Автор: Ռոբերտ Մխիթարյան

Այն ամբողջ թվերը, որոնք կոորդինատային ուղղի վրա գտնվում են զրոյից միևնույն հեռավորության վրա, բայց հակառակ ուղղություններով, կոչվում են հակադիր թվեր։

Օրինակ -5  ու 5-ը 0-ից գտնվում են 5 միավոր հեռավորության վրա, և տեղադրված են տարբեր ուղղություններով, ուրեմն այդ թվերը  հակադիր թվեր են։

Հասկանալի է, որ յուրաքանչյուր ամբողջ թվի համար գոյություն ունի նրան հակադիր միայն մեկ թիվ։ Օրինակ՝ +7 թվին հակադիր է –7 թիվը, իսկ –7 թվին հակադիր է +7 թիվը, գրենք այսպես.

– (+7) = –7,
– (–7) = +7։

Ինչպես տեսնում եք, հակադիր թվերը տարբերվում են կրարց  միայն նշանով։ 0 թիվը նշան չունի եւ այդ պատճառով համարվում է ինքն իրեն հակադիր։ Կոորդինատային ուղղի վրա այն կետերը, որոնց կոորդինատները հակադիր թվեր են, հաճախ կոչվում են հակադիր կետեր։

1. Ո՞ր թվերն են կոչվում հակադիր թվեր, գրիր օրինակներ:

Օրինակ՝ +5 թվին հակադիր է –5 թիվը, իսկ –5 թվին հակադիր է +5 թիվը:

2. Գրե՛ք եւ ընթերցե՛ք տրված թվին հակադիր թիվը.

ա) –8 +8,     գ) +3 -3,        ե) –200 +200,           է) –32 +32,

բ) –11 +11,    դ) +18 -18       զ) +137 -137,           ը) –41 +41։

3. ա) դրական թվի հակադիր թիվը ի՞նչ նշան ունի,

–

բ) բացասական թվի հակադիր թիվը ինչ նշան ունի

+

գ) Գրիր զրոյի հակադիր թիվը:

0

4. Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում հավասարությունը ճիշտ կլինի.

ա) – (-35) = 35, բ) – (-81) = 81, գ) –44 = –44, դ) – 125 = –125։

5.Հետեւյալ հավասարություններից որո՞նք են ճիշտ կազմված.

ա) – (–63) = 63,
գ) 38 = – (+38),
ե) 16 = + (–16),

բ) – (+45) = –45,
դ) –52 = – (–52),
զ) –27 = – (+27)։

ա, բ և զ հավասարոթյունները ճիշտ են կազմված

6.Տրված են A (–11), B (+17) կետերը։ Գրե՛ք՝

ա) C կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է A կետին,

+11

բ) D կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է B կետին։

-17

7. Նշված տոկոսները արտահայտիր կոտորակներով.
12% – 12/100
14% – 14/100
50% – 50/100
110% – 110/100
60% – 60/100
25% – 25/100

8. Հաշվի՛ր
1.¼+2.⅗

77/20

12.1/6×3

116/6

4/7-1/7

3/7

9/10+⅕

11/10

1) Ի՞նչ են նշանակում հետևյալ գրառումները.
կորդինատայի կետեր

A (–71), B (+2), C (–2), D (+20), E (–52), F (–10)։

2) Ի՞նչ կոորդինատ կունենա այն կետը, որն ունի՝

ա) կոորդինատների սկզբից հինգ միավոր հեռավորություն դրական ուղղությամբ,
+5

բ) կոորդինատների սկզբից չորս միավոր հեռավորություն բացասական ուղղությամբ։
-4

3) Կոորդինատային ուղղի վրա քանի՞ բնական թիվ է գտնվում հետևյալ թվերի միջև.

ա) –5 և 3 7
բ) 0 և 4 3
գ) 7 և 15 7

4) A կետի կոորդինատը –4 է։ Նրա ո՞ր կողմում է գտնվում և նրանից քանի՞ միավոր հեռավորություն ունի B կետը, եթե B-ի կոորդինատն է՝

ա) –9 5 միավոր դեպի ձախ
բ) –1 3 միավոր դեպի աջ
գ) +3 7 միավոր դեպի աջ
դ) +10 14 միավոր դեպի աջ

5) Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք
A (–3), B (+7), C(–6), D (+1), E (+5), F (–5), G (–4) կետերը:Կորդինատային ուղիղСКАЧАТЬ

6) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք
–7, –5, –2, 0, +1, +4, +8, +10 թվերին համապատասխանող կետերը։

Կորդինատային ողիղСКАЧАТЬ

7) Կոորդինատային ուղղի վրա
A (–6), B (+2), C (–3), D (–4), E (+8), F (–2), G (–10) կետերից ո՞րն է գտնվում ամենից ձախ, և ո՞րը՝ ամենից աջ։
աջ—E
ձախ—G

8) Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք A (–3) կետը։ Նշե՛ք նաև՝

ա) B կետը, որը գտնվում է A կետից երկու միավոր դեպի աջ

բ) C կետը, որը գտնվում է A կետից երեք միավոր դեպի ձախ։Կորդինատային ուղիղСКАЧАТЬ

9.Որո՞նք են ամենամեծ եւ ամենափոքր երկնիշ բացասական ամբողջ թվերը։
-10, -99

10.Գրեք այն երեք հաջորդական ամբողջ թվերը, որոնցից՝

ա) ամենափոքրը –7-ն է -6, -5
բ) ամենամեծը  –5-ն է -6, -7

11.Համեմատե՛ք թվերը.

ա) – 8 < 7 գ) 3 > –13 ե) – 7 > –17

բ) – 9 > – 11 դ) 0 > – 4 զ) 1 > – 8։

12.Անկանոն կոտորակները դարձրու խառը թվեր՝
31/10=3 1/10
35/6=5 5/6
121/20=6 1/20
304/100=3 4/100

13.Խնդիր ֆլեշմոբից: Լրացուցիչ:
Երկնիշ թվի թվանշանների արտադրյալը 21 է: Որքա՞ն է այդ թվի թվանշանների գումարը:
10

14. Խնդիր ֆլեշմոբից:Լրացուցիչ:
Երեք հաջորդական զույգ թվերի գումարը 336 է։ Գտի՛ր այդ թվերից ամենամեծը։
114

Քերականություն

Քարականություն

Մադիլդա

Մայրենի

Մայրենի

Մայրենի

Մայրենի

Մխիթար Սեբաստացի

1. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Հայաստանը հայտնի է որպես տուֆի ու բազալտի երկիր: Հրաբուխից առաջացող քարերի տեսակները վաղուց օգտագործվել են որպես շինանյութ: Տուֆով կառուցված եկեղեցիներ, կամուրջներ ու մեծաթիվ ժամանակակից նոր կառուցված բաներ կան: Բազալտի ու տուֆի հետ մեր երկրից դուրս են հանվել բարձրորակ ունեցող մարմար, գրանիտ ու պեմզա:

2․ Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Մարգարիտի հատիկները տարբեր մեծության են լինում: Աշխարհում ամենից մեծը լոնդոնյան թանգարանի մեծահռչակ ութսունհինգ գրամ ունեցող մարգարիտն է: Համպարը թանկ արժեք ունեցող նյութ է, որը գործածվում է լավագույն օծանելիքների արտադրության մեջ: Դա սև գույնին, քարի նման նյութ է, որը միայն կաշալոտի աղիներում է լինում: Դա մեծ մասամբ հանում են տեգով ղոցված կաշալոտի աղիներից, բայց երբեմն ծովափին էլ կարող են գտնել:

3․ Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու Խռպոտ:

Առանց ընդհատել լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից գործընկեր է ու կպչում գործի:

4․Բառարանի օգնությամբ գրիր տրված բառերի բացատրությունը:
Տրտմել-Տխրել                         ,                

վաղորդայն-այգաբաց

մեղանչել-աղաչել

մաքառել-Պայքարել

անտունի-Ժողովրդական երգի մի տեսակ

դրվատել-գովել

երկնչել-ամաչել

1. Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր —ական կամ —ային ածանցներով:

Օրինակ՝

մանուկ — մանկական

Լեռն-լեռնային, քաղաք-քաղաքական, անձրև-անձրևաին, բարեկամ-բարեկամական, շուն-շնային, անձ(ն)-անձնական, զինվոր-զինվորական, ցամաք-ցամաքային, ծնունդ-ծննդական, տուն-տնական, անապատ-անապատային, դև-դևային, դյուցազն-դյուցազնական, աղաչ(ել)-աղաչել, հրեշտակ-հրեշտակային, ստրուկ-ստրական, պետ-պետական, տոհմ-տոմական հանրապետ(ություն)-հանրապետություն, խորհուրդ-խորհուրդային:

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին ինչե՞ր էին դրված: (Սանր, սանրել) Սանր

Թե մազերը ի՞նչ աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր, սանրել) սանրել

Նվերը մի գեղեցիկ ի՞նչ էր: (Սանր, սանրել) Սանր

Նա մի շատ բարի ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդ

Եթե իրոք ի՞նչ աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդ

Եկողն ամենաչար ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ) Կախարդել

Հավաքվեցին չար ու բարի ովքե՞ր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդ

Պատին մի աղջկա ի՞նչ էր կախված: (Նկարել, նկար) նկար

Սիրով որ ի՞նչ աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար) Նկարել

3. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առնչվում են մի շարք այլ բնական հարցեր: Առանձին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենդանական աշխարհի պահպանության խնդիրը:

4. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր: Նշի՛ր, թե ի՞նչ հնչյունափոխություն է կատարվել:

Օրինակ՝

գգույշ + անալ — գգուշանալ (ույ-ը դարձել է ու):

Ա. Բազում+անալ—բազմանալ (ու-ն զեղչվել է), ամուր+անալ— ամրանալ (ու-ն զեղչվել է), բույր+ավետ—բուրավետ (ույ-ն դարձել է ու), կապույտ+ավուն—կապտավուն (ույ-ն զեղչվել է), բույս+ական—բուսական (ույ-ն դարձել է ու), ողջույն+ել—ողջունել (ույ-ն դարձել է ու), որդի+ական—որդիական, ոսկի+եղեն—ոսկեղեն(ի-ն զեղչվել է).

Բ. Բազմապատիկ-պատիկ (բազում), ամրանալ-անալ (ամուր), բուրավետ-ավետ (բույր), ոսկերչական-ական (ոսկերիչ), սահնակ-ակ (սահել), մետաղյա-յա (մետաղ):

 5. Որ դարձվածքների  իմաստն է սխալ բացատրված:

1. ժամավաճառ լինել – իզուր ժամանակ վատնել(սխալ է)
   2.երեսից կախվել – թախանձել
   3.արյունը ջուր դառնալ – սահմռկել
   4.աչքերը փակել – ժպտալ(սխալ է)
   5. աչքը ջուր կտրել – կարոտով, անհամբերությամբ սպասել
   6. անձյուն ձմեռ – անճարակ մարդ
   7. գլխարկը գետնովը տալ – նորաձև հագնվել(սխալ է)
   8. գլխին տալ — ուրախանալ:(սխալ է)

Մադիլդա

Մայրենի

Մայրենի

Մայրենի

Մայրենի

Մխիթար Սեբաստացի

Правописание корней с чередованием букв А и О: -ЛАГ-//-ЛОЖ-,

• О, например: излагать, облагать, предполагать, прилагать, безотлагательный, прилагательное, слагаемое, НО: заложить, изложить, отложить, положить, предложить, приложить, изложение, положение, предложение;
• пишется буква А, если за корнем следует суффикс -А-: полагâть — положить.

Исключения: полог, слоговой.

Классная работа

Исключения — РОСТОК, ОТРАСЛЬ, СКАЧОК, ЧЕТА, СОЧЕТАТЬ, УТВАРЬ, РАВНИНА, РОСТОВ

Упражнение 1

а) Положить на полку, удобно расположиться, предполагать ответ, сложить книги, располагать запасами, предлагать помощь, кратко изложить содержание, проложить путь.

б) Город Ростов, устье заросло, морские водоросли, дети подросли, вырастить в саду, произрастать в пустыне, богатая растительность, выращенные лимоны, мир растений, переходный возраст, заросли камыша, сберечь поросль, подростковый врач, растущие на берегу, зеленый росток, отрасль хозяйства

Упражнение 2

Спишите, вставляя пропущенные буквы, графически объясняя выбор орфограмм в корне.

а) Излагать содержание, хорошо изложить; знать признаки прилагательного; написать изложение; оба слагаемых; расположиться на ночлег; располагать свободным временем.

б) Гул нарастает, роскошные растения, заросли камышом, выросли подснежники; зеленые 0водоросли, Ростислав; растущий ребенок.

в) Предположения не подтвердились; капельки росы; тропа зарастает; растительное масло; изменить положение; лепестки растений; слагать стихи; желуди проросли; сберечь растения от мороза; просека зарастает; предложить помощь.

Домашнее задание

Упражнение 3.

Спишите, вставляя пропущенные буквы. Подчеркните те словосочетания, в состав которых входят слова с чередующимися гласными в корне. Графически объясните написание выбранной гласной. Простое предложение, горная растительность, обильная раса; сотр_сать воздух, возлагать надежды, роскошные цветы, ув_дать без воды, расположиться у костра; поросло травой, дождь оросил травы.

Упражнение 4.

Спишите, вставляя пропущенные буквы, графически объясняя выбор орфограмм в корне. а) Излгать содержание, хорошо изложить; знать признаки прилагательного; написать изложение; оба слагаемых; расположиться на ночлег; располагать свободным временем. б) Гул нар_стает, роскошные растения, заросли камышом, выросли подснежники; зеленые водоросли, Ростислав; растущий ребен

Винченцо Фоппа. Юный Цицерон за книгой

Египтяне долго сохраняли монополию выделки папируса, но в последние времена республики римляне завели собственные папирусные фабрики. У греков и особенно у римлян, несмотря на отсутствие книгопечатания, книжное дело стояло очень высоко: не говоря уже о библиотеках общественных, при императорах были частные библиотеки в 30 000 томов (или, точнее — свитков) и более. Книжные лавки встречались и в самых отдалённых провинциальных городах; в Риме были большие и малые книжные магазины и множество лавочек букинистов. При больших магазинах были залы, где находились многочисленные скорописцы; с их помощью автор мог издавать своё сочинение и за исключительное право продавать его иногда получал гонорар или по крайней мере даровые экземпляры.

В Древнем Египте для записи со времён Первой Династии использовался папирус (вид бумаги, сделанной из стеблей одноимённого растения). Однако первым свидетельством считают бухгалтерские книги царя Нефериркара Какаи Пятой Династии (приблизительно 2400 лет до н. э.). Отдельные листы папируса, для удобства хранения, склеивались в свитки. Эта традиция получила широкое распространение в эллинском и римском мире, хотя есть свидетельства, что использовались так же древесная кора^[1] и другие материалы. Согласно Геродоту (История 5:58), финикийцы принесли письменность и папирус в Грецию около X или IX века до н. э. Греческим словом для папируса как материала для записей стало «библион», а для книги — «библос»^[2] которое произошло от названия финикийского портового города Библос, через который папирус экспортировался в Грецию^[3].

Римская книга имела форму свитка, навернутого на палку с утолщенными концами; на верхнем конце прикреплялся ярлычок с обозначением заглавия, который высовывался из футляра, большей частью кожаного, соответствовавшего нашему переплету. Для переноски такие свитки помещались в круглые корзинки, с отверстиями во внутренней крышке. В библиотеках эти свитки не ставились, а клались на полки так, чтобы ярлычки были на виду. Писали на одной стороне, либо одной вертикальной колонкой, длина которой равнялась длине свитка, либо рядом многих параллельных колонок. Книжные магазины в Риме служили местом свидания литераторов, учёных и любителей литературы; при магазинах были и кабинеты для чтения, где за небольшую плату можно было просмотреть новинки или сличить свой экземпляр известного сочинения с таким, который был исправлен грамматиком, содержавшимся для этой цели при магазине и копировальном зале. Ввиду сравнительной дешевизны папируса и безусловной дешевизны труда, книги в Риме были недороги. Кроме обыкновенных дешёвых экземпляров, были и чудеса каллиграфического искусства, экземпляры роскошно иллюстрированные; были книжки-крошки; Цицерон видел экземпляр «Илиады», который мог поместиться в скорлупе ореха^[4].

В школах, бухгалтерии и для заметок обычно использовались восковые таблички. Они имели преимущество многократного использования: воск можно было расплавить и наносить новый текст. Связывание таких табличек — возможный предшественник современных книг.

Самые старинные рукописи

Свитки папируса были ещё распространены, когда в I веке н. э. появились старинные рукописи^[5] (кодексы). Постепенно их стали использовать всё чаще и чаще; первое письменное упоминание о рукописях как разновидности книг относится к концу I века, когда Марциал в своей Apophoreta CLXXXIV хвалит их компактность. В языческом мире рукопись не нашла признания и только с христианством была популяризирована и получила широкое распространение.

Сперва старинная рукопись использовалась для ведения бухгалтерии, но, с развитием пергамента в III веке н. э., постепенно начала вытеснять папирусы. Это происходило уже в христианском мире. Причин принятия рукописи как основного вида книг несколько: она экономична, поскольку можно использовать обе стороны листа; её легко спрятать; она была удобна и доступна. Возможно, христианские авторы использовали рукописи нарочно, чтобы они не были похожи на языческие тексты, которые обычно писались в форме свитков.

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Առաջադրանքներ

1․ Այս բառերն էլ ի՛նքդ բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր․

Ակոս-  Երկար գծաձև փոս հողի վերին շերտում

կոչնակ-  Եկեղեցի հրավիրող կոչնազանգ

գյուղակ- Փոքրիկ գյուղ

բերրիություն- Բերրի լինելը:

ցող-  խոնավությունից գոյացող ջրի կաթիլներ, որ նստում են բույսերի, գետնի և այլ առարկաների վրա՝ գիշերը և վաղ առավոտյան:

2․ Չորսից վեց նախադասությամբ արձակ փոխադրի՛ր բանաստեղծությունը։

3․ .Ինչպիսի՞ հայրենիք է ուզում ունենալ քնարական հերոսը, ի՞նչն է կարևորում:

4․ Ի՞նչը կփոխեիր կամ ի՞նչ կավելացնեիր (կպակասեցնեիր):

5. Մաղթանքներից մեկն ընտրի՛ր որպես վերնագիր. պատճառաբանի՛ր ընտրությունդ:

6․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը և տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստի՛ր։

Ամենակարևոր փաստերը․ 1676 թվականի փետրվարի 7-ին, Սեբաստյա քաղաքում ծնվեց Մանուկը։

Դեռ վաղ տարիքից Մանուկը երազում էր դառնալ քահանա։

Նա գտավ մի ընկեր, որի հետ փախան դեպի լեռները, որտեղ ապրեցին որպես ճգնավորներ։

1691 թվականն էր, երբ Մանուկը վերջապես թույլատվություն ստացավ իր ծնողներից վանքում աշխատելու համար և շուտով ստացավ սարկավագի աստիճան։ Հենց այս ժամանակ նա իր անունը փոխեց` դնելով Մխիթար։

Քսանհինգ տարեկանում Մխիթարը հիմնեց եկեղեցի Կոստանդոպոլսում, որի օրինակով էլ մի խումբ երիտասարդների հետ հիմնեց Մխիթարյան միաբանությունը։

Ընդամենը երկու տարի հետո` Օսմանյան իշխանությունների հալածանքներից փախչելով` միաբանությունը տեղափոխվեց Պենոպոլես, որը գտնվում էր վենետիկում։ Իսկ 1715 թվականին միաբանությունը տեղափոխվեց Սուրբ Ղազար կղզի` Վենետիկի Հանրապետության հրամանով։

Սուրբ Ղազար կղզում կառուցեց վանքը, որտեղ էլ մահացավ 73 տարեկան հասակում։

Նա թարգմանել, ստեղծել և տպագրել է հազարավոր աշխատություններ` հարստացնելով հայերեն գրականությունը։ Այսօր նրա մատենադարանում պահվում են ավելի քան 5000 ձեռագրեր և 100000 տպագիր գրականություն։