Рубрика: Հայոց լեզու 11

06․10․26

Ահա նույն տեքստը՝ առանց այդ նշանների.

Հայոց լեզու

2. Աշխատանք բառարմատների հետ

ան-

  1. ան- + ախորժակ: անախորժ
  2. ան- + պատեհ (պատեհապաշտ): անպատեհ

ապ- 3. ապ- + շնորհ (շնորհաշատ): ապաշնորհ

մակ- 4. մակ- + բայ (բայահիմք): մակբայ

-ակ 5. -ակ + բռն (բռնակալ): բռնակ 6. -ակ + կող (կողք): կողակ

-ակի 7. -ակի + մասն (մասնավորեցում): մասնակի

Նախադասությունների ճիշտ բառերը

  1. ելումուտ
  2. դաշնամուր
  3. վճռականորեն
  4. հաղթական
  5. խռովության
  6. տագնապալից
  7. Այս ու այն կողմ
  8. տեղից
  9. խորհրդածության
  10. անօրինակ
  11. շառաչուն
  12. թեթևամիտ
  13. հանկարծակիի եկած
  14. տեղի տալ
  15. խռնվեցին
  16. վերաբերվում
  17. լիիրավ
  18. զգացումը
  19. ապահովել
  20. պահանջներին
  21. հոգաբարձուների
  22. դիտելուց

Գոյականների հոլովն ու հոլովումը

(Քանի որ տեքստում մուգ ներկված բառեր չկան, ահա հիմնական գոյականների վերլուծությունը)

  • Պարսպադռնից — Բացառական հոլով, ան ներքին (դուռ — դռան)
  • Հոգին — Ուղղական հոլով, ու արտաքին (հոգի — հոգու)
  • Փառքով — Գործիական հոլով, ի արտաքին
  • Պատերազմից — Բացառական հոլով, ի արտաքին
  • Ամբոխը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին
  • Մուտքի — Սեռական հոլով, ի արտաքին
  • Տան — Սեռական հոլով, ան ներքին (տուն — տան)
  • Պահին — Տրական հոլով, ի արտաքին
  • Դաշտով — Գործիական հոլով, ի արտաքին
  • Վրանից — Բացառական հոլով, ի արտաքին
  • Սյունից — Բացառական հոլով, ան ներքին (սյուն — սյան)
  • Կրծքին — Տրական հոլով, ի արտաքին (կուրծք — կրծքի)
  • Հողմին — Տրական հոլով, ի արտաքին
  • Կաղնին — Ուղղական հոլով, ու արտաքին (կաղնի — կաղնու)
  • Լուրը — Հայցական հոլով, ի արտաքին
  • Ամրոցի — Սեռական հոլով, ի արտաքին
  • Բնակիչներն — Ուղղական հոլով (հոգնակի), ի արտաքին
  • Միության — Սեռական հոլով, ան ներքին (միություն — միության)
  • Անդամ — Ուղղական հոլով, ի արտաքին
  • Գիտելիքի — Սեռական հոլով, ի արտաքին
  • Հիվանդանոցներն — Ուղղական հոլով (հոգնակի), ի արտաքին
  • Բուժօգնությամբ — Գործիական հոլով, ան ներքին (օգնություն — օգնության)
  • Կանոնագրքի — Սեռական հոլով, ի արտաքին
  • Խորհուրդը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին
  • Նախագծի — Սեռական հոլով, ի արտաքին
  • Աշխատանքների — Սեռական հոլով (հոգնակի), ի արտաքին
  • Գումար — Հայցական հոլով, ի արտաքին
  • Վայրերը — Հայցական հոլով (հոգնակի), ի արտաքին
  • Վենետիկ — Հայցական հոլով, ի արտաքին (հատուկ անուն)
Рубрика: Գրականություն 11

29․09․26

1. Էսսե․ «Համաշխարհային գրականության համը»

Գրականության «համը» նրա բազմազանության մեջ է։ Մարկեսի «Ինչ-որ կարևոր բան տեղի կունենա այս գյուղում» պատմվածքը ցույց է տալիս մարդկային վախերի ու հավաքական հիստերիայի ազդեցությունը։ Բորխեսի «Երկու արքաներն ու երկու լաբիրինթոսները» գործը փիլիսոփայական հայացք է մարդկային մեծամտության և Աստծո/Տիեզերքի անսահմանության վրա։ Դասարանից դուրս կարդացած գրքերն օգնում են տեսնել աշխարհի տարբեր կողմերը և հասկանալ, որ անկախ ազգությունից ու դարաշրջանից՝ մարդկային հույզերն ու ձգտումները նույնն են։

2. Գրաբար

Մովսես Խորենացի «ԹԷՊԷՏ ԵՒ ԵՄՔ ԱԾՈՒ ՓՈՔՐ…»

  • Աշխարհաբար․«Թեպետև մենք փոքր ածու (հողակտոր/ժողովուրդ) ենք, թվով շատ փոքր սահմանված, ուժով տկար և բազմիցս այլ թագավորությունների կողմից նվաճված, սակայն մեր աշխարհում էլ քաջության բազմաթիվ գործեր են կատարվել՝ արժանի գրով հիշատակվելու»:
  • Խորենացու դժգոհության առիթը․Հայ նախնիներն ու թագավորները անհոգ են գտնվել սեփական պատմությունն ու քաջագործությունները գրի առնելու հարցում, ինչի պատճառով շատ հերոսական գործեր մոռացվել են։

«Թզենին անպտուղ»

  • Աշխարհաբար․Մի մարդ իր այգում տնկած թզենի ուներ: Եկավ դրա վրա պտուղ փնտրելու և չգտավ: Այգեպանին ասաց. «Ահա երեք տարի է, որ գալիս եմ այս թզենու վրա պտուղ փնտրելու և չեմ գտնում. կտրի՛ր դա, ինչո՞ւ է հողն ապարդյուն զբաղեցնում»: Այգեպանն ասաց. «Տե՛ր իմ, դրան այս տարի էլ թող, մինչև որ շուրջը փորեմ և աղբ գցեմ. թերևս պտուղ տա: Ապա թեոչ՝ եկող տարի կկտրես»:
  • Այգեպանի առաջարկի մեկնաբանությունը․Սա ներողամտության, համբերության և երկրորդ հնարավորություն տալու խորհրդանիշն է․ չշտապել հեռացնել անհաջողակին, այլ ավելի շատ ջանք ու խնամք ներդնել։
  • Իրադրություն․Կիրառելի է դպրոցում կամ աշխատանքում․ երբ թույլ աշակերտին կամ աշխատակցին անմիջապես չեն հեռացնում, այլ լրացուցիչ օգնություն ու ժամանակ են տալիս՝ ինքնադրսևորվելու համար։
Рубрика: Հայոց լեզու 11

28․09․26

1. Լրացված նախադասությունները․

3-4. Եվ շրջելով հայացքը՝ նայեց երկնքին՝ արշալույսի մեջ թաթախուն, կապույտի մեջ ճախրող թռչուններին։

(ճախրել, շրջել, երկինք, կապույտ)

5-6. Նա վերադարձավ տուն, կանանց շտապով ձի նստեցրեց և ճանապարհ դրեց, իսկ ինքը մնաց գյուղում՝ զինված սպասելով թշնամու գալստյանը։

(նստել, սպասել, վերադառնալ, դնել)

7-8. Խորշոմած ճակատը սեղմած ծնկներին, ձեռքերը հյուսած մրրկածեծ գլխի վրա՝ հոգնած ու հուսաբեկ ընկավ դռան առջև և սպասեց դրա բացվելուն։

(բացել, ծունկ, դուռ, հյուսել)

9-10. Ի վերջո կըմբռնի, որ ստիպված է դուրս ելնել, այլապես պիտի թաղվի և ջախջախվի պատերի ու ձեղունի ծանր գերանների տակ:

(թաղել, ստիպել, ձեղուն, ջախջախել)

11-12. Քույր ու եղբայր վաղուց նստած են իրենց հին տան առջև՝ կեռասի չորացած ծառի տակ, որի դժգույն տերևները մեղմորեն թափվում էին նրանց վրա:

(թափել, ինքը, չորանալ, տերև)

13-14. Գնացքը դանդաղ սահեց, իսկ կառամատույցին կանգնած երիտասարդը, ձեռքերը գրպաններում, ոտքերը լայն բացած, անտարբեր դիտում էր նրա աստիճանաբար արագացող ընթացքը:

(դիտել, կանգնել, բացել, գրպան)

15-16. Դաժան էր կայսեր հրամանը, խիստ պատժի սպառնալիքով հրամայեց՝ պատերի քարերն այնպես ագուցել, որ երկու քարերի միջև անհնար լինի նույնիսկ ասեղ խրել:

(ագուցել, կայսր, լինել, պատիժ)

17-18. Դժվար է ասել` ինչքան ժամանակ է անցել նրա գնալուց հետո. ժամանակի զգացողությունը կորել է և այլևս չեմ պատկերացնում, թե ինչ պիտի անեմ առանց նրա:

(կորչել, դժվարանալ, պատկերանալ, գնալ)

2. Գոյականների հոլովն ու հոլովումը․

(Քանի որ տեքստում ընդգծումներ չկան, ահա նախադասությունների հիմնական գոյականների վերլուծությունը)

  • Հայացքը — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Երկնքին — Տրական հոլով, ու արտաքին հոլովում (երկինք $\rightarrow$ երկնքի/երկնքու)
  • Արշալույսի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Կապույտի — Սեռական հոլով (փոխանուն գոյական), ի արտաքին հոլովում
  • Թռչուններին — Տրական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Տուն — Հայցական հոլով, ան ներքին հոլովում (տուն $\rightarrow$ տան)
  • Կանանց — Հայցական հոլով, ոջ արտաքին / անկանոն (կին $\rightarrow$ կնոջ / կանանց)
  • Գյուղում — Ներգոյական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Թշնամու — Սեռական հոլով, ու արտաքին հոլովում
  • Գալստյանը — Տրական հոլով, ան ներքին հոլովում (գալուստ $\rightarrow$ գալստյան)
  • Ճակատը — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ծնկներին — Տրական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ձեռքերը — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գլխի — Սեռական հոլով, ու արտաքին հոլովում (գլուխ $\rightarrow$ գլխի/գլխու)
  • Դռան — Սեռական հոլով, ան ներքին հոլովում (դուռ $\rightarrow$ դռան)
  • Պատերի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ձեղունի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գերանների — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Քույր — Ուղղական հոլով, ոջ արտաքին հոլովում (քույր $\rightarrow$ քրոջ)
  • Եղբայր — Ուղղական հոլով, որ ներքին հոլովում (եղբայր $\rightarrow$ եղբոր)
  • Տան — Սեռական հոլով, ան ներքին հոլովում
  • Ծառի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Տերևները — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գնացքը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Կառամատույցին — Տրական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Երիտասարդը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գրպաններում — Ներգոյական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ոտքերը — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ընթացքը — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Կայսեր — Սեռական հոլով, ր ներքին հոլովում (կայսր $\rightarrow$ կայսեր)
  • Հրամանը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Պատժի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Սպառնալիքով — Գործիական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Քարերն — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ասեղ — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ժամանակ — Ուղղական / Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Զգացողությունը — Ուղղական հոլով, ան ներքին հոլովում (զգացողություն $\rightarrow$ զգացողության)
Рубрика: Գրականություն 11

23․09․26

1. Անդրադարձ «Ինչ-որ կարևոր բան…» պատմվածքին Մարկեսի պատմվածքը ցույց է տալիս, թե ինչպես է անհիմն կասկածն ու վախը մարդկանց մտքում դառնում իրական աղետ: Գյուղացիները, փախչելով չգոյություն ունեցող սպառնալիքից, իրենք իրենց ձեռքով կործանեցին իրենց տները:

2-3. «Երկու արքաներն ու երկու լաբիրինթոսները» (Սյուժե և սիմվոլիկա)

  • Սյուժե.Բաբելոնի արքան կառուցում է բարդ, պատերով ու աստիճաններով լաբիրինթոս և դրանով ծաղրում Արաբիայի արքային: Արաբիայի արքան դուրս է գալիս այնտեղից, հետո զորքով հարձակվում է Բաբելոնի վրա, գերի վերցնում արքային և նրան թողնում անապատում (որն Աստծո անսահման լաբիրինթոսն է), որտեղ Բաբելոնի արքան մեռնում է ծարավից:
  • Սիմվոլիկա.
    • Բաբելոնի լաբիրինթոս — Մարդկային մեծամտություն, հպարտություն և արհեստական բարդություն:
    • Անապատ (Արաբիայի լաբիրինթոս) — Աստծո/Բնության անսահման ուժ, պարզություն և անխուսափելի արդարադատություն:
    • Արքա / Աստված / Ամենակարողություն — Մարդու ամենակարողությունը կեղծ է. իսկական ամենակարողությունը պատկանում է միայն Աստծուն ու Բնությանը:

4. Ուղերձը և համաձայնությունը

  • Ուղերձ. Մարդը չպետք է հպարտանա իր ձեռքբերումներով ու ծաղրի ուրիշներին, որովհետև Տիեզերքի ու Աստծո ուժն անհամեմատ ավելի մեծ է:
  • Համաձայնություն. Լիովին համաձայն եմ, որովհետև մարդկության ամենամեծ սխալները գալիս են սեփական անսխալականության ու ամենակարողության կեղծ զգացումից:

5. Խորխե Լուիս Բորխես (համառոտ) Արգենտինացի հռչակավոր գրող (1899–1986), ինտելեկտուալ արձակի վարպետ: Նրա պատմվածքներում հաճախ հանդիպում են լաբիրինթոսներ, երազներ, հայելիներ ու անսահմանություն: Կյանքի երկրորդ կեսին ամբողջությամբ կուրացել էր, բայց շարունակում էր թելադրել իր գործերը:

6. Էսսե․ «Համաշխարհային գրականության համը»

Համաշխարհային գրականության համը նրա անսահման բազմազանության մեջ է: Յուրաքանչյուր հեղինակ մեզ բացում է մի նոր աշխարհ. Մարկեսի հետ մենք զգում ենք լատինաամերիկյան մոգական ռեալիզմի տաքությունն ու մարդկային վախերի խորությունը, իսկ Բորխեսի հետ սուզվում ենք փիլիսոփայական մտորումների ու անսահման լաբիրինթոսների մեջ:

Գրականությունը ջնջում է ժամանակի ու տարածության սահմանները: Կարդալով համաշխարհային գրականության գլուխգործոցները՝ մենք հասկանում ենք, որ տարբեր ազգերի ու դարաշրջանների մարդկանց հուզող հարցերը նույնն են՝ սեր, վախ, հպարտություն և կյանքի իմաստի որոնում: Գրականության ճշմարիտ համն հենց այն է, որ այն մեզ սովորեցնում է մտածել, զգալ և մեկ կյանքի ընթացքում ապրել հազարավոր տարբեր ճակատագրեր:

Рубрика: Հայոց լեզու 11

14․09․26

Հայոց լեզու

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1. Կազմիր տրված բառերի հոգնակին․

  1. Ոտնաձայն — ոտնաձայներ, հեռագիր — հեռագրեր, կողմնացույց — կողմնացույցներ, աստղ — աստղեր, հեռագրասյուն — հեռագրասյուներ, սպունգ — սպունգներ, պատմագիր — պատմագրեր, հատակագիծ — հատակագծեր, լեզվաբան — լեզվաբաններ, անտուն — անտուններ։
  2. Անցաթուղթ — անցաթղթեր, դյուրահավատ — դյուրահավատներ, հողաթումբ — հողաթմբեր, դրամահատ — դրամահատներ, շարասյուն — շարասյուներ, դուստր — դուստրեր (դստերք), թաղամաս — թաղամասեր, ակնաբույժ — ակնաբույժներ, գրասեղան — գրասեղաններ, մարտավկա — մարտավկաներ։
  3. Բեռնակիր — բեռնակիրներ, քաղաքադուռ — քաղաքադռներ, գործատեր — գործատերեր, նախագիծ — նախագծեր, հանքափոր — հանքափորներ, հանքահոր — հանքահորեր, օդանավ — օդանավեր, պարերգ — պարերգեր, ընչացք — ընչացքներ, սպա — սպաներ։
  4. Կոճակ — կոճակներ, քարանձավ — քարանձավներ, վերնատուն — վերնատներ, վաչկատուն — վաչկատուններ (վաչկատներ), հացատուն — հացատներ, ուսապարկ — ուսապարկեր, պատմաբան — պատմաբաններ, միլիոնատեր — միլիոնատերեր, տունկ — տնկեր, վիպասան — վիպասաններ։
  5. Ռուս — ռուսներ, զարթուցիչ — զարթուցիչներ, գոչյուն — գոչյուններ, օրինագիծ — օրինագծեր, բազկոսկր — բազկոսկրեր, երաժշտախումբ — երաժշտախմբեր, հորաքույր — հորաքույրներ, պայազատ — պայազատներ, զորախաղ — զորախաղեր, հողմացույց — հողմացույցներ։
  6. Լիցք — լիցքեր, դաշնագիր — դաշնագրեր, դեղահաբ — դեղահաբեր, բնանկար — բնանկարներ, օրհներգ — օրհներգեր, մարտադաշտ — մարտադաշտեր, դավադիր — դավադիրներ, դարպասապահ — դարպասապահներ, սպի — սպիներ, պատճեն — պատճեններ։
  7. Հետնախորշ — հետնախորշեր, հարթաչափ — հարթաչափեր, ոտնաչափ — ոտնաչափեր, կողաքն — կողաքններ, սրունք — սրունքներ, թռչնաբույծ — թռչնաբույծներ, մկան — մկաններ, ծաղկեփունջ — ծաղկեփնջեր, վերնագիր — վերնագրեր, ենթասպա — ենթասպաներ։
  8. Շատը — շատերը, կին — կանայք, մարդ — մարդիկ, պարոն — պարոնայք (պարոններ), պահեստամաս — պահեստամասեր, կնիք — կնիքներ, կիլոմետր — կիլոմետրեր, ճամփեզր — ճամփեզրեր, երկրապահ — երկրապահներ, քարայծ — քարայծեր։
  9. Տղամարդ — տղամարդիկ, խաղամոլ — խաղամոլներ, շարժանկար — շարժանկարներ, լողաթև — լողաթևեր, նստացույց — նստացույցեր, դաշտամուկ — դաշտամկներ, գործավար — գործավարներ, դրամատուն — դրամատներ, վարդաջուր — վարդաջրեր, վիպասք — վիպասքներ։
  10. Հրամանագիր — հրամանագրեր, հրահանգ — հրահանգներ, ջահակիր — ջահակիրներ, ենթակետ — ենթակետեր, որթատունկ — որթատնկեր, գործազուրկ — գործազուրկներ, մառան — մառաններ, գիսաստղ — գիսաստղեր, խմբերգ — խմբերգեր, գրաբեր — գրաբերներ։

Ընտրիր և տեղադրիր ճիշտ բառը․

  • Այդ երիտասարդի հոռի վարքագծից երևում է, որ նա արդեն բարոյապես այլասերված է:
  • Այդ առասպելական հերոսի մասին բազմաթիվ ավանդություններ են ստեղծվել:
  • Այնշտայնի հարաբերականության տեսությունը բավական հետևորդներ ունեցավ տարբեր երկրներում։
  • Ամեն գարնան գյուղացին սկսում է այգեբացի աշխատանքները:
  • Ոչ պետական բուհերից շատերն իրենց դասախոսներին վարձատրում են ժամավճարի սկզբունքով:
  • Ապացույցների բացակայության պատճառով քրեական գործը կարճվեց:
  • Այդ դեպքից հետո նրա հոգում մի տեսակ դառնության զգացում էր մնացել:
  • Քաղաքապետարանը վերջերս մի որոշում է ընդունել, ըստ որի` բոլոր բնակարաններում պետք է ջրաչափներ տեղադրվեն:
  • Բնավորության այդ լավ գծերը նա ժառանգել էր ծնողներից:
  • Մեր նախնիները մեզ ժառանգություն են թողել հայրենիք և լեզու, որոնք պիտի աչքի լույսի պես պահպանենք:

Գոյականների հոլովն ու հոլովումը․

  • Երիտասարդի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Վարքագծից — Բացառական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Հերոսի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ավանդություններ — Ուղղական հոլով, ան ներքին հոլովում (ավանդություն $\rightarrow$ ավանդության)
  • Տեսությունը — Ուղղական հոլով, ան ներքին հոլովում (տեսություն $\rightarrow$ տեսության)
  • Երկրներում — Ներգոյական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գարնան — Սեռական հոլով, ան ներքին հոլովում (գարուն $\rightarrow$ գարնան)
  • Գյուղացին — Ուղղական հոլով, ու արտաքին հոլովում (գյուղացի $\rightarrow$ գյուղացու)
  • Աշխատանքները — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Բուհերից — Բացառական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Դասախոսներին — Տրական / Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ժամավճարի — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ապացույցների — Սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Գործը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Հոգում — Ներգոյական հոլով, ու արտաքին հոլովում (հոգի $\rightarrow$ հոգու)
  • Դառնության — Սեռական հոլով, ան ներքին հոլովում (դառնություն $\rightarrow$ դառնության)
  • Զգացում — Ուղղական հոլով, ման ներքին / ի արտաքին հոլովում (զգացման / զգացումի)
  • Քաղաքապետարանը — Ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Որոշում — Հայցական հոլով, ման ներքին / ի արտաքին հոլովում (որոշման / որոշումի)
  • Բնակարաններում — Ներգոյական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Ծնողներից — Բացառական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Նախնիները — Ուղղական հոլով, ու արտաքին հոլովում (նախնի $\rightarrow$ նախնու)
  • Հայրենիք — Հայցական հոլով, ի արտաքին հոլովում
  • Լեզու — Հայցական հոլով, վի արտաքին / ի արտաքին հոլովում (լեզվի)