Автор: Ռոբերտ Մխիթարյան

Գրականության հղումը Էջ 140, 141

Հարցեր՝

1. Ի՞նչ խմբերի են բաժանվում էկոլոգիական գործոնները:
2. Ինչո՞վ է պայմանավորված Երկրի վրա կենդանի օրգանիզմների տարածումը:
3. Տեսանյութ պատրաստիր շրջակա միջավայրի պահպանության մասին:

Ընթերցումներ

• «Հնարագետ ջուլհակը» ավանդությունը․ առաջադրանքներ
• «Ժայռից մասուր է կաթում» բանաստեղծության առաջադրանքները
•  «Սպիտակ ջրաշուշանը»

Գործնական քերականություն

• Գործնական քերականություն (ապրլի 6)
• Գործնական քերականություն (ապրիլի 13)
• Գործնական քերականություն (ապրիլի 21)

Տեսագրություններիդ և ձայնագրություններիդ հղումները

• Աղայանական ընթերցում
• Սահյանական ընթերցում

Թարգմանություններ

Տեղադրի՛ր թարգմանություններիդ վերնագրերը՝ հղումներով։

Два монаха

Ստեղծագործական աշխատանք

Տեղադրի՛ր ստեղծագործական աշխատանքներիդ վերնագրերը՝ հղումներով։

Միասնական աշխատանք

Մասնակցությունը մայրենիի ֆլեշմոբին` այո, ոչ

ոչ

Ապրիլ ամսվա աշխատանքս գնահատում եմ` (1֊10 միավոր)

8

Խնդիրներ ֆլեշմոբից

1.Գտիր ամենամեծ երկնիշ թիվը, որի թվանշանների գումարը 8 է, իսկ արտադրալը՝  15։

53

2. Թվի և իր կրկնապատիկի  գումարը   քանի՞  անգամ է մեծ այդ թվի կեսից։

6

3. Լուծեք հավասարումը՝
3x=0

x=0
12x-120=10x

35+x+12-x+7x=54

x+4x+23+5x=9x+1423

4.Ուղղանկյան և քառակուսու պարագծերը հավասար են։ Գտե՛ք քառակուսու կողմը, եթե ուղղանկյան չափումներն են՝ 60 սմ և 20 սմ։

40

 5. x-ի ո՞ր արժեքի դեպքում 8 ⋅ x + 5 արտահայտությունը կունենա 29 արժեքը։3

6.Ջահի լամպերից 27-ն այրվել էին, և դահլիճը լուսավորվում
էր 323 լամպով։ Ընդամենը քանի՞ լամպ կար ջահի վրա։

323+27=350

7.Ո՞ր բնական թվերն են հետևյալ անհավասարումների լուծումներ.

 ա) 2 < 3, 4 < 5
բ) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, … > 0
գ) 4 ≤ 4,
դ) -19<-18, -17, -16, -15, -14, -13, -12, -11,-10<-9

8. Ի՞նչ նշան կունենա արտադրյալը, եթե որպես արտադրիչներ
վերցվեն՝
ա) երկու բացասական և երկու դրական թվեր,+
բ) երկու բացասական և մեկ դրական թվեր,+
գ) երկու դրական և մեկ բացասական թվեր,-
դ) մեկ բացասական և երկու դրական թվեր։-

9. Եռանկյան պարագիծը 84 սմ է։ Գտե՛ք նրա կողմերի երկարությունները, եթե նրանք համեմատական են 7, 9, 12 թվերին:

AB-21

BC-27

AC-36

1.Լուծեք հավասարումը:

ա)2x+15=40

2x=40-15

2x=25

x=25:2=12,5

բ)3x-10=50

3x=50+10

3x=60

60:3=20
գ )x+¼=¾

x=3/4-1/4=2/4=1/2
դ)5.½+x=10

x=10/1-5.1/2

x=10/1-11/2=9/2
ե )2x=6

x=6:2=3
զ)10x+12x+140=360

12x-10x=360-140

2x=220

x=220:2=110

2.Ո՞ր հավասարումների արմատն է 1 թիվը.

ա) 2 ⋅ x = 5
բ) x = 1
գ) 6 ⋅ x + 8 = 14

x=14-8=6

դ) 4 ⋅ x = 0

4×0=0
ե) 7 ⋅ x = 7

7:7=1
զ) 8 – x = 7

8-7=1


Լուծեք խնդիրները՝

3. Մի թիվ հինգ անգամ մեծ է մյուսից, իսկ նրանց գումարը 42 է: Գտեք այդ թվերը:

x+5x=42

6x=42:6=7

4. Մի թիվ երեք անգամ փոքր  է մյուսից, իսկ նրանց գումարը 28 է: Գտեք այդ թվերը:

x+3x=28

4x=28

x=28:4=7

5. Մի թիվ չորս անգամ մեծ է մյուսից, իսկ նրանց տարբերությունը  39 է: Գտեք այդ թվերը:

4x-x=39

3x=39

x=39:3=13

6.Մի թիվ յոթ անգամ փոքր է մյուսից, իսկ նրանց տարբերությունը 54 է: Գտեք այդ թվերը:

7x-x=54

6x=54

x=54:6=9

7.Եղբայրը գտավ երեք անգամ շատ սունկ, քան քույրը: Միասին գտել են 24 սունկ: Քանի՞ սունկ գտավ նրանցից յուրաքանչյուրը:

3x+x=24

4x=24

x=24:4=6

8. Գիրքն ունի 60 էջ: Արամը կարդացել է երկու անգամ շատ էջ, քան մնացել է կարդալու: Քանի՞ էջ է մնացել կարդալու:

2x+x=3x

3x=60

x-60:3=20

9. Մինչև ճանապարհի վերջնակետին հասնելը գնացքը կանգ է առել մի կայարանում։ Այնտեղ գնացքից իջել է 151 ուղևոր, գնացք են նստել 89-ը։ Գնացքում քանի՞ ուղևոր է եղել մեկնակետից ճանապարհվելիս, եթե վերջնակետին է հասել 320 ուղևոր։

X-151+89=320

X=320+151-89

X=382

X-151+89=320

X=151-89+320

X=382

Տեքստը պատմի՛ր՝ 

ա) ռեստորանում աշխատող ամստերդամցի դպրոցականի անունից,

Ամստերդամն աշխարհի միակ քաղաքն է երևի, որտեղ մանկական ռեստորան կա:

բ) ռեստորանի հաճախորդ դպրոցականի անունից,

Ռեստորանում միայն երեխաներն են աշխատում, և հաճախորդներն էլ միայն երեխաներ են.

գ) քո անունից (վերաբերմունք արտահայտելով):  

Այդ ռեստորանն աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև այնտեղ աշխատող երեխաները մյուս օրերին դպրոց են գնում:

Ամստերդամն աշխարհի միակ քաղաքն է երևի, որտեղ մանկական ռեստորան կա: Ռեստորանում միայն երեխաներն են աշխատում, և հաճախորդներն էլ միայն երեխաներ են. ո՛չ մի մեծահասակ: Այդ ռեստորանն աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև այնտեղ աշխատող երեխաները մյուս օրերին դպրոց են գնում:

2. Տեքստը կարդա´ և փոխադրի´ր նկարագրված բույսի մոտ պատահաբար հայտնված մի թռչնակի անունից: Տեքստը փոքրիկ պատմվածքի վերածիր՝ նկարագրելով թռչնակին, նրա խոհերը, անհանգստությունները, զարմանքը, երկխոսությունները ծաղկի հետ և այլն:

Պարագվայում մի բույս կա, որր կարող է հազալ ու փռշտալ: Բավական է, որ բույսի տերևներին մի քիչ փոշի նստի, և  տերևը նախ գունաթափվում է, ապա՝ կարմրում, հետո սկսում է ցնցվել և փռշտոց  հիշեցնող ձայներ հանել: Եթե փոշին շատ է լինում, բույսը հազից ասես խեղդվում է, և ձայնը մի քանի քայլ հեռվում հազիվ է  լսվում: Ի վերջո, նրա բոլոր ծակոտիներից մանր շիթերով ջուր է դուրս ցայտում, որն այնքան է թրջում տերևները, մինչև որ փոշուց մաքրվում են:

Մի օր ես ինձ համար թռչում էի և տեսա մի բույս, որը կարմրել էր։ Մոտեցա և հարցրեցի․

-Ի՞նչ է պատահել։
Նա չկարողացավ պատասխանել, բայց փռշտաց․

Ես զարմացած նայեցի նրա վրա և ասացի․

-Ի՞նչպես թե, դու կարողանում ես փռշտալ։

-Այո, բայց ինչու՞ ես դու այդքան զարմացած։

-Ո՞նց ինչու, դու կարողանում ես փռշտալ։

Նա ասաց.

-Ինչու՞, այսինքն բոլոր բույսերը չե՞ն կարողանում փռշտալ:

-Իհարկե ոչ, դու ամենառաջին բույսն ես, որը թե փռշտում, թե հազում:

Նա լուռ նայեց ինձ և տխրեց, իսկ ես նրան սփոփեցի ասելով, որ նա շատ գեղեցիկ և առանձնահատուկ է:

Այն հավասարությունը, որում տառով նշանակված է մի անհայտ թիվ, կոչվում է մեկ անհայտով հավասարում:

Լուծել հավասարումը նշանակում է գտնել այն թիվը, որը տառի փոխարեն տեղադրելով՝ կստանանք ճիշտ հավասարություն:

Այդ թիվը կոչվում է հավասարման լուծում կամ արմատ:

Հավասարումները լուծելիս օգտագործում ենք հետևյալ հատկությունները:

1) Եթե հավասարության երկու մասերին գումարել կամ նրանցից հանել նույն թիվը, հավասարությունը չի փոխվի:  

2) Եթե հավասարության երկու մասերը բազմապատկենք նույն թվով կամ բաժանենք նույն, զրոյից տարբեր թվի վրա, հավասարությունը չի փոխվի: 

1. Օրինակ

Լուծենք x−12=6 հավասարումը:

Հավասարման երկու մասերին գումարենք 12: Ստանում ենք՝ 

x−12+12=6+12
x=18

2. Օրինակ

Լուծենք 4x+3=0 հավասարումը: 

Հավասարման երկու մասերից հանենք 3: Ստանում ենք՝

4x+3−3=−3
4x=−3

Հիմա հավասարման երկու մասերիը բաժանենք 4-ի: Ստանում ենք՝ 

4x /4=−3/4
x=−3/4

1) Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) 1006 – 832 = 174,

բ) 1405 – 1513 = 108,

գ) 1714 + 818 = 896,

դ) 330 – 303 = 27,

ե) 84 + 40 = 124,

զ) 2003 + 2558 = 4561։

2) Հավասարման արմա՞տն է արդյոք 3 թիվը.

ա) 3 – 3 = 0,

բ) 5 – 5 = 0,

գ) 7 – 7 = 0,

դ) 3 – 3 = 0,

ե) 2 ⋅ 3 = 6

զ) 3 = 6 – 3:

3) Կազմե՛ք հավասարում և լուծե՛ք այն.

ա) x թվին գումարել են 4 և ստացել են 19: 

X+4=19

X=19-4

X=15
բ) x թվից հանել են 10 և ստացել են 7: 

X-10=7

X=10+7

X=17
գ) 35-ից հանել են x թիվը և ստացել են 5: 

35-X=5

X=35-5

X=30
դ) 11-ին գումարել են x թիվը և ստացել են 25:

11+X=25

X=25-11

X=14
 ե) x թվի կրկնապատիկին գումարել են 7 և ստացել են 8: 

2x+7=8

2X=8-7

2X=1

X=1/2
զ) 15-ից հանել են x թվի եռապատիկը և ստացել են 3: 

15-3x=3

3X=15-3

3X=12

X=12:3

X=4

4.Հետևյալ խնդիրները լուծե՛ք հավասարումներ կազմելու միջոցով.

Տուփի մեջ կոճակներ կային։ Երբ տուփի մեջ դրեցին ևս 30 կոճակ, դրանց քանակը դարձավ 95։ Սկզբում քանի՞ կոճակ կար տուփի մեջ։

X+30=95

X=95-30

X=65

5.ABC եռանկյան պարագիծը 57 սմ է, AB կողմի երկարությունը՝ 26 սմ, AC-ինը՝ 10 սմ։ Որքա՞ն է BC կողմի երկարությունը

X+26+10=57

X+36=57

X=57-36

X=21

6.Գտե՛ք անհավասարման լուծումը. ամբողջ թվերը միայն նշի՛ր.

ա) 2 < 4 < 8,

բ) 0 < 5 < 10,

գ) –7 < 5 <12,

դ) –2 < 2.5 < 3:

7.Բավարարո՞ւմ է արդյոք 2 թիվը տրված անհավասարմանը.

ա) x < 3 Այո
բ) x > 4  Ոչ

գ) 5x > 0 Այո
դ) 2x <  3 Ոչ

Հարցեր՝

1. Ի՞նչ բնական համակեցություն գիտեք:

Բնական համակեցություններ են` անտառը, լիճը, ճահիճը, մարգագետինը, անապատը, գետը և այլն:

2. Ինչու՞ են բույսերին համարում արտադրողներ:

Բույսերին համարում են արտադրողներ, որովհետև նրանք են միայն արտադրում այն օրգանական նյութերը, որոնց օգտագործում են բոլոր մնացած կենդանի օրգանիզմներ:

3. Թվարկե՛ք էկոհամակարգի երեք հիմնական բաղադրիչներ:

Յուրաքանչյուր էկոլոգիական համակարգ կամ կենսացենոզ կազմված է երեք տեսակի օրգանիզմներից.
1. արտադրողներ
2. սպառողներ
3. քայքայողներ:

Հարցեր՝

Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրը:

Ջրային, օդացամաքային և հողային կենսամիջավայրեր։

Ո՞րն է կոչվում օրգանիզմի բնակության վայր:

Կենսամիջավայրի տարացքը, որտեղ բնակվում է կենդանի օրգանիզմ:

Էկոլոգիական ի՞նչ գործոններ գիտեք:

Շրջակա միջավայրի գործոնները բաժանվում են 3 խմբի:Անկենդան բնության գործոններ են`  լույսը, խոնավությունը, ջերմությունը, քամին, անձրևը, կարկուտը, հողի և ջրի աղային ու գազային կազմը, այլ նաև այն փոխադարձ կապերը, որոնք գոյություն ունեն նրանց միջև:

Ինչպե՞ս է խոնավությունը ազդում կենդանի օրգանիզմների վրա:

Ջուրը շատ կարևոր դեր ունի բույսերի և կենդանիների կյանքում։Ջրի անբավարարությունը կարող է բերել բոլոր կենսական գործընթացների դադարեցման և հանգեցնել մահվան։

Ի՞նչ նշանակություն ունի լույսը կենդանի օրգանիզմների համար:

Կանաչ բույսերը միայն լույսի ազդեցությամբ են ստեղծում օրգանական նյութեր, որոնք, օգտագործում են բոլոր կենդանի օրգանիզմները։Ցերեկվա տևողությունից է կախված կենդանիների վարքը, բույսերի և կենդանիների սեզոնային և օրական պարբերականությունը։

Թեմա՝ Հավասարումներ
Այն հավասարությունը, որում տառով նշանակված է մի անհայտ թիվ, կոչվում է մեկ անհայտով հավասարում:

Լուծել հավասարումը նշանակում է գտնել այն թիվը, որը տառի փոխարեն տեղադրելով՝ կստանանք ճիշտ հավասարություն:

Այդ թիվը կոչվում է հավասարման լուծում կամ արմատ:

Հավասարումները լուծելիս օգտագործում ենք հետևյալ հատկությունները:

1) Եթե հավասարության երկու մասերին գումարել կամ նրանցից հանել նույն թիվը, հավասարությունը չի փոխվի:  

2) Եթե հավասարության երկու մասերը բազմապատկենք նույն թվով կամ բաժանենք նույն, զրոյից տարբեր թվի վրա, հավասարությունը չի փոխվի: 

1. Օրինակ

Լուծենք x−12=6 հավասարումը:

Հավասարման երկու մասերին գումարենք 12: Ստանում ենք՝ 

x−12+12=6+12
x=18

2. Օրինակ

Լուծենք 4x+3=0 հավասարումը: 

Հավասարման երկու մասերից հանենք 3: Ստանում ենք՝

4x+3−3=−3
4x=−3

Հիմա հավասարման երկու մասերիը բաժանենք 4-ի: Ստանում ենք՝ 

4x /4=−3/4
x=−3/4

1) Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) x – 832 = 174,

բ) 1405 – x = 108,

գ) x + 818 = 896,

դ) x – 303 = 27,

ե) 84 + x = 124,

զ) 2003 + x = 4561։

2) Հավասարման արմա՞տն է արդյոք 3 թիվը.

ա) x – 3 = 0,

բ) x – 5 = 0,

գ) 7 – x = 0,

դ) 3 – x = 0,

ե) 2 ⋅ x = 6

զ) x = 6 – x:

3) Կազմե՛ք հավասարում և լուծե՛ք այն.

ա) x թվին գումարել են 4 և ստացել են 19:

բ) x թվից հանել են 10 և ստացել են 7:

գ) 35-ից հանել են x թիվը և ստացել են 5:

դ) 11-ին գումարել են x թիվը և ստացել են 25:

4.Հետևյալ խնդիրները լուծե՛ք հավասարումներ կազմելու միջոցով.

Տուփի մեջ կոճակներ կային։ Երբ տուփի մեջ դրեցին ևս 30 կոճակ, դրանց քանակը դարձավ 95։ Սկզբում քանի՞ կոճակ կար տուփի մեջ։

5.ABC եռանկյան պարագիծը 57 սմ է, AB կողմի երկարությունը՝ 26 սմ, AC-ինը՝ 10 սմ։ Որքա՞ն է BC կողմի երկարությունը։

6.Գտե՛ք անհավասարման լուծումը. ամբողջ թվերը միայն նշի՛ր.

ա) 2 < x < 8,

բ) 0 < x < 10,

գ) –7 < x <12,

դ) –2 < x < 3:

7.Բավարարո՞ւմ է արդյոք 2 թիվը տրված անհավասարմանը.

ա) x < 3,

բ) x > 4,

գ) 5x > 0,

դ) 2x <  3 :

Աստված իմ,
ես չեմ խնդրում հրաշքներ և տեսիլքներ, ես խնդրում եմ ուժ` ամեն օրվա համար: Սովերեցրու ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստին: Դարձրու ինձ հետևողական և պատրաստակամ, որպեսզի օրվա միապաղաղության մեջ ճիշտ ժամանակին կանգնեմ բացահայտումների և փորձի առջև, որոնք ինձ կհուզեն:

Սովորեցրու ինձ ճշգրիտ տնօրինել իմ կյանքի ժամանակը: Նվիրիր ինձ ներքին ձայն, որպեսզի առանձնացնեմ այն, ինչ պետք է անել առաջին և ապա երկրորդ հերթին:

Խնդրում եմ քեզանից չափավորություն և զսպվածություն, որպեսզի իմ կյանքի ընթացքում չթռչեմ և չսողամ, այլ կարողանամ ծրագրել իմ օրը` օրվա ընթացքում, կարողանամ տեսնել բարձունքներն ու հեռուները:

Օգնիր ինձ հասկանալ, որ երազանքները չեն կարող օգնել. ո’չ անցյալի, և ո’չ էլ ապագայի մասին երազանքները: Օգնիր ինձ լինել այստեղ և հիմա, ընդունել այս րոպեն որպես ամենակարևորն ու գլխավորը:

Պահպանիր ինձ այն միամիտ հավատից, որ այս կյանքում ամեն ինչ պետք է հարթ լինի: Տուր ինձ հստակ գիտակցություն, որ դժվարությունները, ձախողումները, պարտությունները և անհաջողությունները միայն կյանքի բնական բաղադրիչ մասն են, որոնց շնորհիվ մենք աճում ենք ու հասունանում:

Հիշեցրու ինձ, որ հաճախ սիրտը վիճում է բանականության հետ:

Անհրաժեշտ պահին ուղարկիր ինչ-որ մեկին ինձ մոտ, ով քաջություն կունենա ասել ինձ ճշմարտությունը, բայց ասել այն սիրելով:

Ես գիտեմ, որ շատ խնդիրներ որոշվում են, երբ ոչինչ չես ձեռնարկում: Այդ դեպքում տուր ինձ համբերություն: Դու գիտես, թե մենք ինչքան շատ ենք զգում ընկերության կարիք: Թույլ տուր արժանի լինել ճակատագրի ամենահրաշալի և քնքուշ այդ նվերին: Դարձրու ինձ մարդ` ունակ թակելու այն դռները, որոնք ամենաներքևում են: Պահպանիր ինձ այն վախից, որ ես կարող եմ ինչ-որ բան բաց թողնել իմ կյանքում:

Տուր ինձ ոչ թե այն, ինչ ես խնդրում եմ ինձ համար, այլ այն, ինչն իսկապես անհրաժեշտ է ինձ: Եվ խնդրում եմ նորից` սովորեցրու ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստը: