարպասապահ, դղրդյուն:

Դադար, դաղձ, դաշունահար, դաշույն, դարպասապահ, դափնեվարդ, դդում, դժողք, դժվարըմբռնելի, դղրդյուն, դողէրոցք, դյութել։

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

ա) ուսուցիչներիդ անունները-Արևիկ, Անդրանիկ, Անի, Անժելա, Լուսինե, Հասմիկ, Նունե, Նառա, Վարդուհի։

բ) դպրոցում գործածվող առարկաների անունները
Անգլերեն, Ընտրովի, Հայրենագիտություն, Հայոց լեզու, Մաթեմատիկա, Պատմություն, Ֆիզկուլտուռա

գ) անուններն այն առարկաների, որոնք կուզենայիր ունենալ-Ռոբոտաշինություն։

3․ Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր (փակագծում տրված է, թե քանի հնչյուն կա):

Օրինակ՝

եղևնի (7) — յ, ե, ղ, ե, վ, ն, ի:

Տաթև (5)-Տաթեվ, ամենաերկար (11)-Ամենայերկար, երերալ(7)-յերերալ, որևէ (6)-վորեվէ, երանգավորել (12)-յերենգավորել, ոսկոր (6)-Վոսկոր, անողնաշար (9)-Անողնաշար, ամենաողորմելի (14)-Ամենավողորմելի:

4․Հաշվի՛ր, թե տրված բառերի մեջ քանի տառ, քանի հնչյուն կա:

Օրինակ՝

երկրպագու — 8 տառ, 9 հնչյուն:

Չնաշխարհիկ-10 տառ, 9 հնչյուն, սերկևիլ-7 տառ 8 հնչյուն, շնորհակալ-9 տառ 8 հնչյուն, եռատերև-7 տառ 9 հնչյուն, քարայր-6 տառ 6 հնչյուն, Եվրոպա-5 տառ 7 հնչյուն:

5․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն… է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)

Անթիվ ու բյուր… են աստղերը: (բույր, բյուր)

…Ասիան երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)

…Ասյան երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)

…Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

…Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

6․ Մի բառով գրի՛ր:

ա) Ո՞վ է, որ սովորում է դպրոցում: Այդպես կոչում են նաև նրան, ով որևէ արհեստ է սովորում:
Աշակերտ

բ) Ո՞վ է, որ ղեկավարում ու ցուցմունքներ է տալիս, ով առաջին դիրքն է գրավում ու իշխում է: Այսպես են կոչում նաև նրան, ով ճանապարհ է ցույց տալիս, առաջնորդում է:

Ղեկավար, առաջնորդ

գ) Ինչպե՞ս է կոչվում շինության ուղղահայաց մասը, որ ծառայում է շենքը մասերի բաժանող միջնորմ: Դա նաև բարձր պատնեշ է, պարիսպ:
Հիմք, սյուն

դ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտում ենք իրերի, երևույթների և իրադարձությունների տևողությունը: Դա չափվում է դարերով, տարիներով, ամիսներով, շաբաթներով, օրերով, ժամերով և այլն:
ժամանակ

ե) Ո՞վ է այն պաշտոնական անձը, որը վարում է դատավարությունը և գործի մասին դատավճիռ կամ որոշում է ընդունում:
դատավոր

զ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտվում է գիտակցության մեջ անցյալի տպավորությունները պահելու և վերականգնելու կարողությունը:

Ենթագիտակցություն

7․ Նախադասության ընգծված բառը փոխարինի՛ր տրվածներից մեկով:

Միտք, դեպք, մրցում, պետություն, վիճակ:

Ձեր պետության մեջ այդպիսի բաներ չպիտիլինեին:

Դեպքի մասին շատ ուշ իմացավ:

Վիճակն այնքան լարված էր, որ վախենում էր ընկերներին կորցնելուց:

Այդպիսի միտք չեմ ունեցել:

Մրցում կազմակերպելիս ինձ էլ տեղյակ պահի՛ր:

8․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Խոշոր, երկերեսանի, առատ, մեծահռչակ, կեղծավոր, պտղաբեր, երեսպաշտ, վիթխարի, արգավանդ, նշանավոր, շողոքորթ, հանրածանոթ, ահռելի, մեծ, բեղուն, երևելի, խայտաբղետ, ականավոր, բերրի, աժդահա, չալպտուրիկ, բարեբեր, հանրաճանաչ, հսկա, անվանի:

Խոշոր Երկներեսանի Առատ Մեծահռչակ Խայտաբղետ
Մեծ Կեղծավոր Պտղաբեր Նշանավոր Չալպտուրիկ
Հսկա Երեսպաշտ Արգավանդ Հանրածանոթ
Աժդահա Շողոքորտ Բեղուն Հանրաճանաչ
Վիթխարի Բերրի Անվանի
Ահռելի Բարեբեր Երևելի

9․ Գրի՛ր տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:

Օրինակ՝

կարևոր — անկարևոր

ընդմիջումներով — անընդմեջ:

Գեղեցիկ, հաճելի, մարդկային, գիտուն, դուրեկան, ուշադիր, արժանի, թևավոր, ախորժելի, գունեղ, բնական, խելոք, կարևոր, լուրջ, անամպ, տեղյակ, լուսավոր, գերակշռել, խոսուն։

Գեղեցիկ-տգեղ
Հաճելի-տհաճ
Մարդկային-Անմարդկային
Գիտուն-Անգետ
Դուրեկան-Անդուր
Ուշադիր-Անուշադիր
Արժանի-Անարժան
Թևավոր-Անթև
Ախորժելի-Ոչ ախորժելի
Գունեղ-Անգույն
Բնական-Անբնական
Խելոք-Անխելք
Կարևոր-Անկարևոր/Ոչ կարևոր
Լուրջ-Անլուրջ
Անամպ-Ամպոտ
Տեղյակ-Անտեղյակ
Լուսավոր-անլույս
Գերակշռել-անգերակշիռ
Խոսուն-Անխուս

10․ Առածները լրացրո՛ւ ընդգծված բառերի հականիշներով:

Չկա չարիք առանց բարիք։

Ջրի բերածը ջուրը տարած:

Տերովին տերն է պահել, անտերին գայլն է կերել:

Մտնելուց առաջ միտք արա, թե ոնց ելնես:

Ինչքան գետնի երեսն է, յոթ էնքան գետնի տակ է:

Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք:

Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

կոյր — կույր

Բառարան

աչօք — աչքով

մտօք — մտքով

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․Նախադասությունը ժամանակակից հայերեն (աշխարհաբար) դարձրու: Գրաբար և աշխարհաբար նախադասությունները բարձրաձայն կարդա՛: Քո կարծիքով ո՞ր դեպքում է այն ավելի գեղեցիկ հնչում:

2․ Կոյր մտօք արտահայտությունն ինչպե՞ս ես հասկանում: Դրա հակառակ իմաստն արտահայտող բառը կամ բառակապակցությունը գտիր:

3․ Մարդը կարո՞ղ է սրտով կույր լինել (գրաբ. կլինի` կոյր սրտիւ):

4․ Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք նախադասության իմաստն աշխարհաբար քանի՞ ձևով կարող ես արտահայտել:

5․ Ինչպե՞ս ես հասկանում այս նախադասությունը (նախադասությունն ազատ և ընդարձակ փոխադրիր):

***

Լաւ է մանուկ աղքատ եւ իմաստուն, քան զթագաւոր ծեր եւ անմիտ:

Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

զթագաւոր — ըզթագավոր

(Նկատեցի՞ ր` ինչպես է կարդացվում ւ տառը:)

Բառարան

Քան զթագաւոր — քան թագավորը

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գրաբարում «եւ» բառն ուներ նաև այսօրվա «բայց» բառի իմաստը: Քո կարծիքով. այստեղ պետք է և՞, թե՞ բայց փոխադրել: Իմաստային ի՞ նչ տարբերություն կա այս արտահայտությունների միջև` աղքատ և իմաստուն մանուկ — աղքատ, բայց իմաստուն մանուկ:

Նախադասության մեջ հակառակ իմաստ ունեցող բառերը գտի՛ր և զույգ — զույգ դո՛ւրս գրիր:

Եթե կարող ես, շրջի՛ր նախադասության իմաստը, թող գրաբար լինի`

Ծեր և անմիտ թագավորն ավելի լավ է, քան աղքատ, բայց իմաստուն մանուկը: Որպեսզի նախադասությունդ ճիշտ լինի, զ մասնիկը (նախդիրը) դիր քան — ին հաջորդող բառի վրա:

***

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ:

Կարդա այսպես.

զիմաստութիւն — զիմաստություն

զխրատ — ըզխրատ

զբանս — ըզբանըս

հանճարոյ — հանճարո

Բառարան

զիմաստութիւն — իմաստությունը

 զխրատ — խրատը

բան — խոսք

զբանս — խոսքերը

Հարց և առաջադրանք

Նկատեցի՞ր` ինչպես է կարդացվում զ մասնիկը (նախդիրը) բաղաձայնից առաջ:

Նախադասությունը գրավոր փոխադրիր:

***

Մի՛տայք զսրբութիւն շանց. եւ մի՛ արկանէք զմարգարիտս ձեր առաջի խոզաց:

Կարդա այսպես.

զսրբութիւն – ըզսրբություն

զմարգարիտս — ըզմարգարիտս

Բառարան

մի՛ տայք — մի՛ տաք

շանց — շներին

մի՛ արկանեք — մի՛ գցեք

զմարգարիտս ձեր — ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց — խոզերի առաջ

Առաջադրանքներ

Աշխարհաբար գրի՛ր ասույթը:

Համեմատի՛ր Ա և Բ շարքի բառակապակցություններն ու հետևությո՛ւն արա.

Ա. մանուկ աղքատ և իմաստուն                              Բ. աղքատ և իմաստուն մանուկ

թագավոր ծեր և անմիտ                               ծեր և անմիտ թագավոր

զբանս հանճարոյ                                        հանճարի խոսքերը

զմարգարիտ ձեր                                         ձեր մարգարիտները

առաջի խոզաց                                            խոզերի առաջ

***

Իւրաքանչիւր ծառ ի պտղոյ իւրմէ ճանաչի:

Կարդա այսպես.

իւրաքանչիւր — յուրաքանչյուր

ի պտղոյ — ի պտղո

 իւրմէ — յուրմե

Բառարան

ի պտղոյ իւրմէ — իր պտղից

ճանաչի — ճանաչվում է

Առաջադրանքներ

Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

Աշխարհաբար դարձրու նաև սա` Իւրաքանչիւր պտուղ ի ծառէ իւրմէ ճանաչի: Ի՞նչ փոխվեց:

***

Ամենայն ծառ որ ոչ առնիցէ զպտուղ բարի, հատանի եւ ի հուր արկանի:

Բառարան

ամենայն — ամեն, ամեն մի

ոչ առնիցէ — չտա, չի տա, չպիտի տա, չի տալու (այստեղ` չի տալիս)

հատանի — հատվում է, կտրվում է

ի հուր — հուրը, հրի մեջ

արկանի — գցվում է, նետվում է

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նախադասությունը գրավոր ազատ, ընդարձակ փոխադրիր:

Այս նախադասությունը ծանոթ ո՞ր ասույթի հետ է մտքով կապվում:

Հետևյալ նախադասությունը փորձիր գրաբար փոխադրել.

Ամեն (մի) ծառ, որ բարի պտուղ է տալիս, չի կտրվում: (տալիս է – գրաբ` տայ)

***

Ոչ է պիտոյ բժիշկ կարողաց` այլ հիւանդաց:

Կարդա այսպես.

պիտոյ — պիտո

Բառարան

ոչ է պիտոյ — պետք չէ

կարողաց — ուժ ունեցողներին, առողջներին

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նկատեցի՞ր` ինչպե՛ս է կարդացվում ոյ — ը բառավերջում (հիշիր նաև հանճարոյ, ի պտղոյ բառաձևերը):

Աշխարհաբար ինչպե՞ս կլինի հիւանդաց բառաձևը:

Աշխարհաբար գրիր նախադասությունը:

Այս ասույթը գործածիր իբրև շարադրության վերնագիր:

***

Եւ ասաց Աստուած` Եղիցի լոյս. եւ եղեւ լոյս:

Կարդա այսպես.

Աստուած — Աստված

լոյս — լույս

Բառարան

եղիցի — լինի, թող լինի, կլինի, պիտի լինի, լինելու է (ո՞րը կընտրես այս նախադասությունը փոխադրելու համար)

եղեւ — եղավ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Նկատեցի՞ր` ինչպե՛ս է կարդացվում ոյ — ը բաղաձայնից առաջ (նաև կոյր բառը հիշիր):

Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

***

ԾՆՈՒՆԴ ՎԱՀԱԳՆԻ

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,

Երկնէր եւ ծովն ծիրանի.

Երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ:

Ընդ եղեգան փող ծո՛ւխ ելանէր,

Ընդ եղեգան փող բո՛ց ելանէր.

Եւ իբոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ:

Նա հուր հեր ունէր,

Բո՛ց ունէր մօրուս,

Եվ աչկունքն էին արեգակունք:

Կարդա այսպես.

ծովն — ծովըն

զկարմրիկն — ըզկարմրիկըն

ի բոցոյն — ի բոցույն

Բառարան

երկնէր — երկնում էր (ծնում էր)

երկին — երկինք(ը)

ծովն ծիրանի — ծիրանի ծովը

երկն — երկունքը

ի ծովուն — ծովում, ծովի մեջ

ունէր — 1. բռնել էր 2. ուներ

զկարմրիկն եղեգնիկ — կարմիր եղեգնիկին

ընդ եղեգան փող — եղեգնի փողով

ելանէր — ելնում էր

ի բոցոյն — այն բոցից

վազէր — վազում էր

աչկունք — աչիկները

արեգակունք – արեգակներ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գույն մատնանշող բառերը դուրս գրիր: Ո՞րն է բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը:

Վահագնին նկարագրող պատկերները դուրս գրիր և ըստ դրանց ինքդ նկարագրիր նրան:

Ինչո՞ւ էր Վահագնն այդպիսին (ուշադրություն դարձրու նախորդող պատկերներին և պատասխանիր ըստ դրանց):

Քո կարծիքով, այս ծնունդն իրակա՞ն է, երևակայակա՞ն, թե՞ ինչ — որ բան խորհրդանշող:

Բանաստեղծությունն այնպես խմբագրիր, որ կրկնվող բառեր ու արտահայտություններ չլինեն: Բարձրաձայն կարդա և՛ բանաստեղծությունը, և՛ քո խմբագրածը. Փորձիր հասկանալ` թե ի՞նչ են տալիս կրկնությունները:

Բանաստեղծությունն աշխարհաբար դարձրու:

1. Կրճատիր կոտորակները,նշիր կանոնավոր կոտորակները:

21/63-1/3, 10/1000-1/100, 25/60-5/12, 120/5-24/1, 30/60-1/2, 7/49-1/7, 121/44-11/4:

2.Գերանը սղոցով կտրելն արժե 50 դրամ: Ինչքա՞ն է պետք վճարել գերանը 6 մասի բաժանելու համար:
250դ․

3. Ո՞րն է համեմատությունների հիմնական հատկությունը։
Եթե մենք բազմապատենք եզրերը իրար իսկ միջերը իրեր կդառնա նույնթիվը։

4. Քառակուսու կողմը 55 սմ է։ Ուղղանկյան մակերեսը քառակուսու մակերեսի 3/5-ն է։ Որքա՞ն է ուղղանկյան լայնությունը, եթե նրա երկարությունը հավասար է քառակուսու կողմին։
9

5.Խնձորները չորանալիս կորցնում են իրենց զանգվածի 23/25-ը։ Որքա՞ն խնձորաչիր կստացվի 1200 կգ թարմ խնձորից։
1104

6.Գրքում կա 400 էջ։ Նրա էջերի 54 %-ը քանի՞ անգամ է շատ նրա էջերի 18 %-ից։ Կփոխվի՞ արդյոք պատասխանը, եթե գրքում լինի 300 էջ։
Ոչ

7. Քառակուսու պարագիծը 400 է: Քանի՞ տոկոսով կմեծանա քառակուսու պարագիծը, եթե նրա կողմը մեծացնենք 10 %-ով։
40

1. 6000 դրամ գումարի 1/4 -ը ծախսեցին: Որքա՞ն դրամ  դրամ ծախսեցին, այն գումարի ո՞ր տոկոսն է կազմում:
   6000:4×1=1500
2. Դասարանում կա 32 աշակերտ: Նրանց 3/4 -ը սահում էր դահուկներով: Քանի՞ աշակերտ էր սահում դահուկներով, նրանք  ո՞ր տոկոսն են կազմում ամբողջ դասարանի:
   32:4×1=24
3. Հեծանվորդները երկու օրում անցան 48կմ: Առաջին օրը նրանք անցան ամբողջ ճանապարհի 2/3-ը: Քանի՞ կմ անցան երկրորդ օրը:
   48:2×3=78
4. Տղան 8 տարեկան է: Նրա տարիքը հոր տարիքի 2/9 մասն է: Իսկ հոր տարիքը պապիկի տարիքի 3/5 մասն է: Քանի՞ տարեկան է պապիկը:
   8×9:2=36
   36×5:3=60
5.  ա) 900 դրամը փոքրացրու իր 1/10 մասով:
   900:10×1=90
   900-90=810
     բ) 800 դրամը մեծացրու իր 12/25 մասով: 
   800:25×12=344
   800+344=1144
6. Խառը թիվը դարձրու անկանոն կոտորակ.

ա) 1. 1/2=3/2

բ) 1. 1/3-4/3

գ) 31. 14/15-479/15

դ) 1. 2/3-6/3

ե) 13. 3 /4-55/4

զ) 2 1. 4/7-147/7

7. Հաշվիր գումարը.

 ա) 2 1.  ⅕  + 2/5=21. 3/5

բ) 3. 9/17  +  2/17,=3.11/17
գ) 3.  2/25 + 3. 23/25=6.25/25

դ) ⅝ + 31. ⅛=31.6/8

8. Խնդիր ֆլեշմոբից, լրացուցիչ:
   Ձեռքի գնդակի մրցաշարում չորս մարզիկներ խփել են տարբեր քանակի գոլեր:  Չորս մարզիկներից ամենաքիչ գոլ խփել է Մեսրոպը: Մյուս երեք մարզիկները միասին խփել են 20 գոլ: Ամենաշատը քանի՞ գոլ կարող էր խփել Մեսրոպը:
   4

Առաջադրանք 1

Եգիպտոս/պատմել/

1.Հին Եգիպտոսի աշխարհագրական դիրքը , 21-րդ դարում այդ տարածքում ինչ պետություն է ձևավորվել/ պատասխանիր այս հարցին՝ օգտվելով քարտեզից/:/Google maps,  Google Eart ծրագրերով ճամփորդել /

Հին Եգիպտոսը եղել է Աֆրիկայի հյուսիս-արևելքում՝ Նեղոս գետի հոսանքի երկայնքով։ Նախապատմական Եգիպտոսը 3100 թվականին էր, որը միավորեց Վերին և Ստորին Եգիպտոսները՝ Մենեսի գլխավորությամբ ։

Այժմ Եգիպտոսը գտնվում է երկու մայրցամաքների — ի հարավ-արեւմուտքում Եվրասիայի (ի Սինայի) , իսկ հյուսիս-արեւելքում Աֆրիկայում. Նրա մակերեսը կազմում է մի փոքր ավելի քան 1 միլիոն քառակուսի կիլոմետր։ Եգիպտոսը պատված է Արաբական եւ Լիբիայի անապատներով մոտ 90% , այդպիսով երկրի աշխարհագրական դիրքը այնպիսին է, որ մեծ մասը բնակության համար ոչ պիտանի է:

2.Համեմատիր/15-20 նախադասությամբ/Հին եգիպտական մայրաքաղաք Մեմֆիսը և 21-րդ դարի Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության մայրաքաղաք Կահիրեն:

 
Մեմֆիսը Եգիպտոսի առաջին մայրաքաղաքն էր, որը կառուցվել էր Նեղոսի ձախ ափին։ Այն ներկայից մայրաքաղաք կահիրեից դեպի հարավ էր։

Մոտ մ.թ.ա. 3150 թվականին վաղ եգիպտական փարավոններից մեկը Մեմֆիսը հիմնում է իր անունով մայրաքաղաք, որը լինում է շատ հզոր, այն զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ, ապրանքաշրջանառությամբ և Մենֆիսը իր մայրաքաղաքը դարձրել էր առևտրային երթուղիների համար լավագույն կետ: Այն եղել Է Եգիպտոսի կրոնական, մշակութային և արհեստագործական կենտրոն։ Մեմֆիսում պահպանվել են Պտահ աստծո տաճարի մնացորդները, ինչպես նաև Սֆինքսի և Ռամզես երկրորդի երկու կոթող ։Այն իր դիրքի պատճառով գրավիչ էր բոլոր փարավոնների համար։

Որոշ պատմաբաններ գնահատում են, որ իր գագաթնակետին հասնելու ընթացքում Մեմֆիսը աշխարհի ամենամեծ քաղաքն էր: Մեմֆիսը շարունակում էր մնալ Եգիպտոսի մեծ ու կարեւոր քաղաքը նույնիսկ այն բանից հետո, երբ մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Թեբե

3.Ովքեր էին փարավոնները:

Եգիպտոսի հզոր արքաներից Ռամզես Երկրորդ/գրավոր փոքրիկ հետազոտություն անցկացրու անդրադառնալով  նշված կետերին, նյութդ պետք է ունենա նախաբան, ընթացք, վերջաբան, վերջաբանը ամփոփիր քո  կարծիքը հայտնելով տվյալ արքայի մասին/,

«Փարավոն» տիտղոսը օգտագործվում էր Հին Եգիպտոսի այն տիրակալների համար, որոնք վաղ դինաստիական շրջանում ղեկավարում էին Վերին և Ստորին Եգիպտոսները՝ Նարմերի կողմից մոտավորապես Ք․ա․ 1200-ական թվականներին։ 

Պատմաբանները պնդում են, որ եգիպտական փարավոնները սպիտակամաշկ էին։

Ռամզես II^[ը Հին Եգիպտոսի XIX դինաստիայի 3-րդ փարավոն էր, որը կառավարել է մոտավորապես մ․թ․ա․ 1279-1213 թթ․։ Եգիպտական բոլոր գրքերում Ռամզեսը, հիշատակվում է, որպես Հին Եգիպտոսի մեծագույն, ամենահզոր և առավել նշանավոր փարավոն, նա մեզ հասած ամենահայտնի փարավոնն է»։

Երբ Ռամզես II-ը գահ բարձրացավ, երկրում սարսափելի երաշտ էր։ Այդ ժամանակ երիտասարդ թագավորը մոտ քսան տարեկան էր։

Փարավոնը անձամբ է մասնակցել Նուբիայի ապստամբությունը ճնշելու համար մղվող պայքարին։ Այս արշավանքի ընթացքում, ընդամենը մեկ, նոսր բնակեցված շրջանում 7000 մարդ է զոհվել։ Պահպանվել են նաև արևմտյան հարևանների՝ լիբիացիներիդեմ տարած հաղթանակի պատկերներ: 

Ամրապնդելով պետության հիմքերը, Ռամզես II-ը սկսում է պատրաստվել Խեթերի դեմ պատերազմին։ Կառավարման 4-րդ տարում, ձեռնարկում է առաջին արշավը Հարավարևմտյան Ասիա` Փյունիկիայի և Պաղեստինի ուղղությամբ։ Այս արշավի արդյունքում Ռամզես II-ը գրավում է Բեյ­րութը։

Կառավարման 5-րդ տարվա գարնանը հավաքելով ավելի քան 20-հազարանոց զորք, իր երկրորդ արշավն է սկսում՝ սահմանամերձ Չիլու ամրոցից։ 29 օր անց, եգիպտական 4 ռազմական միավորներ, որոնք կոչվել էին Ամոնի, Ռայի, Պտահի և Սեթի պատվին (յուրաքանչյուրում հինգ հազար ռազմիկ) վրաններ են խփում Կադեշի մոտակայքում։ 

Ռամզես II-ի գահակալման 21-րդ տարվա ձմռանը Հաթթուսիլիս III-ի դեսպանը ժամանում է Եգիպտոսի մայրաքաղաք և իր թագավորի անունից եգիպտական թագավորին է հանձնում արծաթե հուշատախտակը՝ պայմանագրի սեպագիր գրությամբ՝ կնիքներով հաստատված, ըստ որի Հյուսիսային Սիրիան մնում է խեթերին, իսկ Հարավային Սիրիան, Պաղեստինը և Փյունիկիան անցնում է Եգիպտոսի իրավասությանը։ Խեթա-եգիպտական այդ դաշինքը նախատեսում էր նաև 22 փոխօգնության պայմաններ (ավելի ուշ դաշինքն ամրապնդվում է դինաստիական ամուսնությամբ. Ռամսես II-ը կնության է առնում խեթական արքայադստերը)։ Պայմանագիրը թարգմանվում է եգիպտերեն և հավերժացվում է Կառնակի և Ռամզեսեումի պատերին։

Պատասխան պայմանագիրը, որը փարավոնը ուղարկում է Հաթթուսիլիս III-ին, նույնպես սեպագիր էր և գրված էր աքքադերենով։ Այս տարբերակի պատառիկները պահպանվել են Բողազքյոյի արխիվում։

Այսպիսով մոտ երկու դար ընթացող Եգիպտոսի և Խեթական տերության հետ հակամարտությունը, որի ընթացքում տեղի էին ունեցել հին աշխարհի մի շարք խոշորագույն ճակատամարտեր, այդ թվում Ք.Ա. 1274թ. տեղի ունեցած Քադեշի ճակատամարտը, լուծվում է, երբ ինչպես եգիպտացիներին, այնպես էլ խեթերին սկսում են սպառնալ այլ ազգեր, և Ք.Ա. 1258 թվականին Ռամզես II-ը ու խեթերի արքա Հաթթուսիլիս III-ը կնքում են պատմական քրոնիկներում արձանագրված առաջին հաշտության պայմանագրերը, որով սահմանվում է, որ հին աշխարհի այս երկու գերտերությունները ոչ միայն կդադարեցնեն թշնամանքը, այլև կսատարեն միմյանց՝ երրորդ կողմի ներխուժման դեպքում։ Պայմանագրում նշվում էր նաև, որ «Եթե որևէ մեկը փախչի Եգիպտոսից և գնա խեթերի երկիր, ապա խեթերի թագավորը նրան չի պահի իր երկրում և կվերադարձնի Ռամզես II-ի երկիր»։ Փախուստի հանգամանքն ինքնին եղել է հանձնման հիմք։ Պայմանագիրն ապահովել է նաև հարցման ենթակա անձանց անվտանգությունը. «Նրանց մահապատժի ենթարկելիս չեն վնասի նրանց աչքերը, շրթունքները և ոտքերը»։

Այդ պատմական փաստաթուղթը պահվում է ՄԱկ-ի անվտանգության խորհրդում։

Չնայած արձանների և փաստաթղթերի ահռելի քանակությանը, որոնք իրենց մեջ ունեն Ռամզես II անունը, իր ավելի քան 66-ամյա թագավորությունը պատմական աղբյուրներում բավականին անհավասարաչափ է լուսաբանված։ 

Իմ կարծիքով Ռամզեսը իր երկիրը շատ էր սիրորմ, նա շատ ուժեղ փարավոն էր և ուզում էր, որպեսզի իր պետությունը ամենահզորը լինի, այդ պատճառով արշավանքներ էր կազմակերպքում, բայց միևնույն ժամանակ, նա հասկացավ, չնայած իր հզոր լինելուն, մշտական պատերազմների արդյունքում տասնյակ հազարավոր զորքեր է կորցնում, այդ իսկ պատճառով, արեց պետականամետ քայլ և կնքեց հաշտության պայմանագիր։

Ի դեպ չեխ հնագետները Սահարայի անապատում՝ Կահիրեից ոչ հեռու, տաճարների համալիր են հայտնաբերել, որը կառուցվել էր 3 հազար  տարի առաջ 19-րդ դինաստիայի փարավոն Ռամզես 2-րդ Մեծի ժամանակ։

• Գահ բարձրանալը,
• արշավանքները,
• հաշտության պայմանագիրը-«Հավերժ բարեկամներ»
• մշակույթը
• ուսումնասիրել ստորև աղբյուրներից մեկը, պատմել նոր բացահայտումների մասին

Աղբյուրներ՝

Ռամզես Եկրորդ /Մեծ/

Հին Եգիպտոս /տեսաֆիլմ/

Նեֆերտիտին եւ առեղծվածային Միտանի պետությունը/տեսաֆիլմ/

  Հին աշխարհի երկրների մշակույթը

   Հին Եգիպտոս

Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունը

Եգիպտական փարավոնը կին

   Հետաքրքրիր փաստեր Հին Եգիպտոսի մասին

1.Տրված տոկոսները գրեք մասերով.
1%=1/100
25%=1/4
60%=60/100=3/5
120%=120/100=6/5
200%=200/100=2
350%=350/100=7/2

2.Ավանի բնակչությունը եղել է 10000 մարդ։ Որոշ ժամանակ

անց ավանի բնակչությունն ավելացել է 900 մարդով։ Քանի՞ տոկոսով է ավելացել ավանի բնակչությունը։
9%

3.Նախատեսված էր, որ գործարանը մեկ տարում պիտի թողարկեր 12500 մեքենա։ Գործարանը նախատեսված աշխատանքը կատարեց 114 %-ով։ Նախատեսվածից քանի՞ մեքենայով ավելի թողարկեց գործարանը։
1750

4.Դավիթը իր ունեցած գումարի 70%-ը ծախսեց գրքեր, իսկ   30%-ը՝ գրիչներ գնելու համար: Մարինեն իր ամբո՞ղջ գումարը ծախսեց:
այո

5.Արտահայտեք տոկոսներով.
1/100=1%
2/50=4%
¼=25%
13/5=260%
21/10=210%

6.Թվի ո՞ր մասն է նրա

25%=1/4
50%=1/2
40%=40/100=2/5
100%=100/100=1

7.Երկու քաղաքների հեռավորությունը 60 կմ է։ Ճամփորդն

անցել է այդ հեռավորության 3/5 -ը։ Քանի՞ կիլոմետր է անցել ճամփորդը։
36կմ

8.Վարել են դաշտի մակերեսի 7/8-ը, որ 140 հա է։ Գտե՛ք

ամբողջ դաշտի մակերեսը։
160

9. Լրացուցիչ: Խնդիր ֆլեշմոբից:
Ճանճը ունի 6 ոտք, սարդը՝ 8 ոտք: 3 ճանճը և 2 սարդը միասին ունեն այնքան ոտք, որքան ոտք ունեն 9 հավը և քանի՞ կատուն:
2

10. Լրացուցիչ: Խնդիր ֆլեշմոբից:
Գտե՛ք օրինաչափությունը և ?-ի փոխարեն գրե՛ք բաց թողնված թիվը` 120, 81, 48, ?, 0։

1. 70կգ ապրանքից վաճառվել է 35կգ-ը։ Ապրանքի ո՞ր մասն է վաճառվել։ Արտահայտիր տոկոսով:
   
   70-35=35
   70-100% 35-50%
   Պատ.՝ 50%
2. 90կգ ապրանքից վաճառվել է 30կգ։ Ապրանքի ո՞ր մասն է վաճառվել։
   90:30×100=1/3
3. Մեդիաուրբաթի ժամանակ 80 սովորողների 15 %-ը երգում էր։ Քանի՞ սովորող էր երգում մեդիաուրբաթին:
   80×15:100=12
   Պատ.՝12 սովորող
4. Դասարանի 25 սովորողներից 20-ը մասնակցել են ֆլեշմոբին: Սովորողների քանի՞ տոկոսն է մասնակցել ֆլեշմոբին:
   20×100:25=80%
5. Խանութը ստացավ 20 կգ խնձոր, վաճառվեց ամբողջի ¾ մասը: Քանի՞ կիլոգրամ խնձոր մնաց խանութում:
   20×3=60:4=15
   20-15=5 կգ
   Պատ.՝5կգ
6. Համազգեստի գինը 12 000 դրամ էր: Օգոստոսին նրա գինը բարձրացավ 5%-ով, իսկ սեպտեմբերին՝ իջավ 10%-ով: Որքա՞ն դարձավ համազգեստի գինը սեպտեմբերին:
   12000:100=120×5=600
   600+12000=12600
   12000:100×10=1200
   12600-1200=11400
   Պատ.՝11400
7. Արթուրն իր խնայած 3 միլիոն դրամը որպես ավանդ մեկ տարի ժամկետով ներդրեց բանկում՝ 14% տոկոսադրույքով: Որքա՞ն գումար կկազմի գումարը  մեկ տարի հետո:
   3000000:100×14=420000
   420000+3000000=3420000
8. Կրճատի՛ր

25/100=1/4
100/250=2/5

35/120=7/24

48/12=4/1

33/121=3/11

625/1250=1/2

100/4000=1/40

9. Կատարի’ր գործողությունը

        (2.⅕- ⅙):1/30+15/1/2×3/31=(2/10-1/6):1/30+15/30×3/31=1/4:1/30+1/2×3/31

10.Լրացուցիչ: Խնդիր ֆլեշմոբից
1000կգ ցորենից ստացվում է 210կգ բարձրորակ ալյուր: Քանի՞ կգ ցորեն է անհրաժեշտ  42կգ ալյուր ստանալու համար:

1000×42=42000

42000:210=200

1. Աշտարակն ունի 420 մ բարձրություն և կազմված է երեք մասից։ Առաջին մասի բարձրությունն աշտարակի բարձրության 50% -ն է կազմում, իսկ երկրորդ մասը կազմում է աշտարակի բարձրության 1/10  մասը։ Ի՞նչ բարձրություն ունի աշտարակի երրորդ մասը։
420:2=210=առաջին մաս

420:10×1=42 երկրորդ մաս

420-(210+42)=168 երրորդ մաս

2. Բասկետբոլիստը խաղի ընթացքում վաստակել է 36 միավոր, որ թիմի վաստակած միավորների 10%-ն է։ Քանի՞ միավոր է վաստակել թիմը։

360

3. Գտի՛ր թիվ, որի

ա) 30%-ը լինի   900
Հուշում: Մտածում ենք, գտնել այնպիսի թիվ, որի 30%-ը լինի  900: Այդ թվի անունը դնում է ?, այսինքն կլինի
?. 30/100=900
Անհայտ թիվը ? գտնելու համար կատարում ենք հակառակ գործողությունը:

900:30/100=900×100/30=3000
Պատասխան 3000:

բ) 25%-ը լինի  1000

1000:25/100= 1000×100/25=4000

գ)10 %- ը լինի 400 

400:10/100=400×100/10=40000:10=4000

դ) 2%-ը լինի 500

500:2/100=500×100/2=25000
ե)15%-ը լինի 15

15:15/100=15×100/10=150

զ )4%-ը լինի  60

60:4/100=60×100/4=1500

է)20%-ը լինի  50

50:20/100=50×100/20=1250

4. Ուղղանկյան երկարությունը 32 սմ է, իսկ նրա լայնությունը կազմում է երկարության 25 %-ը։ Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։

32:25/100=32×100/25=128

5. Աղջիկները դասարանի աշակերտների ամբողջ քանակի 52 %-ն են կազմում։ Այդ դասարանում սովորում է 12 տղա։ Ընդամենը քանի՞ աշակերտ կա դասարանում:

100%-52%=48%

12×52%:48%=12×52=624:48=13

Պատ.՝ 13 աղջիկ

Լրացուցիչ: Խնդիրներ ֆլեշմոբից:

6. Մայրիկը սեղանին  թողել էր 9 կտոր շոկոլադ և յուրաքանչյուր 30 րոպեն մեկ երեխային թույլ էր տվել ուտել միայն մեկ կտոր։ Առաջին կտորն ուտելուց քանի՞ ժամ անց կվերջանան շոկոլադի կտորները, եթե երեխան լսի իր մայրիկին և միանգամից չուտի ամբողջ շոկոլադը:

4 ժամ 30 րոպե:

7. Արամը կերավ ափսեում եղած ծիրանների 3/11 մասը, Արմանը  կերավ մնացած ծիրանների 3/8 մասը, արդյունքում ափսեում մնաց 10 ծիրան։ Սկզբում քանի՞ հատ ծիրան կար ափսեում։

22 հատ: